11 Juni jl. stond er een interview in de Financial Times met de Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO in Europa, generaal Alexus Grynkewich. Tijdens een interview op een wapenbeurs in Berlijn haalde hij met één zin het door pers en politiek zorgvuldig georkestreerde verhaal onderuit dat Rusland binnen 3 tot 5 jaar de NAVO zou aanvallen.
“Dat doet Rusland niet”, aldus deze generaal.
Hij vertelde dat hij zorgvuldig naar alle verkregen intell had gekeken [naar alle inlichtingen en spionagegegevens; GjH via Deepseek] en daaruit had geconcludeerd dat dat hele verhaal onzin was: Rusland weet dondersgoed dat zo’n aanval geen enkele kans van slagen heeft, omdat — en daar begint het kauwen — ze in Rusland beseffen dat het militair en wat betreft materieel op grote achterstand staat. Letterlijk zei hij daarover: “They do understand that we have a number of asymmetric advantages.” Dat is militaire taal voor: wij hebben meer kogels, soldaten, tanks en vliegtuigen dan zij, en zij weten dat.
Sinds 2022 is die vermeende Russische dreiging door pers en politiek gebruikt om ons te laten instemmen met een forse opschaling van de defensiebestedingen, door betrokkenen steevast “investeringen” genoemd, ook al is er geen dodere consumptie dan wapenaankopen. En vanaf het aantreden van opperhandelsreiziger van het militair industrieel complex, Mark Rutte, nam dat na aansporing van president Donald Trump een nog hogere vlucht: we waren weliswaar niet in oorlog, maar ook niet in vrede met Rusland. En: de Russen brengen de oorlog tot achter onze voordeur. En: we moesten ons voorbereiden op net zulke offers als onze (over)grootouders hadden gebracht in Wereldoorlog II. En: binnen 3 tot 5 jaar staat Rusland bij ons op de stoep.
In allerlei toonaarden herhaald, eindeloos, in alle Europese talen, door politici die niet op aarde zijn om aan waarheidsvinding te doen, maar wel om niet altijd zichtbare belangen te dienen, en dat zijn niet altijd (laat ik vriendelijk blijven) de belangen van burgers. En — het meest verbijsterende hiervan — gretig werden opgelikt door een pers, die zich gedurende 4 jaar heeft ontpopt tot een soort paleisbode en het exacte tegendeel deed van wat een 4de macht behoort te doen: waarheid tegen macht spreken.
En bam: op donderdag 11 juni geeft een Amerikaanse opperbevelhebber die hele kletsende klasse met hun angstverhalen en drogredeneringen zomaar ineens, onbedoeld de genadeslag. Rutte en tutti quanti staan in hun hemd, ontmaskerd als charlatans, desinformatie verspreiders, fakenews producenten, volksmenners.
Wanneer het niet had geleid tot onvoorstelbare verspilling: van mensenlevens (Oekrainers en Russen), van geld en middelen, van dieren en natuur, van beschaving en vertrouwen, van genegenheid en liefde, van democratie en vrijheid — dan was het een hilarisch schouwspel geweest.
12 juni 2026, Ewald Engelen (13 juni 2026, geredigeerd door GjH)
Lees het bedoelde bericht in de Financial Times hier of hier.
Onder de noemer “Voor welzijn, tegen oorlog” vindt aanstaande zondag een grote vredesbetoging plaats in Brussel. Een pleidooi voor vrede is in tijden van toenemend nationalisme, stoere machotaal en een wapenwedloop levensnoodzakelijk. Niet alleen om een einde te maken aan de vele slachtoffers, en om nòg meer trauma’s en verwoeste levens bij de achterblijvers te vermijden. Vrede is ook cruciaal om andere crisissen aan te pakken die onze wereld teisteren. Eén daarvan is de wereldwijde klimaatcrisis.
Het wordt niet zo vaak benadrukt, maar de militaire industrie heeft een directe rol in de klimaatcrisis. De productie van militair materiaal is zeer CO2-intensief. En een F-35 op groene waterstof of een oorlogsfregat als zeilboot zijn fictie: de motoren van gevechtsvliegtuigen, schepen en tanks draaien allemaal op fossiele brandstoffen.
Cijfers over de klimaatimpact lopen uiteen, onder meer vanwege het gebrek aan transparantie vanuit de krijgsmachten. Maar sommige schattingen stellen dat de wapenindustrie verantwoordelijk is voor zo’n 5% van de wereldwijde uitgestoten broeikasgassen. Het Amerikaanse leger alleen al zou, wanneer het een land was, de 38ste grootste uitstoter ter wereld zijn, met een uitstoot groter dan Ethiopië, een land met 135 miljoen inwoners. Het is niet voor niets dat tijdens de onderhandelingen voor het Kyoto-protocol in 1997 de Verenigde Staten van Amerika – met succes – hun goedkeuring verbonden aan de eis dat het leger uit de rapportageverplichtingen zou worden gehouden.
Oorlogen vergroten die impact. Er wordt geschat dat alleen al het in brand zetten van olievelden in Irak tijdens de Tweede Golfoorlog in 1991 2% van de mondiale CO2-uitstoot van dat jaar veroorzaakte. Eén volle tank voor een F-35 zou meer dan 3x zoveel CO2-uitstoot veroorzaken als wat een Belg of Nederlander gemiddeld in een heel jaar uitstoot. Oorlogen zijn zelfs soms bedoeld om de fossiele economie in stand te houden.
Daarnaast zal de noodzakelijke wederopbouw na conflicten uiteraard een belangrijke CO2-uitstoot veroorzaken. Bij de productie van cement, alle kunststoffen en staal, die nodig zijn om verwoeste dorpen, steden en wijken weer op te bouwen, komen broeikasgassen vrij. Zelfs wanneer er ingezet wordt op basisvoorzieningen en degelijke huisvesting voor de bewoners in plaats van een megalomane luxe-Riviera aan de Middellandse Zee voor president Donald Trump en zijn rijke vrienden, zal de wederopbouw in bijvoorbeeld Gaza zeer CO2-intensief zijn.
Neem dat allemaal samen en de klimaatimpact van de militaire wapenwedloop en conflicten is gigantisch. In 4 jaar tijd leidde de Russische oorlog in Oekraïne tot een uitstoot die ongeveer even groot is als de jaarlijkse uitstoot van Frankrijk. Voor de Israëlische genocide in Gaza gaat het om een uitstoot die de eerste 15 maanden al groter was dan de jaarlijkse individuele uitstoot van 100 landen. De Amerikaanse inval in Iran veroorzaakte in 14 dagen tijd zelfs al een uitstoot die even groot is als die van de 84 landen samen.
En dan kunnen we nog maar hopen dat het obscene idee dat “groene doelstellingen voorlopig zullen moeten worden opgeschort” om de “oorlogsinspanning” niet te duur te maken, niet nog meer gangbaar zullen worden in een context waarin bedrijfslobby’s en rechtse partijen er al in slagen om klimaatregels af te zwakken. Klimaatinvesteringen komen in tegenstelling tot de oorlogsuitgaven wèl de toekomstige generaties ten goede. Verder lezen kan (met diverse links naar de onderbouwing van bovenstaande stellingen) via deze link.
Tien geboden om het uitbreken van oorlog tegen te gaan plus tien geboden om, wanneer het toch oorlog is, vrede dichterbij te brengen.
Na de beide wereldoorlogen werd de kans dat internationale spanningen zouden uitlopen op een nieuwe wereldbrand laag ingeschat. Ook in de tweede helft van de vorige eeuw werden oorlogen gevoerd, maar zij leidden niet tot een wereldbrand. Na de eeuwwisseling is het risico toegenomen. De oorlogen die in het eerste kwart van deze eeuw worden gevoerd hebben alle de kans dat zeer veel landen, ook buiten de regio waar de strijd begon, erbij worden betrokken.
Dat geldt voor de oorlog die begon toen Russische troepen de grens met Oekraïne overtrokken, voor de oorlog toen Israël Gaza binnenviel, voor de militaire interventie van Israël in Libanon en de Israëlisch-Amerikaanse aanval op Iran. De kans dat deze conflicten zich tot heel Europa respectievelijk het hele Midden-Oosten zullen uitbreiden is aanzienlijk toegenomen.
Na het begin van deze eeuw hebben ook in andere regio’s van de wereld oorlogen gewoed: Irak, Afghanistan, Myanmar, Libië, Soedan, Zuid-Soedan, de Centraal Afrikaanse Republiek, Mali, Ethiopië en Congo. In sommige [ge]vallen sloeg het geweld over naar buurlanden. Dat gebeurt ook wanneer binnen afzonderlijke landen, bijvoorbeeld in de Sahel, rebellenbewegingen, tribale milities, Islamitische terreurorganisaties of warlords de wapens opnemen tegen de machthebbers. Dat zagen we ook in de vorige eeuw, met grote aantallen slachtoffers als gevolg, maar er was een verschil. Toen was het mogelijk ze te bespreken in internationale organen met gezag, op basis van internationaal recht waarop men zich beroepen kon om escalatie te voorkomen.
Dat ligt nu anders. De grootmachten in de wereld achten zich niet meer gebonden door verdragen, instellingen en internationaal recht. Grillig en onberekenbaar gedrag van leiders kan leiden tot onbeheersbare actie-reactie patronen, die conflicten uit de hand doen lopen. Wanneer machthebbers gedreven worden door willekeur of belang hebben bij geweld kunnen zij al blunderend hun land een oorlog in doen struikelen. Zo’n oorlog is het gevolg van incidenten die elkaar aansteken en een kettingreactie veroorzaken. Het risico dat grote regionale oorlogen uitbreken, of zelfs een nieuwe wereldoorlog, ook wanneer niemand daar op uit was, is toegenomen.
Oorlogen kunnen ook het gevolg zijn van een wereldsysteem: bijvoorbeeld wanneer men veronderstelt dat het kapitalisme niet zonder oorlog kan, of wanneer geopolitieke belangen gedoemd zijn met elkaar te botsen. Bovendien plunderen we in het huidige wereldsysteem de aarde zo grondig dat alles schaars wordt – vruchtbare grond, water, grondstoffen, voedsel, de atmosfeer – waardoor landen oorlog onvermijdelijk achten om zich van toegang te verzekeren tot wat nog rest. De gevolgen zullen erger zijn dan ooit, wanneer daarbij nucleaire wapens worden ingezet. Dat leek lange tijd uitgesloten, maar dat is het niet meer. Meer dan eens wordt ermee gedreigd.
Vrede spreekt niet vanzelf. Mensen die in Afrika wonen, in Zuid-Azië of het Midden-Oosten, weten wat oorlog is. Velen, van generatie op generatie, hebben oorlogen aan den lijve meegemaakt. Voor West-Europa ligt dat anders. Hele generaties hebben sinds de Tweede Wereldoorlog alleen vrede gekend. Maar het besef dringt door: het komt dichterbij. Hoewel dertig jaar geleden oorlog werd gevoerd in voormalig Joegoslavië, heeft de idee postgevat dat na 1945 Europa pas voor het eerst in Oekraïne door een oorlog is getroffen. Misschien komt het omdat Rusland zich dertig jaar geleden nog afzijdig hield en nu agressor is geworden.
Ook in Nederland nemen onzekerheid en vrees toe. De regering heeft een draai gemaakt. Dertig jaar werd er op defensie bezuinigd, nu gaan de uitgaven snel omhoog. De verzekering van onze veiligheid krijgt de hoogste prioriteit. Dat gaat gepaard met vijandsbeelden, het verheerlijken van wapens en wapentechnologie en een prominente plaats van militairen in de informatievoorziening en in publieke discussies over Europa, Rusland, Oekraïne, de Atlantische verhoudingen, Israël en China.
Over vrede wordt weinig gesproken. De discussies gaan over veiligheid, verdediging, zelfverdediging, weerbaarheid en afschrikking. Maar dat is niet het hele verhaal. Het gaat niet alleen om onze eigen veiligheid – ‘national security’ – maar om de veiligheid van iedereen. Als we onze eigen veiligheid proberen te vergroten door die van anderen op het spel te zetten is het risico groot dat die anderen reageren door onze veiligheid te bedreigen. Zo ontstaat een actie-reactie spiraal die de veiligheid van iedereen op het spel zet. Onze veiligheid is erbij gebaat dat anderen zich niet bedreigd achten. We zouden er goed aan doen na te gaan of onze politieke beslissingen altijd aan dat criterium voldoen.
In de huidige discussie in ons land gaat het vooral om twee oorlogen: tussen Oekraïne en Rusland en tussen Israël en Gaza. In die discussie staan de standpunten scherp tegenover elkaar. Beide oorlogen hebben te maken met geopolitieke conflicten tussen meerdere grootmachten, samen met hun bondgenoten. Beide beïnvloeden elkaar. In deze toespraak wil ik echter niet ingaan op de actuele oorlogen van vandaag, maar een stap terug doen. Ik wil de vraag aan de orde stellen wat kan worden gedaan om oorlogsvoering tegen te gaan. Wat we kunnen doen zal ik niet schetsen als mogelijkheden, maar als richtlijnen of, beter nog, geboden: tien geboden om het uitbreken van oorlog tegen te gaan plus tiengeboden om, wanneer het toch oorlog is, vrede dichterbij te brengen.
Een: Onthoud je van retoriek, verkeerde woorden en vijanddenken.
Oorlogen worden niet alleen bepaald door machten en systemen, waarop de individuele mens weinig vat heeft. Ze worden ook gevoed door woorden, gedachten, begrippen, opvattingen, ideeën en ideologieën.
Andersdenkenden demoniseren verkleint de mogelijkheid met gesprekken tot elkaar te komen. Sterker nog, hen – zonder dat dit op feiten is gegrond – neerzetten als antisemieten, oorlogshitsers, fascisten of vijfde colonne, vergroot tegenstellingen in plaats van die te overbruggen. Tegenstanders zonder bewijsvoering aanduiden als terroristen roept een tegenreactie uit, met escalatie als gevolg. Het brandmerken van andere landen als achterlijk en andere culturen als minderwaardig heeft hetzelfde effect. Politieke tegenstellingen kunnen dan zulke proporties aannemen, dat partijen hun toevlucht niet meer zoeken in praten, maar in geweld. Tegengeweld ligt dan dicht om de hoek.
De voorbeelden liggen voor het grijpen. Trump spreekt over landen in het globale Zuiden van de wereld als shithole countries. Hij verklaart openlijk een andere beschaving te zullen uitroeien. Netanyahu spreekt over Palestijnen als scumbags and subhumans, als dieren of als personen die niet het recht hebben te bestaan. In Rwanda werden Tutsi’s kakkerlakken genoemd. De taal die in ons land wordt gebezigd over vreemdelingen, migranten, asielzoekers en Moslims gaat dezelfde kant uit. De ene groep wordt als misdagers aangeduid, de andere als gelukzoekers, de derde als personen die terug moeten gaan naar hun eigen land, ook als zij hier geboren zijn, en de vierde als mensen die niet thuishoren in de westerse Christelijke beschaving.
Spreek geen verzinsels uit die mensen bang maken. Zoals De Hoop Scheffer deed toen hij zei: ‘Als we niet naar Afghanistan gaan komen de Taliban hiernaartoe’. Of Rutte: ‘Als de norm voor de defensie-uitgaven niet omhooggaat naar 5%, kunnen we allemaal beter Russisch gaan leren’. Dat werkt vijanddenken in de hand.
Spreek nooit over ‘winnen’ of ‘verliezen’. Oorlogen kunnen niet meer worden gewonnen of verloren. Spreken over de noodzaak een oorlog te ‘winnen’ en daarnaartoe te werken, ‘whatever it takes’, dan wel ‘zonder taboe’, leidt tot verharding van posities. Praten over ‘gamechangers’ wekt de indruk dat oorlog een spel is
Oorlogsgeweld helpen voorkomen vereist dat we de juiste woorden spreken. Woorden doen ertoe. Verkeerde woorden stijven roekeloze machhebbers in hun eigen gelijk. In absolute temen geformuleerde ideeën en ideologieën maken een systeem onwrikbaar. Goed gekozen woorden helpen polarisatie tegen te gaan en dragen bij tot de-escalatie.
Twee: Verdedig universele waarden en sta pal voor internationaal recht
Dat recht ís er! Ook al wordt het ondermijnd, het is er! Er is over onderhandeld en er is ooit een wereldwijde consensus bereikt. Dat geldt bijvoorbeeld het concept van de nationale soevereiniteit. Na de Tweede Wereldoorlog hebben landen samen beslist dat niemand het recht heeft een ander land aan te vallen, laat staan binnen te vallen. Dat mag op grond van internationaal recht alleen ter zelfverdediging, als men zelf wordt aangevallen. Amerika mocht dat twintig jaar geleden niet in Irak en nu niet in Iran. Rusland mocht dat een halve eeuw geleden niet in Afghanistan en nu niet in Oekraïne. Irak mocht dat niet in Koeweit, Israël niet in Libanon, Rwanda niet in Congo. Het is wel gebeurd. Internationaal recht is en wordt geschonden, net als oorlogsrecht en internationaal humanitair recht tijdens een oorlog. Zodra dat gebeurt komen anderen op dezelfde gedachte. Dan glijden we nog verder af. Sta, om oorlogen te voorkomen, pal voor het internationaal recht, vanaf het begin dat een conflict de kop opsteekt.
Drie: Respecteer en verdedig bovenal de mensenrechten
Het gaat altijd om mensen en wat hen overkomt. Mensenrechten zijn absoluut en universeel. Ze gelden voor iedereen, niet alleen voor ons in het Westen, ook voor vluchtelingen, ook voor mensen die geen leefbaar bestaan hebben ten gevolge van armoede, de klimaatcrisis, de naweeën van het kolonialisme of de schaduw van het hedendaags imperialisme. Alle mensen zijn verschillend, maar allen hebben gelijke rechten, ongeacht afkomst, sekse, leeftijd, kleur, geloof en etniciteit. Wanneer maatschappelijke belangentegenstellingen leiden tot schending van mensenrechten volgt verzet, geweld, burgeroorlog en oorlog. Daar vloeien dan nog gruwelijker schendingen uit voort. Daarom: sta pal voor de mensenrechten, vanaf het eerste begin.
Het Charter van de Rechten van de Mens (1949) was een doorbraak in de beschaving, Het is onlosmakelijk verbonden met vrijheid, geweldloosheid en vrede. Het gaat niet alleen om burgerlijke en politieke rechten, maar ook om sociaaleconomische rechten. Ongelijke sociaaleconomische verhoudingen leiden tot geweld. In tijden van schaarste neemt de ongelijkheid toe, niet alleen tussen mensen en landen, maar ook tussen generaties. Gelijke rechten voor alle mensen gelden ook voor de verhouding met toekomstige generaties. Mensen die nog niet geboren zijn hebben hetzelfde recht deel te hebben aan de natuur, natuurlijke hulpbronnen, de atmosfeer, het water en de grond. Dat recht mogen we niet alleen voor onszelf claimen. Geweld en oorlog voorkomen vereist gelijkheid bevorderen, verschillen in identiteit respecteren en sociaaleconomische gelijkheid nastreven.
Vier: Wees geloofwaardig
Meet niet met twee maten, zoals tijdens Franse revolutie: ‘gelijkheid, vrijheid en broederschap’, maar dan alleen voor de Fransen, niet voor mensen in koloniaal gebied. Dat onderscheid is altijd doorgegaan: meten met twee maten bij mensenrechten, bij een beroep op het recht van zelfverdediging, of bij de weging van Westerse economische belangen tegenover die van het Globale Zuiden. Dat is ethisch onacceptabel en bovendien onverstandig. Westers meten met twee maten blijft niet ongezien. Het wordt tegen ons ingebracht, vormt een reden voor mensen die zich geschoffeerd achten om in opstand te komen. Hypocrisie broedt geweld en oorlog.
Vijf: Ken de geschiedenis
Denk gedurende een conflict niet steevast dat de andere partij geen gelijk heeft en jij altijd het gelijk aan je zijde hebt. Erken verantwoordelijkheid voor historisch onrecht anderen aangedaan ten tijde van kolonialisme en slavernij. Luister naar mensen en groepen die zeggen gediscrimineerd en vernederd te zijn. Respecteer hun gevoelens. Accepteer het wanneer anderen zeggen: ‘We voelen ons door jullie bedreigd”. Ook als je van mening bent dat je niemand bedreigt, vormt het gevoel aan de andere kant door jou bedreigd te worden een politiek feit. Daar heb je mee te handelen. Zoek naar de redenen die men heeft om zich bedreigd te voelen. Neem die redenen zoveel mogelijk weg, om te voorkomen dat een conflict uitmondt in geweld. Goed luisteren is een voorwaarde om oorlog en geweld te voorkomen
Zes: Herstel en bescherm de instituties van de Verenigde Naties
Die werden tachtig jaar geleden in het leven geroepen om de crises van dat moment te bespreken: twee Wereldoorlogen, de Holocaust, de atoombom, de economische depressie, koloniale onderdrukking en de dreiging tot massavernietiging. Ze werden in het leven geroepen om over die conflicten te praten, over oplossingen te onderhandelen en de onderliggende problemen te adresseren. Opgelost werden ze lang niet altijd, maar er was een systeem gecreëerd waarbinnen kon worden gewerkt aan de-escalatie, zodat dat conflicten niet tot een gewelddadige uitbarsting zouden komen.
Dat systeem was niet ideaal, want daarbinnen bestond ongelijkheid: vijf landen hadden een vetorecht in de Veiligheidsraad. Maar het was beter dan de verhoudingen na vorige oorlogen. Toen gold het recht van de sterkste: ‘The winner takes all’. Voortaan gold niet langer de wet van de jungle, want binnen het nieuwe systeem werd macht tot op zekere hoogte gedeeld.
Breek die instituties niet af – dat hebben we wel gedaan. De grote mogendheden zijn ermee begonnen bij de conflicten over Kosovo, Irak, Afghanistan en Libië rond het begin van de nieuwe eeuw. Het leidde tot het omzeilen van de Veiligheidsraad, tot het niet uitvoeren van aangenomen resoluties, tot schending van elkaars vertrouwen, tot regime change van buitenaf. Dat alles leidde tot verlamming van instituties en tot onwil om daarbinnen naar oplossingen te zoeken voor de conflicten die in latere jaren tot uitbarsting kwamen: Syrië, Soedan, Mali, Israël/Gaza, Libanon, Iran.
Het gevolg is: chaos! Erger is nog dat de instituties bewust opzijgeschoven worden: Het Internationale Gerechtshof, het Internationale Strafhof, UNWRA, de Wereldgezondheidsorganisatie en andere. Macht is recht, luidt de mantra. De VN is antisemitisch, aldus Israël. De Wereldhandelsorganisatie en de Wereldbank belemmeren ons door de nadruk die zij leggen op eerlijke handel en de klimaatcrisis, aldus de VS. Die ondermijnende uitspraken zijn gevaarlijk. Als instituties die moeten nazien op de handhaving van internationaal recht worden ontmanteld, verliezen staten hun vertrouwen in dat recht en worden ze verleid het recht in eigen hand te nemen.
Daarom: breek de instituties niet af. Koester ze. Respecteer uitspraken van gerechtshoven ook als je het er niet mee eens bent. Het zijn legitieme instellingen van de internationale orde. Zeker nu de Verenigde Staten, in navolging van Rusland, aankondigen zich niets meer van die uitspraken aan te trekken, moeten andere landen dat juist wel doen. En nu de VS internationale rechters vervolgen horen andere landen voorop te lopen om hen te beschermen.
Maak ook een beter gebruik van de verworvenheden binnen de rechtsorde. Gebruik het Uniting for Peace mechanisme dat in 1950 is aanvaard om patstellingen in de Veiligheidsraad te doorbreken. Gebruik het VN Peace Building Comité, twintig jaar geleden in het leven geroepen om landen te helpen vrede te verduurzamen. Werk niet mee met de door Trump geleide Vredesraad, buiten de VN om, zonder invloed van de bevolking van een door oorlog getroffen land, vooral bedoeld als speeltje van vastgoed projectontwikkelaars. Gebruik het Responsibility to Protect mechanisme (R2P), om mensen in oorlogsgebieden te beschermen, zonder de kant te kiezen van een der strijdende partijen.
Ga nog een stap verder: werk aan hervorming van de internationale rechtsorde, opdat deze in staat is niet alleen de crises van vroeger te adresseren, maar ook die van vandaag en morgen. Vele voorstellen doen de ronde, zoals een drastische hervorming van de Veiligheidsraad, om ook andere landen dan de supermachten een plek aan de onderhandelingstafel te bieden. Stel een internationaal monitorings-, overleg- en interventiemechanisme in dat gemachtigd is, nog voordat de Veiligheidsraad wordt ingeschakeld, ter plekke te observeren, te bemiddelen en conflicten te de-escaleren. Werk nieuw financieringsmechanismen uit, bijvoorbeeld belasting op de Global Commons, op internationaal geldverkeer, op de internationale wapenhandel, of op datacentra en het dataverkeer, zodat er voldoende middelen vrijkomen om wereldwijde crises aan te pakken, zonder geremd te worden door de onwil van individuele staten.
Luister bij die hervormingsinitiatieven ook naar voorstellen die gedaan zijn door Rusland, China, de Arabische landen en het Globale Zuiden. Zulke voorstellen zijn er. Het Westen heeft ze vaak hooghartig terzijde gelegd.
Zeven: Onderhandel over een andere geopolitieke orde
Breng de grootmachten en een beperkt aantal landen uit Azië, Afrika, het Midden-Oosten, Latijns-Amerika en Europa bijeen om te onderhandelen over een nieuwe internationale veiligheidsorde. In 1944 vond iets dergelijks plaats in Jalta, maar toen alleen tussen de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog. Destijds ging het om een afbakening van invloedsferen. Wederzijdse erkenning daarvan betekende dat de grootmachten erop konden vertrouwen dat zij niet door de ander zouden worden aangevallen.
Die geopolitieke orde bestaat niet meer, maar de les van toen is dat politieke beloften om de veiligheid van de ander niet te ondermijnen een basis kunnen leggen voor een internationale rechtsorde waarin overeengekomen wordt macht met elkaar te delen. Dat kan opnieuw, niet om invloedssferen af te bakenen, want dat past niet meer het streven naar duurzame vrede en vrijheid, maar om andere wederzijdse veiligheidsbelangen te respecteren. Ik noem er vijf:
Wederzijdse erkenning van de status quo, met respect voor de grenzen zoals die thans officieel gelden. Grenzen zijn niet definitief. Ze mogen veranderen, maar alleen via onderhandelingen, gevolgd door officiële erkenning.
Wederzijdse erkenning dat het gebruik van massavernietigingswapens in niemands belang is en de wederzijdse belofte dat ze niet zullen worden gebruikt.
Wederzijdse beloften wapens niet te laten beheersen door Artificial Intelligence die de mensheid iedere mogelijkheid ontneemt zelf rationele en morele beslissingen te nemen over oorlog en vrede.
Wederzijdse erkenning dat de toegang tot voor de mens essentiële schaarse grondstoffen, water, de zeebodem en de ruimtelijke atmosfeer, een collectief belang is, ook voor toekomstige generaties en dat die bestaansbronnen daarom gezamenlijk moeten worden beheerd.
Tenslotte: wederzijdse erkenning dat de mensenrechten nog steeds gelden, binnen alle landen die partij zijn bij het veiligheidspact en ook daarbuiten.
Ga onderhandelen over zo’n nieuwe geopolitieke veiligheidsorde tussen Oost, West, Noord en Zuid. Voorkom daarmee dat de grootmachten hun invloedssfeer eenzijdig afbakenen en uitbreiden, zodra zij denken een reden hebben om elkaar te vrezen. Doe dat vanuit de huidige Verenigde Naties, nog voordat die is hervormd, om zeker te stellen dat bij dergelijke nieuwe veiligheidsafspraken de belangen van andere landen in acht worden genomen.
Acht: Stop de nucleaire bewapeningsrace
De nucleaire dreiging is weer terug. Ze is nooit weggeweest, maar werd tot de eeuwwisseling beperkt door wapenbeheersingsverdragen die waren gesloten na het inwerking treden van het non-proliferatie verdrag. Het aantal kernkoppen en raketten werd beperkt, de afweer daartegen eveneens, om te voorkomen dat partijen zouden proberen hun aanvalsmogelijkheden te verfijnen. Ook zou geen verder onderzoek plaatsvinden, en geen kernproeven. Dat alles geldt niet meer. Na de eeuwwisseling sneuvelde het ene na het andere verdrag. Sinds begin dit jaar geldt, behalve het non-proliferatieverdrag (dat al door Noord-Korea en Israël was geschonden), geen enkel verdrag waarmee een nieuwe nucleaire bewapeningsrace kan worden voorkomen. Landen met kernwapens zeggen openlijk het gebruik niet uit te sluiten. Landen zonder kernwapens achten zich in de huidige geopolitieke situatie zo bedreigd, dat zij overwegen kernwapens aan te schaffen om zich te beschermen.
Dat dit gevaarlijker is dan ooit wordt door burgers en politici onvoldoende beseft. Een eerste lancering, opzettelijk dan wel ten gevolge van een menselijke fout, leidt door de snelheid waarmee moet worden beslist hoe te reageren, en door automatisering van de technologie, tot bijkans onbeheersbare kettingreacties. Gebruik van kleine tactische kernwapens leidt op een gegeven onvermijdelijk op een tot lancering van strategische kernwapens. De term ‘tactische kernwapens’ is trouwens een verhulling van de werkelijkheid: ze zijn zwaarder dan de bommen die vielen op Hiroshima en Nagasaki. Bovendien, wanneer tachtig jaar later, eenmaal een kernwapen wordt gelanceerd is een precedent geschapen. Vroeg of laat zullen andere volgen. Dat kan resulteren in een nucleaire winter en het einde van de menselijke beschaving.
Politiek is een volledige afschaffing van kernwapens op korte termijn onmogelijk. Maar men kan al vandaag beginnen te onderhandelen over nieuwe kernwapenverdragen, in wederzijds en collectief belang. Juist Nederland zou daartoe een initiatief kunnen nemen. Tot en met het vierde kabinet Rutte stond in regeringsakkoorden dat ons land zich inzet voor een kernwapenvrije wereld. Dat is in internationale besprekingen ook gebeurd. Maar het huidige kabinet heeft ook op dit punt een draai gemaakt: voor het eerst sinds het einde van de Koude Oorlog staat in het regeerakkoord de zin: ‘We staan constructief tegenover het versterken van een Europese nucleaire afschrikking’.
Integendeel: die kant moeten we niet op!
Negen: Stop het militair industrieel complex
Eisenhower waarschuwde al in de jaren vijftig dat het militair industriële complex te veel invloed kreeg op de politieke besluitvorming. Zijn waarschuwing heeft weinig uitgehaald. Het complex nam een hoge vlucht. Bewapeningsuitgaven ter verdediging zijn noodzakelijk, maar er is een vloedgolf opgekomen van nieuwe aanvalswapens en technologisch sophisticated wapensystemen, niet vraag- maar aanbod gestuurd. Nieuwe wapensystemen, op de markt gebracht omdat ze nu eenmaal bestaan, niet omdat er behoefte aan was, stimuleren de ontwikkeling van nog effectiever, verfijnder, inhumaner en dodelijker systemen. Dat werkt escalatie in de hand. Politici moeten beseffen: de bewapeningsindustrie en de wapenhandel hebben belang bij oorlog, niet bij vrede. Breng dat commerciële complex onder democratisch publieke controle.
Tien: Wees op je hoede, wees op tijd en denk out-of-the-box
Internationale organisaties moeten alert zijn en conflicten tussen en binnen landen zo vroeg mogelijk onderkennen, zodat gepaste actie kan worden ondernomen om escalatie tegen te gaan. Maar dat is ook de taak van civiele organisaties. Wees er op tijd bij wanneer de rechten, vrijheden en veiligheid van medemensen worden bedreigd. Sluit de ogen daar niet voor. Luister naar degenen die zich bedreigd voelen door antisemitische, islamofobische en xenofobische woorden en daden. Neem tijdig stelling. Voorkom dat het normaal wordt gevonden en dus normaal wordt. Normalisering leidt tot legitimering, legitimering verschaft argumenten om weg te kijken. Zo ontstaat zowel binnen als tussen landen een spiraal van geweld en contrageweld, eerst veronachtzaamd, vervolgens onbeheersbaar.
Vrede is te belangrijk om aan politici over te laten. Ik zeg dat na meer dan dertig jaar politicus te zijn geweest. Wanneer het om vrede gaat zijn regeringen, parlementariërs en topadviseurs geneigd af te wachten, het nog even aan te zien, weg te kijken, uit te stellen en economische belangen te laten prevaleren boven mensenrechten en andermans veiligheid.
In discussies over vrede en veiligheid worden meer gewoontewijsheden gelanceerd dan creatieve oplossingen. Daarom: denk out-of-the-box! Volg niet automatisch het mainstream denken. Bedenk bijvoorbeeld dat de keuze om zich steeds meer te bewapenen om zich te verdedigen en een potentiële vijand af te schrikken niet vanzelf spreekt. Waarom zou men niet gaan praten en onderhandelen met een regime waardoor men zich bedreigd voelt? Waarom zou men geen eenzijdige de-escalerende stappen zetten als vertrouwenwekkende maatregel om een patstelling te doorbreken? Waarom niet het risico nemen vrede te bevorderen door absoluut eigen veiligheid minder gewicht toe te kennen? Waarom sluiten we geen internationaal verdrag over drones? Het razendsnel toegenomen gebruik van dit nieuwe wapen is angstaanjagend. Het kan nog steeds gestopt worden door met elkaar te praten, net als destijds over chemische wapens en over landmijnen.
Hebben deze tien geboden zin? Oorlog hebben we niet kunnen voorkomen. Maar als stappen in deze richting worden gezet kunnen we wel voorkomen dat er nog meer oorlogen komen en dat alles verder escaleert. Dan worden er steeds meer landen bij betrokken. Dan wordt degenen die belang hebben bij het al maar doorgaan met oorlog voeren geen strobreed in de weg gelegd. Het is laat, maar nooit te laat om het maken van nog meer slachtoffers te voorkomen.
Daarom tien extra geboden om, wanneer het toch oorlog is, vrede dichterbij te brengen.
Een: Geef niet op.
Ga door met alle tien eerdergenoemde punten. Die blijven geldig.
Twee: Handel uit besef dat oorlogen niet meer militair gewonnen kunnen worden.
Zoek van het begin af aan de gelegenheid om te praten, te onderhandelen, compromissen te sluiten. Houd partijen daar niet vanaf. Zeg niet dat het te vroeg is om te onderhandelen. Onderhandel op basis van kracht, maar ga er niet van uit dat je nog onvoldoende krachtig bent om te onderhandelen en daarom eerst sterker moet worden. Dat leidt tot uitstelgedrag en dus tot escalatie. Bovendien, de kracht van waaruit je onderhandelt wordt niet alleen door je militaire positie bepaald. Democratie, recht en sociale gelijkheid maken een samenleving veerkrachtig.
Zeg ook niet dat de andere partij niet te vertrouwen is. Ook al was dat tot nu toe het geval, verder onderhandelen kan een situatie creëren waarin alle partijen beseffen belang te hebben zich aan gemaakte afspraken te houden. Hoe verfoeilijk je de tegenstander ook vindt, praat. Doe dat om tenminste te voorkomen dat nog meer mensen slachtoffer worden. ‘Shaking hands with the devil’, kan noodzakelijk zijn. Je moet er nu eenmaal ooit op de ene of de andere manier uitkomen. Dat doe je met macht, gezag en overtuiging. Je laat niet over je heen lopen, maar je praat, je onderhandelt, in het belang van al diegenen die eronder lijden dat er nog geen vrede is.
Drie: Kies altijd opties die leiden tot de-escalatie Vermijd verantwoordelijk te worden voor escalatie.
De-escalatie is niet alleen belangrijk om oorlog te voorkomen, maar ook tijdens oorlogen. In de oorlogen die nu worden gevoerd in het Midden-Oosten en rond Oekraïne is escalatie aan de orde van de dag. Steeds meer oorlogsmaterieel, steeds weer nieuwe wapens, raketten die verder reiken, nog effectievere drones, een nog verwoestender bom, nog meer bezet gebied, enzovoort. Zo’n proces loopt onvermijdelijk uit de hand. Wie vrede wil houdt zich verre van escalatie.
Vier: Wees bereid eenzijdige stappen te zetten.
Eenzijdige stappen, niet pas gezet na onderhandelingen, maar vooraf, kunnen vertrouwen wekken aan de andere kant. Daardoor kunnen die onderhandelingen op gang worden gebracht. Men hoeft niet altijd alles te doen wat men kan. Tijdens een oorlog of burgeroorlog kan de tegenpartij worden meegedeeld dat men ervan afziet bepaalde stappen te zetten, ook als is men daartoe in staat. Dat kan leiden tot een zekere mate van terughoudendheid aan de andere kant en aldus een patstelling doorbreken.
Vijf: Gebruik in de strijd alleen middelen die niet strijdig zijn met het doel.
Zie erop toe dat bij beslissingen over de wijze waarop je de strijd voortzet de middelen altijd worden geijkt aan het doel. Dat doel is vrede, of een wapenstilstand, minder slachtoffers en een leefbare omgeving voor mensen die het geweld overleven. Gebruik dus geen biologische of chemische wapens, geen door Artificial Intelligence aangestuurde wapens. Pas geen strategie toe van de verschroeide aarde. Ga niet over tot standrechtelijke executies van tegenstanders. Dat alles is in strijd met de doelen die je zelf voorstaat. Wees de eigen waarden trouw.
Zes: Pleeg geen aanvallen op burgers en burgerdoelen.
Houd het humanitair oorlogsrecht hoog. Respecteer en bescherm humanitaire hulpverlening. Onthoud je van collectieve bestraffing. Onthoud je van disproportionele zogenaamde ‘zelfverdediging’. Voorkom burgerslachtoffers. Voer geen strategie uit die mensen beschouwt als ‘collateral damage’. Praat het maken van burgerslachtoffers, onder wie vrouwen en kinderen, niet goed met het argument dat zich een terrorist onder hen bevond. Val geen hulpverleners, artsen, en journalisten aan. Bombardeer geen ziekenhuizen, ambulances en woningen.
Zeven: Ga stapsgewijs te werk.
Volledige vrede kan en hoeft niet in een keer te worden bereikt. Probeer op de weg daarnaartoe beperkte stappen te zetten, die alle partijen kunnen interpreteren als hun eigen belang. Begin met partiele onderhandelingen, bijvoorbeeld om wederzijds te stoppen met aanvallen op drinkwater- en energie-installaties, voedseltransporten en ziekenhuizen. Maak overeenstemming daarover niet afhankelijk van het eindresultaat van de vredesonderhandelingen, ook al stel je vast dat een uiteindelijk vredesakkoord pas ingaat wanneer over alle punten overeenstemming is bereikt. Onderhandel in een volgende fase over andere onderwerpen waarover beide partijen overeenstemming zouden kunnen bereiken, zoals gevangenenruil en overdracht van lichamen van gevallen strijders. Ga vervolgens onderhandelen over humanitaire zones, humanitaire konvooien en safe areas. Probeer overeenstemming te krijgen over tijdelijke en regionaal beperkte wapenstilstanden. Schendt die in geen geval. Pleeg geen aanval terwijl er wordt onderhandeld. En als de tegenpartij dat wel doet, sla dan niet terstond in volle hevigheid terug.
Acht: Doe alles om voldoende humanitaire hulp te bieden. Vertrouw bij vredesbesprekingen op instellingen en bemiddelaars die boven de partijen staan
Geef alle ruimte aan het Rode Kruis, Artsen Zonder Grenzen en andere niet-gouvernementele organisaties. Maak het hun mogelijk samen te werken met lokale instellingen en een lokale staf. Zij kennen de eigen samenleving het best. Bescherm ze, want ze zijn bijzonder kwetsbaar wanneer ze door een van de strijdende partijen niet worden vertrouwd. Accepteer geen tegenwerking van oorlogvoerende partijen.
Breng de diplomatie terug. Maak gebruik van vredesmissies. Die hebben effect gehad, niet altijd, maar vaak wel. In de huidige internationale rechtsorde beschikt de wereld over instrumenten die hun nut hebben bewezen, zoals de OVSE, regionale organisaties als de IGAD en de OAS, uitzending van ongewapende waarnemers, arbitrage, het R2P beginsel, een beroep op het Internationaal Gerechtshof of een aanklacht van het Strafhof. Sommige zijn in onbruik geraakt, andere omstreden, omdat machtige partijen er niet aan willen. Derden hebben er echter belang bij dat ze zoveel mogelijk worden toegepast. Schrik er niet voor terug voorstellen in die richting te doen, ook als de grootmachten dreigen met sancties.
Negen: Gebruik economische drukmiddelen in plaats van militair geweld.
Maak om vredesdoeleinden te bereiken meer gebruik van economische dan van militaire middelen. Economische druk kan flexibel worden gehanteerd. Sancties kunnen selectief worden toegepast om partijen en machthebbers te treffen die verantwoordelijk zijn voor het geweld, met minder gevolgen voor kwetsbare bevolkingsgroepen. Sancties zijn effectiever dan vaak wordt gedacht, maar dan moeten landen die sancties opleggen bereid zijn ook zelf economische offers te brengen. Zorg ervoor dat de sterkste schouders de zwaarste lasten van die offers dragen.
Economische offers bij het opleggen van sancties zijn altijd geringer – en ook minder definitief – dan dodelijke gevolgen van het oorlogsgeweld
Tien: Werk al tijdens een oorlog aan herstel en wederopbouw van basisvoorzieningen en aan perspectief op rechtsherstel, co-existentie en verzoening.
Wacht daarmee niet tot er eenmaal echt vrede is. Begin er al mee tijdens de gevechtshandelingen. Dat verzacht de gevolgen voor de slachtoffers en biedt perspectief op een betere toekomst. Wie goed zicht heeft op wat er na een oorlog kan worden gedaan, en zeker is dat dat inderdaad gebeurt, zal zich sterker inzetten voor vrede dan wie vertwijfeld is en alle hoop heeft verloren. Vroegtijdig herstel, ook wanneer dat weer door gevechtshandelingen te niet wordt gedaan, brengt vrede dichterbij.
Twintig geboden.
Sommigen zullen dit als vanzelfsprekend beschouwen, niets nieuws. Anderen als onrealistisch, een gepasseerd station. Weer anderen als aanmatigend: waarom geboden in plaats van richtlijnen? Dat zijn het ook: gebiedende richtlijnen.
Geen van deze twintig richtlijnen wordt momenteel nageleefd. Ze zullen niet alle op stel en sprong kunnen worden gerealiseerd. Maar het heeft zin alles in het werk te stellen om de huidige trend om te buigen. Initiatieven om zo spoedig mogelijk een paar van deze richtlijnen te realiseren kunnen het tij doen keren. Ze kunnen katalyserend werken en ertoe leiden dat machthebbers en warlords op alle mogelijke niveaus bereid zijn ook volgende stappen te zetten.
Een allesoverheersend doel, duurzame vrede, stapsgewijs bereiken klinkt niet ambitieus. Maar dat is het wel, tenminste als het doel vaststaat, niet van de richting wordt afgeweken en de stappen voortvarend en met volle overtuiging worden gezet.
Het is hoog tijd ernst te maken met een vredespolitiek.
Jan Pronk
Lezing Bilthovense Kring voor Wijsbegeerte en Psychologie.Bilthoven, Woudkapel, 11 mei 2026.
Wereldwijd is 1 mei een feestdag. De meeste mensen hebben die dag verlof, maar waarom eigenlijk?
“8 Uur werken, 8 uur slapen en 8 uur vrije tijd”. Dat was het idee van de vakbonden in de Verenigde Staten van Amerika, die in 1884 een grootschalige campagne opzette voor een achturige werkdag. Het was niet zomaar een ballonnetje dat de vakbonden oplieten. Er werd al veel langer over gesproken en nu wilden de vakbonden het ook gaan realiseren. Ze gaven zichzelf 2 jaar de tijd: op 1 mei 1886 moest en zou de achturige werkdag realiteit zijn. 1 Mei als datum werd niet zomaar gekozen. Die dag stond in de VS bekend als Moving Day, de dag waarop contracten werden beëindigd, opgemaakt of verlengd. 2 Jaar lang werd er gemobiliseerd, en vanaf 1 mei 1886 werd in verschillende sectoren actie gevoerd. 340.000 Arbeiders gingen in staking. Op 4 mei werd op Haymarket Square in Chicago een bijeenkomst gehouden. Toen de politie ter plaatse kwam, ontplofte er een bom. Vervolgens opende de politie het vuur op de menigte. Meerdere mensen werden gedood en vele honderden raakten gewond. Zonder te onderzoeken waar de bom vandaan kwam, werden 8 verdachten opgepakt en berecht zonder bewijs. Ze werden ter dood veroordeeld. 4 Van hen werden opgehangen, één pleegde zelfmoord in zijn cel, en de 3 anderen zagen hun straf omgezet in gevangenisstraf. Later werd duidelijk dat de bom afkomstig was van een politieagent.
Echter, de repressie had een omgekeerd effect. Van de VS tot in Europa ontstond een solidariteitsbeweging met ‘de martelaren van Chicago’. “Wanneer er dan toch 8 mensen van de wereld genomen moeten worden, dan zouden het de 8 rechters van het hooggerechtshof moeten zijn”, verklaarde de Ierse toneelschrijver George Bernard Shaw.
Ilja Leonard Pfeijffer heeft weer een boek geschreven. Dit keer onder de titel “Absolute democratie; Kroniek van een aangekondigde afrekening” (2026, uitgegeven door De arbeiderspers). Ik ga het boek nog aanschaffen en lezen, maar in wat ik er over vernam komt zijn visie op Europa sterk overeen met de mijne.
Wanneer hij specifieker zou zijn over zijn ideeën over een Europees leger wellicht zelfs 100%, maar dat is vooralsnog wensdenken mijnerzijds. Het is – lijkt mij – in elk geval ook voor u, bezoeker van deze webpagina, de moeite waard dit review van Pieter Stockmans te lezen.
Aangaande de huidige energiecrisis, adviseer ik u de commentaren van de zelf- dan wel zobenoemde experts met een flinke korrel zout te nemen. Decennia van nalatige regeringen worden door hen verdoezeld.
Sinds de Club van Rome (1968) weten we dat een ingrijpende energietransitie nodig is, opdat we ophouden onze economieën op fossiele brandstoffen te bouwen. Maar lobbywerk en korte termijnwinsten weerhielden regeringen ervan om daar serieus werk van te maken. Ook de onze. Er is voor gekozen nèt aan de ‘door Europa’ gestelde eisen te voldoen.
Ook nu steken we en masse liever € 20 tot € 30 miljard aan het bouwen van twee middelgrote atoomcentrales in Nederland (ongeveer € 7,100 tot bijna € 10.000 per kilowatt (kW) aan vermogen; bron: Deepseek) in plaats van alle geschikte oppervlaktes als daken en fietspaden (auto’s reden de experimentele zonnepanelen aan gort) van zonnepanelen te voorzien en zoveel mogelijk windmolens te bouwen, waarvoor eveneens grote investeringen nodig zijn (o.a. een omvorming van het hele energienet), maar waardoor we – indien de overheid dit bekostigd – op energetisch vlak onafhankelijk worden van fossiele brandstoffen, buitenlanden en het grootkapitaal.
Deze Laisser-faire lijkt mij in elk geval de werkelijke oorzaak van de huidige energiecrisis.
Vandaag begint de lente. Daarom had ik thans graag mijn Winterdagboek 2025-2026 gepubliceerd, maar dat is nog niet af. Geschat heb ik zeker nog 33,3 uur werk aan de voltooiing ervan. En dan moet ik het totaal van mezelf daarna nog redigeren voor ik het publiceer.
Vanwege afspraken, die me inspireren, die ik belangrijk vind om te maken en na te komen en die mijn blik op mijzelf, het leven in het algemeen en het wereldgebeuren verruimen (zie c. mijn werkstukken), zal het nog even duren voordat mijn Winterdagboek hier tevoorschijn komt. Mijn enthousiasme om op een cello in verschillende ensembles te spelen, waarop ik mij achter mijn cello degelijk wens voor te bereiden, werkt ook niet mee aan het bijhouden van mijn dagboek (en dan heb ik ook nog les, om vorderingen te maken met mijn techniek). Tenslotte heb ik ook lummeltijd nodig…
We gaan meemaken wat dat betekent voor mijn Winterdagboek en de dagboeken over de komende seizoenen.
Hoewel de trend deze herfst in mijn ogen ongewijzigd van koers bleef vergeleken met de afgelopen jaren, en zelfs met de afgelopen decennia, te weten dat de media verkondigen wat de macht in de respectievelijk staten België en die Der Nederlanden goed uitkomt, lijkt het mij toe dat de intensivering van macht, militarisering en verrijking in ongekende stroomversnellingen zijn gekomen. Zou de Doos van Pandora daarmee nóg verder geopend zijn?
Onze wereld is met bijvoorbeeld een beloning van $ 56 miljard (€ 47,8 miljard) voor Tesla-topman Elon Musk gisteren wat mij betreft dermate ridicuul geworden dat de scheefgroei ook onder de rest van de burgerbevolking steeds duidelijker wordt. Toch wordt het mediagif in brede kringen nog altijd veronachtzaamd. Ook om mij heen zijn er nog altijd mensen, die naar het TV-journaal kijken ‘om te weten wat er in de wereld gebeurt’ of die daarvoor opiniebladen als De Volkskrant, De groene of de NRC lezen. Het zijn volgens mij allang geen ‘nieuws- of opiniebladen’ meer. In mijn ogen zijn het bedenkelijke bronnen, al gebruik ik ze met enige terughoudendheid ook wanneer ik hun bespreking vertrouw. Dat kunt u hieronder zien. In elk geval kunnen uitstekende alternatieve media, zoals hieronder veelvuldig aangehaald omdat zij het nieuws brengen dat er volgens mij voor mijn tijdgenoten echt toe doet, naar een verdiend podium fluiten. Dat geldt overigens vooralsnog ook voor de ‘Open brief’ van Jeffrey Sachs, waarmee ik dit Herfstdagboek open. Die brief neem ik bij wijze van uitzondering integraal op omwille van de – door mij toegekende – buitengewone waarde van de inhoud van die brief.
U kunt – als het goed is – op een van de thema’s of landstreken klikken om de inhoud daarvan te lezen. De nummers achter deze onderwerpen laten de lengte ervan indicatief zien. Zo blijkt dat ik het minst verzameld heb onder het kopje ‘Zuid-Amerika’, en het meest over ‘Wereldverhalen’. Overigens ontbreken de kopjes Australië en Azië , omdat ik deze herfst over die werelddelen niets verzameld heb. Tussen […] heb ik hier en daar mijn eigen aantekeningen geplaatst.
12 17 ‘Veiligheid is ondeelbaar – en geschiedenis telt’; aldus Jeffrey Sachs
Geachte heer bondskanselier Merz,
U hebt herhaaldelijk gesproken over de verantwoordelijkheid van Duitsland voor de Europese veiligheid. Deze verantwoordelijkheid mag niet worden ingewisseld tegen slogans, selectieve herinneringen of de normalisering van oorlogsretoriek. Veiligheidsgaranties zijn geen eenrichtingsverkeer. Ze werken in beide richtingen. Dit is geen Russisch of Amerikaans argument; het is een basisprincipe van de Europese veiligheid, dat expliciet is verankerd in het Slotdocument van Helsinki, het OVSE-kader en in decennia van naoorlogse diplomatie.
Duitsland is verplicht om dit moment met historische ernst en eerlijkheid tegemoet te treden. In dit opzicht blijft uw recente retoriek gevaarlijk achter bij de verwachtingen.
Sinds 1990 zijn de belangrijkste veiligheidsbelangen van Rusland herhaaldelijk genegeerd, afgezwakt of rechtstreeks geschonden – vaak met actieve medewerking of niet-ingrijpen van Duitsland. Deze geschiedenis mag niet worden uitgewist als men een einde wil maken aan de oorlog in Oekraïne, en zij mag niet worden genegeerd als Europa een permanente staat van confrontatie wil vermijden.
Aan het einde van de Koude Oorlog heeft Duitsland herhaaldelijk en ondubbelzinnig aan de Sovjet- en later de Russische leiders verzekerd dat de NAVO niet naar het oosten zou uitbreiden. Deze toezeggingen werden gedaan in de context van de Duitse hereniging. Duitsland profiteerde hier enorm van. De snelle hereniging van Duitsland – binnen de NAVO – zou zonder de op deze toezeggingen gebaseerde instemming van de Sovjet-Unie niet mogelijk zijn geweest. Later doen alsof deze toezeggingen betekenisloos waren of slechts terloopse opmerkingen, is niet realistisch: het herschrijft de geschiedenis.
In 1999 nam Duitsland deel aan de NAVO-bombardementen op Servië, de eerste grote oorlog die de NAVO zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad voerde. Dit was geen verdedigingsactie, maar een baanbrekende interventie die de veiligheidsorde na de Koude Oorlog ingrijpend veranderde. Voor Rusland was Servië geen abstracte aangelegenheid. De boodschap was ondubbelzinnig: de NAVO zou geweld gebruiken buiten haar grondgebied, zonder VN-mandaat en zonder rekening te houden met Russische bezwaren.
In 2002 trokken de Verenigde Staten zich eenzijdig terug uit het ABM-verdrag, een hoeksteen van de strategische stabiliteit gedurende drie decennia. Duitsland maakte geen serieuze bezwaren. Maar de uitholling van de wapenbeheersingsarchitectuur vond niet in een vacuüm plaats. Raketafweersystemen, die dichter bij de Russische grenzen werden gestationeerd, werden door Rusland terecht als destabiliserend beschouwd. Deze percepties afdoen als paranoia was politieke propaganda en geenszins verstandige diplomatie.
In 2008 erkende Duitsland de onafhankelijkheid van Kosovo, ondanks uitdrukkelijke waarschuwingen dat dit het beginsel van territoriale integriteit zou ondermijnen en een precedent met verstrekkende gevolgen zou scheppen. Opnieuw werden de bezwaren van Rusland afgedaan als kwaadwillig en werden de fundamentele bedenkingen niet serieus genomen.
Het voortdurende aandringen om de NAVO uit te breiden met Oekraïne en Georgië – formeel is die wens uitgesproken tijdens de top in Boekarest in 2008 – overschreed de duidelijkste rode lijnen, ondanks jarenlange, luidruchtige, duidelijke, consequente en herhaalde bezwaren van Moskou. Wanneer een grootmacht een centraal veiligheidsbelang benoemt en dit gedurende decennia steeds weer benadrukt, is het negeren daarvan geen diplomatie, maar een bewuste escalatie.
De rol van Duitsland in Oekraïne sinds 2014 is bijzonder verontrustend. Berlijn bemiddelde samen met Parijs en Warschau bij het akkoord van 21 februari 2014 tussen president Janoekovitsj en de oppositie – een akkoord dat een einde moest maken aan het geweld en de constitutionele orde moest handhaven. Binnen enkele uren mislukte dit akkoord. Er volgde een gewelddadige staatsgreep. Er kwam een nieuwe regering tot stand op ongrondwettelijke wijze. Duitsland erkende het nieuwe regime onmiddellijk en steunde het. Het door Duitsland gegarandeerde akkoord werd zonder aarzelen opgegeven.
Het akkoord van Minsk II van 2015 moest de correctie vormen – een onderhandeld kader om een einde te maken aan de oorlog in Oost-Oekraïne. Duitsland trad opnieuw op als garant. Maar zeven jaar lang werd het akkoord van Minsk II niet door Oekraïne uitgevoerd. Kiev verwierp openlijk de politieke bepalingen ervan. Duitsland dwong ze niet af. Voormalige Duitse en andere Europese staatshoofden en regeringsleiders hebben inmiddels toegegeven dat Minsk minder als vredesplan dan als verdedigingsmaatregel werd behandeld. Alleen al deze bekentenis vraagt om een discussie over de gebeurtenissen.
Tegen deze achtergrond klinken eisen om steeds meer wapens, steeds scherpere retoriek en steeds grotere “vastberadenheid” hol. Ze roepen Europa op om het recente verleden te vergeten om een toekomst van permanente confrontatie te rechtvaardigen.
Genoeg propaganda! Genoeg morele infantilisering van het publieke debat! Europeanen zijn in staat om te begrijpen dat veiligheidsdilemma’s reëel zijn, dat NAVO-acties consequenties hebben en dat vrede niet wordt bereikt door te doen alsof de veiligheidsbezwaren van Rusland niet bestaan.
De Europese veiligheid is ondeelbaar. Dit principe houdt in dat geen enkel land zijn veiligheid ten koste van een ander land kan versterken zonder instabiliteit te veroorzaken. Het houdt ook in dat diplomatie geen verzoening is en historische eerlijkheid geen verraad.
Ooit begreep Duitsland dit. De Ostpolitik [van Willy Brandt en Egon Bahr, vanaf 1968] was geen zwakte, maar strategische volwassenheid. Men besefte dat de stabiliteit van Europa afhankelijk is van dialoog, wapenbeheersing, economische betrekkingen en respect voor de legitieme veiligheidsbelangen van Rusland.
Duitsland heeft deze volwassenheid vandaag opnieuw nodig. Het mag niet langer praten alsof oorlog onvermijdelijk of zelfs deugdzaam is. Strategisch denken mag niet langer worden gereduceerd tot bondgenootschappelijke slogans. Het moet eindelijk streven naar echte diplomatie – niet als PR-maatregel, maar als een serieuze poging om een Europese veiligheidsarchitectuur te herbouwen die Rusland insluit in plaats van uitsluit.
Een vernieuwde Europese veiligheidsarchitectuur moet beginnen met duidelijkheid en terughoudendheid. Allereerst vereist dit een ondubbelzinnig einde aan de uitbreiding van de NAVO naar het oosten – rond Oekraïne, Georgië en elk ander land langs de Russische grenzen. De uitbreiding van de NAVO was geen onvermijdelijk gevolg van de naoorlogse orde; het was een politieke beslissing die werd genomen in strijd met de plechtige toezeggingen van 1990 en die ondanks herhaalde waarschuwingen voor destabilisatie van Europa werd doorgezet.
Veiligheid in Oekraïne wordt niet bereikt door de stationering van Duitse, Franse of andere Europese troepen, aangezien dit de verdeeldheid alleen maar zou vergroten en de oorlog zou verlengen. Stabiliteit wordt bereikt door neutraliteit, ondersteund door geloofwaardige internationale garanties. De geschiedenis is duidelijk: noch de Sovjet-Unie, noch de Russische Federatie hebben in de naoorlogse orde de soevereiniteit van neutrale staten geschonden – noch Finland, Oostenrijk, Zweden, Zwitserland, noch andere. Neutraliteit werkte omdat het rekening hield met de legitieme veiligheidsbelangen van alle partijen. Er is geen geldige reden om aan te nemen dat dit niet opnieuw zou kunnen werken.
Ten tweede vereist stabiliteit demilitarisering en wederkerigheid. Russische strijdkrachten moeten uit de buurt van de NAVO-grenzen worden gehouden en NAVO-strijdkrachten – met inbegrip van raketsystemen – moeten uit de buurt van de Russische grenzen worden gehouden. Veiligheid is ondeelbaar, niet eenzijdig. Grensregio’s moeten door middel van controleerbare overeenkomsten worden gedemilitariseerd en niet met steeds meer wapens worden overladen.
Sancties moeten in het kader van een onderhandelde oplossing worden opgeheven; ze hebben geen vrede gebracht en hebben de Europese economie ernstige schade toegebracht.
Met name Duitsland moet zich verzetten tegen de lichtzinnige inbeslagname van Russisch staatsvermogen – een flagrante schending van het internationaal recht die het vertrouwen in het mondiale financiële stelsel ondermijnt. De heropleving van de Duitse industrie door middel van legitieme, op contracten gebaseerde handel met Rusland is geen capitulatie, maar economisch realisme. Europa mag zijn eigen productiebasis niet vernietigen uit naam van morele retoriek.
Ten slotte moet Europa terugkeren naar de institutionele grondslagen van zijn eigen veiligheid. De OVSE – niet de NAVO – moet weer fungeren als het centrale forum voor Europese veiligheid, vertrouwensopbouw en wapenbeheersing. Strategische autonomie voor Europa betekent precies dit: een Europese veiligheidsorde die wordt gekenmerkt door Europese belangen, niet door permanente ondergeschiktheid aan de expansiedrift van de NAVO.
Frankrijk zou zijn nucleaire afschrikking kunnen uitbreiden tot een Europees veiligheidsparaplu, maar alleen in een puur defensieve houding, zonder vooruitgeschoven systemen die Rusland bedreigen.
Europa moet aandringen op een terugkeer naar het INF-kader en op uitgebreide strategische onderhandelingen over nucleaire wapenbeheersing, waarbij de Verenigde Staten en Rusland – en later ook China – worden betrokken. De analogie tussen Kosovo en Oekraïne moet ook eerlijk worden erkend: grenzen zijn in Europa al verschoven met Westerse steun. Grenzen werden verschoven. Het streven naar vrede moet onaantastbaar zijn.
En het belangrijkste: leer geschiedenis, mijnheer de bondskanselier! En wees daarbij eerlijk! Zonder eerlijkheid kan er geen vertrouwen zijn. Zonder vertrouwen kan er geen veiligheid zijn. En zonder diplomatie riskeert Europa de rampen te herhalen waarvan het zogenaamd heeft geleerd.
De geschiedenis zal beoordelen wat Duitsland zich herinnert – en wat het vergeet. Laat Duitsland onder uw leiding deze keer kiezen voor diplomatie en vrede en zich aan zijn woord houden.
10 07 Klonk er ooit een applausje voor de zorghelden, nu horen we alleen: harder en langer werken! Is ons ziektesysteem ziek of is het de wijze, waarop wij maatschappelijk onze arbeid organiseren? Aldus Robrecht Vanderbeeken. https://www.sampol.be/2025/10/met-zieken-valt-geen-zaken-te-doen
9 24 Er is in Nederland een integraal kinderarmoedebeleid nodig dat gezinnen structureel ondersteunt en waarbij de ontwikkeling van kinderen centraal staat, zodat ook die kinderen de kansen, veiligheid en zekerheid krijgen die [ze verdienen andere kinderen ook hebben; GjH]; aldus NOS Nieuws. In een rijk land als het onze is geen armoede organiseren uiteraard nog vele malen beter. https://nos.nl/artikel/2583803-kinderombudsman-kinderen-in-armoede-zien-hun-toekomst-somber-in
10 06 Belangenorganisaties voor gehandicapten roepen de Nederlandse politiek alweer op om het VN-verdrag Handicap na te leven. In artikel 19 van dat mensenrechtenverdrag staat onder meer dat mensen met een handicap ‘vrijelijk hun verblijfplaats’ moeten kunnen kiezen en ondersteuning moeten krijgen om dat mogelijk te maken. Nederland ondertekende het verdrag in juni 2016 en beloofde daarmee er alles aan te doen om mensen met een beperking op een evenwaardige manier te laten deelnemen aan de samenleving als mensen zonder handicap. Niet alleen laten de inspanningen om dat te bereiken al jaren te wensen over. Het VN-comité, dat toeziet op de uitvoering, uitte september vorig jaar ook forse kritiek op de toegankelijkheid van gehandicapten op de arbeidsmarkt, in het onderwijs en in het openbaar vervoer en april jl. werd die belofte opnieuw geschonden toen woonminister Mona Keijzer voorstelde om regels voor toegankelijk bouwen te schrappen; aldus Wilke Martens. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/vn-verdrag-handicap-situatie-in-nederland-verslechtert-juist/
10 30 Francine Mestrum bundelt jaren onderzoek in “Maak armoede illegaal! – Pleidooi voor wereldwijde sociale rechtvaardigheid” (2025, uitgegeven door Houtekiet): armoede is structureel aan het kapitalisme. Zolang we dat niet erkennen, blijft armoedebestrijding symptoombestrijding; aldus Lode Vanoost.
10 31 Migranten raken, ook na de eerste generatie, niet hoog genoeg opgeleid. Er is een behoorlijke diplomakloof. We slagen er niet in om die te dichten en bijna alle landen rond België doen dat beter. Meisjes met een niet-EU-achtergrond worden minder gestimuleerd om buiten het gezin tegen een inkomen te gaan werken. En er is nog altijd veel te veel discriminatie op de arbeidsmarkt; aldus Frank D’hanis. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/31/dat-migranten-moeilijker-werk-vinden-komt-door-rechts-beleid
11 26 De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft met een grote meerderheid van stemmen besloten dat in het internationaal recht marteling verboden is. Volgens de aangenomen resolutie geldt dat ook voor ‘andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of straf’. Voor deze resolutie stemden 169 landen. Argentinië, Israël en de Verenigde Staten van Amerika stemden tegen en Burundi, Nicaragua, Papoea-Nieuw-Guinea en Rusland stemden niet; aldus Middle East Monitor. https://vredessite.nl/nieuws/marteling_2517.html
12 03 Na de heisa over frauduleuze facturen pleit vakbondsvertegenwoordiger van ACV Puls Arne Deflo voor een grondige herziening van de thuiszorg. De overgrote meerderheid van de thuiszorgverpleegkundigen werkt correct, maar het systeem beloont vooral medische handelingen, terwijl ook tijd voor een goed gesprek betaald zou moeten worden; aldus Leonoor Kuijk. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/03/thuiszorg-focus-op-herwaardering-van-het-vak-niet-op-fraudebestrijding
12 08 Wereldwijd hebben 250 miljoen mensen noodhulp nodig, maar de VN kreeg dit jaar slechts $ 12 miljard van de gevraagde $ 45 miljard. Het kabinet-Schoof verminderde de Nederlandse bijdrage met $ 2,4 miljard en de Amerikaanse president Donald Trump schrapte tientallen miljarden. De VN rijdt namens ons richting het vuur om te helpen, maar wordt nu ook geacht het vuur te bestrijden zonder genoeg water in de tank, terwijl ze wordt beschoten (wereldwijd kwam er dit jaar een recordaantal van 380 VN-hulpverleners om het leven); aldus NOS Nieuws. Zie ook 12 08 onder het kopje ‘Inzichten’. https://nos.nl/artikel/2593677-wanhopig-stelt-vn-budget-voor-noodhulp-bij-hartverscheurend
12 09 Marktdenken verschuift de schuld van een scheefgetrokken economie door naar het individu. Wie onzeker werk heeft of uit de boot valt, krijgt daardoor al snel aangepraat dat het aan haar of hem zelf ligt. En in zo’n gesprek is dan ook direct een oplossing voor handen: ‘beter worden’, jezelf bijsturen en harder werken [meedoen aan de ratrace; GjH]; aldus Grace Blakeley. Degenen, die niet buiten de boot vallen en succesvol zijn, worden daarentegen geprezen om de verwerving van hun riante inkomen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/09/waarom-falen-altijd-je-eigen-schuld-lijkt
12 10 Elk jaar belanden in Nederland zo’n 2.300 kinderen in het ziekenhuis met ernstige astma. Het valt op dat er veel patiënten met lage inkomens en slechte woonomstandigheden naar het ziekenhuis komen. Een grootschalige analyse van data van 4,5 miljoen Nederlandse kinderen tussen de 2 en 17 jaar bevestigt dat beeld; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2593961-kinderen-met-ernstige-astma-komen-vaker-uit-gezinnen-met-laag-inkomen
12 17 Het aandeel arme mensen in Nederland bedraagt nu 551.000 mensen; dat is 3,1% van de bevolking. Met name gezinnen met kinderen en zelfstandigen komen het vaakst [structureel; GjH] geld tekort.
Daarnaast heeft ruim 8% van de huishoudens problematische schulden. Dat aantal schommelt sinds 2022 tussen de 8 en 9%. Van overheidswege wordt niet benoemd dat schulden mede veroorzaakt worden door persoonlijkheidskenmerken. En doordat we die niet benoemen, maken we er ook geen beleid op. Zo weten we sinds 2018 dat mensen met weinig emotionele stabiliteit en zelfcontrole 10x vaker in de schulden belanden dan mensen met veel controle en stabiliteit. Het gaat om het vermogen om te kunnen plannen en verleidingen te weerstaan. En ondertussen is daarentegen achteraf betalen nu ook in winkelstraten mogelijk, en is online gokken gelegaliseerd. Met zoveel financiële verleidingen is zoiets als ‘budgetcoaching’ [volstrekt; GjH] niet toereikend; beide aldus José Boon. https://www.nu.nl/economie/6379685/armoede-neemt-voor-het-eerst-in-jaren-weer-toe-vooral-zzpers-komen-tekort.html en https://www.nu.nl/economie/6379748/aanpak-van-problematische-schulden-schiet-tekort-door-olifant-in-de-kamer.html
10 08 In deze wereld met weinig houvast en veel onzekerheden, ontstaat er een leegte waarin wrok kan ontstaan. Daar speelt extreemrechts slim op in. Enerzijds is er de herverdelingswrok: het idee dat gemarginaliseerde groepen een steeds groter stuk van de economische koek krijgen, terwijl de witte man steeds minder overhoudt. Een gevoel dat wordt aangewakkerd door verhalen over positieve discriminatie, migratie en quota. Daarnaast is er de erkenningswrok: het verlies van de bevoorrechte, vanzelfsprekende positie, die mannen vroeger innamen. Waar witte mannen ooit zonder meer als norm werden gezien, ervaren sommigen vandaag dat ze zich moeten inleveren of verantwoorden. Dat wordt vaak vertaald als een aanval op hun identiteit; aldus Youna Mulock Houwer en Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/08/jongens-in-de-knel-tijd-voor-een-nieuw-verhaal-over-mannelijkheid
10 25 Andere landen, zoals Groot-Brittannië, Italië, Frankrijk en Spanje hebben werk gemaakt van een serieuze aanpak van femicide, maar in Nederland kwam er pas rond 2020 aandacht voor het fenomeen. Hier bleven een experimentele aanpak, vooruitstrevend beleid en dalende cijfers uit: het aantal vrouwenmoorden in Nederland is de afgelopen 10 jaar gelijk gebleven. We lopen bij de aanpak van huiselijk geweld en de dodelijkste vorm daarvan: partnermoord achter op wat volgens ‘ons’ ‘macholanden’ zijn; aldus Renate van der Zee. Zie ook 11 28 hier onder. https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47547/vrouwenmoord-waarom-nederland-hopeloos-achterloopt
11 28 Gemiddeld wordt er elke acht dagen in Nederland een vrouw vermoord (hoe ligt dat bij mannen?). Bij ongeveer de helft was de (vermoedelijke) dader een partner of ex-partner. En dat aantal is de afgelopen 15 jaar niet gedaald; aldus NOS Nieuws. Zie ook 10 25 hier boven. https://nos.nl/artikel/2592317-cbs-geen-daling-in-aantal-vermoorde-vrouwen-door-ex-partner
12 10 De regenboogvlag was ooit een symbool van verzet. Vandaag is het een instrument in handen van rechtse politici. Ze zwaaien ermee om hun zogenaamd progressieve waarden te etaleren, terwijl ze tegelijk migranten en vluchtelingen uitsluiten. De homobeweging heeft in 50 jaar tijd veel rechten veroverd, maar haar maatschappelijke positie is niet structureel versterkt; aldus Janine Meijer in gesprek met historicus en onderzoeker Tijmen van Voorthuizen. https://apache.be/2025/12/10/tijmen-van-voorthuizen-rechtse-politici-zetten-homonationalisme-om-antimigratieretoriek
10 07 Werknemers met een migratieachtergrond ervaren vaak ongelijkheid en buitensluiting, ook bij werkgevers die nadrukkelijk proberen de diversiteit op hun werkvloer te vergroten. Sterker nog: dat probleem is groter bij organisaties met een gevarieerd werknemersbestand dan bij ‘homogene’ bedrijven. Achterstelling en uitsluiting zouden actief tegengegaan moeten worden, en manieren van denken en doen, die binnen een organisatie normaal gevonden worden, zouden tegen het licht gehouden moeten worden; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2585509-scp-meer-diversiteit-op-werkvloer-geen-garantie-voor-inclusie
10 19 Meedogenloos: “Oorlog raakt Israëlische economie: ‘Inzet reservisten heeft ontwrichtend effect’” is de kop en de inhoud van een artikel op NU.nl. Geen woord over de schade, die Israël met haar ‘inspanningen’ aan alles wat Palestijns is heeft aangedaan; puur racisme. Ten tijde van ons kolonialisme werd hier ook gemeld dat de inlanders dan wel klaagden, maar dat de kolonisten het ook niet altijd gemakkelijk hadden. https://www.nu.nl/economie/6372568/oorlog-raakt-israelische-economie-inzet-reservisten-heeft-ontwrichtend-effect.html
11 11 De beeldvorming waarmee Palestijnen worden ontmenselijkt en uitgewist, is nagenoeg dezelfde waarmee Zwarte Amerikanen eeuwenlang werden en worden ontmenselijkt en uitgewist. En door mensen hun verhalen te ontnemen, maak je het makkelijker ze te doden; aldus Marte Hoogenboom in gesprek met Ta-Nehisi Coates (spreek uit ‘Tanahássi’), schrijver van “De boodschap” (2025, vertaald door Adiëlle Westercappel en Fannah Palmer en uitgegeven door Bot Uitgevers). Zie ook het vorige onderwerp en 11 15 onder het kopje ‘Inzichten’. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/ta-nehisi-coates-interview/
12 01 Jerry Afriyie en Raul Balai werden in 2012 door toenmalig Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan uitgenodigd voor een gesprek over het sinterklaasfeest. Daaruit kwam een gezamenlijke aanpak voort om het uiterlijk van Zwarte Piet te veranderen. Inmiddels is de roetveegpiet bij bijna alle sinterklaasvieringen in het land standaard; aldus NOS Nieuws in samenwerking met het regionale nieuws van Noord-Holland. https://nos.nl/artikel/2592768-andreaspenning-voor-oprichters-kick-out-zwarte-piet
12 04 Lang voor onze jaartelling dook in de Europese folklore al een winterse figuur op met een dubbelzinnige begeleider. Veel historici zien een link met de Germaanse god Odin, de alvader of oppergod in de Noordse mythologie, die volgens zeggen op zijn witte, achtbenige paard door de lucht raasde, vergezeld van twee zwarte raven. Die vogels luisterden aan schoorstenen om hem verslag uit te brengen van het goede en slechte gedrag van stervelingen. Toen de Katholieke Kerk dit heidense winterverhaal wilde verchristelijken, legde ze er simpelweg Sint Nicolaas – een Turkse bisschop uit de 4de eeuw [met wat bedienden; GjH] – overheen; aldus Saar Lermytte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/04/sinterklaas-een-traditie-die-racisme-reproduceert
12 18 Vandaag viert de wereld de Internationale Dag van de Migrant. Ook de Europese Commissie, het machtigste orgaan van de Europese Unie, spreekt vandaag lovende woorden over diversiteit en migranten als ‘waardevolle werknemers’. Op papier klinkt het als een feest van erkenning. Toch wringt het dat Europa zichzelf presenteert als kampioen van het eerbiedigen van mensenrechten, terwijl haar grens- en migratiebeleid intussen draait op controle, selectie en uitsluiting. De Europese grensbewakingsdienst Frontex kan bijvoorbeeld verantwoordelijk worden gehouden voor zogeheten pushbacks van vluchtelingen. Bij pushbacks worden migranten teruggestuurd zonder dat zij de kans krijgen gebruik te maken van hun internationaal vastgelegde recht om asiel aan te vragen. En ook in Europese steden ontstaan onderklassen van vooral niet-witte mensen: uitgebuit wanneer het uitkomt, gedumpt wanneer het misloopt. Politici herhalen dat zij ‘zelf bepalen wie we binnenlaten’ in naam van veiligheid en welvaart. [Hoezo eerbiedigen van mensenrechten? GjH] Er komen steeds meer harde grenzen; aldus Benaissa Nams en NOS Nieuws. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/18/dag-van-de-migrant-hoe-europa-levens-rangschikt en https://nos.nl/artikel/2595086-grensbewaking-eu-verantwoordelijk-voor-onterecht-terugsturen-migranten
9 26 De politiek breekt onze samenleving af in plaats van ze op te bouwen. Waar de (Belgische) regering kiest voor sociale inleveringen en verdeeldheid, bouwen wij samen een verhaal van rechtvaardigheid, solidariteit en verbeelding om met verbeelding, verbinding en verzet te bouwen aan een warmere samenleving; aankondiging van Hart boven Hard (Hart boven Bart, oftewel Bart de Wever) voor een manifestatie op 13 oktober a.s.. https://hartbovenhard.be/kalender/hart-boven-bart-nacht-van-het-verzet/
10 17 We zouden vooral moeten durven kijken naar een aantal fundamentele oorzaken van de grote omvang en het soms minder goed functioneren van de overheid: een gebrek aan beleidsanalyse, een gebrek aan een echt kerntakendebat, en een gebrek aan politieke doorzettingsmacht om onze complexe bestuursstructuur wat meer op orde te krijgen. De vraag naar hoe groot de overheid mag zijn, kan niet worden losgekoppeld van de vraag wat we van de overheid verwachten. In het debat over de ‘vele ambtenaren’ worden nogal wat functies op een hoop gegooid en veel criteria van goed bestuur vergen nu eenmaal een grote overheid. Door de overheid als één en ondeelbaar voor te stellen, miskent men dat bestuurlijke complexiteit bijna automatisch voor een grote overheid zorgt. In veel analyses is er geen aandacht voor het feit dat een deel van de ineffectiviteit en inefficiëntie mede samenhangt met het functioneren van ons politiek systeem. En overheden, die in de publieke sector (het leger, spinoffs, universiteiten) innovaties mee financieren, zorgen voor het zaaigeld, dat soms tot heuse groeisectoren op de private markt leidt; aldus Bram Verschuere. https://www.sampol.be/2025/10/de-mythe-van-de-te-grote-overheid
10 23 Denk, GroenLinks-PvdA, de Partij voor de Dieren en Volt doen de rechtsstaat geen kwaad, integendeel, de laatste 3 partijen scoren 20 of meer punten voor programmavoorstellen, die de rechtsstaat juist steunen of versterken. Dat is het goede nieuws. Kwalijk is dat alle overige Nederlandse politieke partijen inclusief CDA, D66 en de VVD onze rechtstaat in meerdere of mindere mate willen ontmantelen; aldus Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/23/vier-nederlandse-partijen-respecteren-de-rechtsstaat-elf-niet
11 05 Wat ooit een ‘driestromenland’ werd genoemd, is veranderd in een onvoorspelbare delta met steeds wisselende vertakkingen. Rechts heeft zich aan die ontwikkeling veel beter aangepast dan Links, terwijl de werkelijke malaise het meest zichtbaar wordt in het alledaagse: Nederland is een rijk land, de werkloosheid is laag, maar de gemiddelde kiezer ziet de toekomst voor volgende generaties somber in. Ondanks dat is ‘Links’ tot 30 zetels ineengestort. GroenLinks–PvdA daalde van 25 naar 20, de SP van 5 naar 3. Dit aandeel van 20% is de kleinste linkse vertegenwoordiging, die Nederland sinds de invoering van het algemeen kiesrecht heeft gekend [en daarvoor moet je PvdA-GL als Links zien; GjH, zie ook 10 30 onder het kopje ‘Nederland’]. Nederlands links loopt inmiddels achter op al zijn West-Europese tegenhangers, en in de meeste gevallen met een ruime marge. Het bevindt zich op een historisch dieptepunt en een nieuw kabinet zal minstens 4 partijen nodig hebben om te kunnen regeren [volgens de huidige gewoonte: een kabinetsplan maken waarbij de oppositie in de Eerste en Tweede Kamer het nakijken heeft; GjH]. Het radicaalrechtse trio van JA21, FvD en PVV bezit daarentegen nu 42 van de 150 zetels. In 2023 waren dat er 41. Dat – en niet een snelle ‘terugkeer naar de rede’ – vormt de werkelijke achtergrond waartegen het komend [technocratische politieke; GjH] project zich zal aftekenen; aldus Jouke Huijzer, Enzo Rossi & Wouter Schakel. https://lavamedia.be/links-behaalde-het-slechtste-verkiezingsresultaat-ooit-dit-is-waarom/
11 12 In de spektakeldemocratie, waarin het samenspel van media en politiek ons meesleurt, gaat politiek al lang niet meer over beleid, laat staan over verschillende visies op de samenleving en het goede leven. Het gaat om aandacht genereren en populariteit. De tweestrijd tussen het extreemrechtse AI-gegenereerde nummer “Nee, nee, nee, tegen een azc” en het feministische nummer “Vrijheid, Gelijkheid, Zusterschap” symboliseert de staat van het publieke debat; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/12/waarom-de-hitlijsten-het-brandpunt-van-de-politieke-strijd-vormen
11 14 Democratieën verdwijnen niet door er één grote klap op te geven, maar door een reeks kleine aanpassingen, die allemaal dezelfde richting uitgaan. Een genegeerd advies. Een journalist, die weggezet wordt als activist. Een subsidie, die in zachte taal wordt afgepakt. Kleine sneden en geen grote wond, maar [uiteindelijk; GjH] wel fataal [voor het democratisch gehalte van een samenleving; GjH]; aldus Tijs Synaeve. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/14/onze-stem-tegen-de-stroom-waarom-kritische-media-ons-redmiddel-zijn
12 08 Heeft een wedstrijd, zoals het Eurovisie Songfestival een “apolitiek karakter”, zoals de Europese Omroepvereniging EBU stelt? Amper een dag na de Russische invasie in Oekraïne besliste de EBU in 2022 om Rusland om politieke redenen uit te sluiten met de mededeling dat “gezien de ongekende crisis in Oekraïne, de deelname van Rusland aan het festival van dit jaar, de reputatie van de wedstrijd zou schaden”. Wit-Rusland werd al een jaar eerder uitgesloten na de gecontesteerde herverkiezing van president Alexander Lukashenko. De niet-uitsluiting van Israël vanwege het apolitieke karakter van het evenement roept dus vragen op; aldus SOS Gaza. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/08/open-brief-sos-gaza-aan-rtbf-laat-belgie-niet-deelnemen-aan-songfestival
11 13 In de tragedie van de vijfjarige Hind Rajab schuilt iets dat het individuele overstijgt en ons een inkijk geeft in de gruwel, die de dagelijkse realiteit in Gaza is. Burgers worden geconfronteerd met moorddadig geweld en ontmenselijking. “The Voice of Hind Rajab” is een aanklacht. Met een wereld, waarin niemand komt wanneer een kind smeekt om hulp, kan ik niet leven, vertelt de Tunesische filmmaker en scenarioschrijver Kaouther Ben Hania; aldus Ivo De Kock, die met haar sprak. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/13/kaouther-ben-hania-the-voice-of-hind-rajab-is-een-woedekreet-stop-de-genocide-en-de-straffeloosheid
12 07 Claron McFaddon was ziek, daarom speelde het Cello Octet Amsterdam vandaag het programma ‘Cocon’ in TivoliVredenburg. Een mooie verzameling moderne composities van Caterina Barbieri (+ 1990), Jesse Broekman (+ 1985), Kara-Lis Coverdale (+ 1987), Abul Mogard (niet publiek bekend gemaakt) en Qasim Naqvi (+ 1976). Voor mij allemaal onbekende hedendaagse componisten. Ik vond het een heel mooi, meditatief concert. Wat me aan ‘Cocon’ tegenstond was de synthesizer, die het mij soms onmogelijk maakte puur naar de cello’s te luisteren, en die ook nog eens soms tussen twee composities door de stukken met elkaar verbond. En dan waren er ook nog volstrekt onnodige en soms smakeloze lichteffecten, die afleidden om met de ogen open naar de muziek te luisteren. Maar goed, ik kon wel horen dat deze 8 cellisten al 7 jaar gezamenlijk op cello-avontuur zijn, waarbij vooral Sanne van der Horst indruk op mij maakte vanwege haar mooi uitgevoerde solo-partijen. https://cellooctet.com/het-octet/
12 11 Anja Meulenbelt, de Nederlandse feministe, oud-politica en schrijver, heeft de jaarlijkse prestigieuze oeuvreprijs voor Nederlandse schrijvers toegekend gekregen. Net als in haar boeken doorbreekt Meulenbelt met deze bekroning een onzichtbare barrière: ze is de eerste vrouw, die voor zichzelf volstrekt onverwacht in de categorie ‘beschouwend proza’ de prijs heeft gewonnen; aldus Ismay van der Klei. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/11/anja-meulenbelt-wint-als-eerste-vrouw-pc-hooft-prijs-voor-beschouwend-proza
11 26 De Marsrover Perseverance heeft voor het eerst bewijs verzameld van elektrische ontladingen in de atmosfeer van Mars. In meer dan 28 uur werden 55 elektrische ontladingen waargenomen; aldus de nieuwsredactie van NU. Wat ik hieraan interessant vindt, is dat bij mijn weten voor het ontstaan van leven elektrische ontladingen nodig zijn. Op Mars werden die dus gemiddeld elk half uur opgemerkt. https://www.nu.nl/wetenschap/6377337/nasa-ontdekt-eerste-minibliksems-op-mars-met-verkenningsvoertuig.html
12 01 Met “Wat bomen ons vertellen” (2020, uitgegeven door Lannoo) bracht Valerie Trouet eerder al wetenschap tot leven met verhalen over beschavingen die kwamen en gingen, droogtes en stormen. In dat boek herinnerde ze ons eraan dat de klimaatcrisis niet alleen een ecologische, maar ook een tijdscrisis is: we denken te kort, handelen te laat en luisteren te weinig naar de signalen die bomen al eeuwen geven. Vandaag komt ze naar buiten met een nieuw boek, “In de ban van de jaarring. Onze oudste bomen en de verhalen die ze vertellen” (2025, wederom uitgegeven door Lannoo), een geïllustreerde, milieuvriendelijk hard cover met jaarringgravures. Daarin ontrafelt ze, samen met collega-dendrochronologen, de verhalen van 10 bijzondere oerbomen, sommigen wel meer dan 5.000 jaar oud; aldus Wim Vermeersch. https://sampol.be/2025/12/bomen-zijn-de-getuigen-van-waar-wij-mee-bezig-zijn
12 11 Zee-egels vormen een belangrijke schakel binnen het zee-ecosysteem. Ze eten alg en houden daarmee de hoeveelheid alg op peil. Op hun beurt zijn zee-egels voedsel voor duizenden andere zeedieren. Echter, sinds 2021 zijn bijna alle zee-egels (Diadema africanum) in de Atlantische Oceaan bij de Canarische Eilanden gestorven door een nog onbekende ziekte. In Tenerife gaat het om een afname van 99,7% van de populatie en rond Madeira nam de populatie met zo’n 90% af. In dezelfde periode zijn er wereldwijd massale sterftecijfers gemeld van andere zee-egelsoorten, onder meer in de Caribische Zee, de Middellandse Zee, de westelijke Indische Oceaan en de Rode Zee. Op plekken waar de zee-egelpopulatie is verdwenen, is het koraal gehalveerd en de hoeveelheid alg met 85% toegenomen; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6379104/onbekende-ziekte-veroorzaakt-zee-pandemie-die-zee-egelsoorten-uitroeit.html
11 01 Op Antarctica is het oudste ijs tot nu toe ontdekt. In het ijs zitten ook luchtbellen, waarmee ook direct de oudste lucht ooit is ontdekt. Het ijs en de lucht zijn zo’n 6 miljoen jaar oud. Door het ijs en de luchtresten te bestuderen, kon worden vastgesteld dat Antarctica miljoenen jaren geleden ongeveer 12°C warmer was dan nu. Het afkoelen is een heel geleidelijk proces geweest; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6374462/oudste-ijs-en-oudste-lucht-ter-wereld-gevonden-op-antarctica-reis-terug-in-de-tijd.html
12 01 In zijn laboratorium aan de universiteit van Poitiers monstert Abderrazak El Albani een flonkerende steen in zijn handen. Het lijkt wel een gouden tortellini, ingewerkt in een stukje leisteen. Volgens El Albani is het een overblijfsel van een complexe levensvorm, maar de steen is honderden miljoenen jaren ouder dan de oudste fossiele bewijzen van geavanceerd meercellig leven. Moet de gevestigde theorie overboord of is de vondst niet meer dan klatergoud? Aldus Asher Elbein. https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/volgens-deze-geoloog-vond-de-big-bang-van-het-leven-vroeger-plaats-dan-we
12 05 Er is een sliert van 297 sterrenstelsels waargenomen van ten minste 49 miljoen lichtjaar lang (465 biljoen kilometer), die ronddraait met een snelheid van 110 kilometer per seconde. Deze ‘tornado van sterrenstelsels’ is de langst draaiende structuur, die ooit is ontdekt. De manier waarop de sterrenstelsels op een lijn liggen in combinatie met de draaiende beweging maakt dit imponerende natuurverschijnsel eveneens bijzonder; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6378296/tornado-van-sterrenstelsels-is-langste-draaiende-voorwerp-ooit-ontdekt-in-heelal.html
12 07 Neanderthalers maakten 105 tot 132.000 jaar geleden complexere gereedschappen dan tot nu toe gedacht. Met behulp van dierenbotten konden ze dierenhuiden prepareren om daar kleding van te maken. Dat hielp de oermensen te overleven in het barre klimaat van die tijd. Met de botten konden ze dieren villen en leer maken. De botten werden ook gebruikt om waterdichte kleding, tassen en andere voorwerpen te maken. Met draden naaiden Neanderthalers huiden ook aan elkaar. En deze prehistorische mensen konden al vooruit plannen en nadenken over wat zij nodig hadden, bijvoorbeeld voor de jacht; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6378615/neanderthalers-slimmer-dan-gedacht-ze-konden-met-dierenbotten-kleding-maken.html
12 11 Astronomen hebben voor het eerst een uitbarsting van een zwart gat vastgelegd. Die veroorzaakt een ongelooflijk harde storm. De storm bereikt windsnelheden van maar liefst 57.000 km/s. De vastgelegde uitbarsting was waarschijnlijk het gevolg van een breuk in het magnetisch veld rondom het zwarte gat. Er ontstond dan daardoor een soort explosie, die vergelijkbaar is met zonnevlammen, te weten een gigantische ontploffing op het oppervlak van de zon, die wordt veroorzaakt door het vrijkomen van opgeslagen energie. Daardoor worden deeltjes de ruimte in geslingerd. De uitbarsting van het zwarte gat is vergelijkbaar met zo’n zonnevlam, maar dan op een immens grote schaal (De massa-energierelatie is volgens de speciale relativiteitstheorie van Albert Einstein (1879–1955) een verband tussen energie en massa: E=mc2, waardoor het vrijkomen van energie het ontstaan van massa tot gevolg kan hebben). Deze uitbarsting van een zwart gat leidde tot de ultraharde storm, waarbij miljarden tonnen aan materiaal de ruimte in werden geslingerd, terwijl een zwart gat normaliter juist door een enorme zwaartekracht alle materie om zich heen opslokt; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6379073/voor-het-eerst-uitbarsting-zwart-gat-die-zorgt-voor-ultraharde-storm-vastgelegd.html
12 15 De oorsprong van Centraal-Europa is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heette. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke Odyssee. Avalonië crasht al snel met twee grotere landmassa’s. Die botsingen doen de twee gebergten ontstaan, die bijvoorbeeld het massief van de Ardennen en dat van Brabant zullen tekenen. Wanneer die twee oprijzen, heeft de evolutie van het leven inmiddels een kickstart gekregen. Zwemt daar onze verste gewervelde voorouder? Aldus Reinout Verbeke. https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/planeet-belgie-wij-zijn-avaloniers-afl-15
9 22 Om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C, moeten er veel minder fossiele brandstoffen gewonnen worden dan nu het plan is. Het delven moet daarvoor drastisch omlaag, maar landen doen het tegenovergestelde; maar liefst 120% boven het maximale niveau waarmee dat doel nog gehaald kan worden; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2583531-nog-veel-te-veel-productie-olie-gas-en-kolen-om-opwarming-aarde-te-beperken
10 03 Nederland bouwt in hoog tempo windturbines, terwijl de opbrengst beperkt is en de overlast – zowel qua geluid als gezondheid – veel groter dan de overheid erkent. Elze van Hamelen, die een moratorium bepleit, schreef het rapport “Het windmolendrama” (2024, uitgegeven door Succesboeken); aldus Marieke Sjerps. https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47468/weg-met-windmolens
10 13 Het eerste omslagpunt, waarbij ecosystemen door klimaatverandering instorten, is bereikt. Wereldwijd sterven koraalriffen af. Dat gaat sneller dan verwacht en is vermoedelijk niet terug te draaien. In koraalriffen leeft ongeveer een kwart van het zeeleven. Herstel lijkt alleen mogelijk als de temperatuur wordt teruggebracht tot 1°C boven het niveau van voor de industrialisatie. Dat lijkt voorlopig onhaalbaar, want momenteel is de aarde al 1,3 tot 1,4°C opgewarmd; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6372199/koraalriffen-sterven-af-eerste-kantelpunt-door-klimaatcrisis-lijkt-bereikt.html
10 15 De hoeveelheid CO2-deeltjes in de atmosfeer is vorig jaar sneller toegenomen dan ooit tevoren. Bodems, bossen en oceanen nemen steeds minder menselijke koolstof op (zoals met name de uitlaatgassen van fossiele brandstoffen). Ze reageerden de afgelopen 2 jaar daarentegen onverwacht sterk op de warmere weersomstandigheden door minder CO2 op te nemen dan eerder. Overigens bereikten ook de concentraties van andere broeikasgassen door menselijke activiteit, zoals methaan, recordhoogtes; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6372511/co2-in-atmosfeer-neemt-in-recordtempo-toe-uiterst-gevaarlijke-situatie-dreigt.html
10 22 In de politieke economie van het neoliberale kapitalisme is geen plaats voor hernieuwbare energiebronnen. Rijke landen als de Verenigde Staten van Amerika draaien decarbonisatie de rug toe als gevolg van een culturele oorlog tegen de ‘woke’ klimaatagenda. Ze doen dat met financiële steun van miljardairs, die op hun beurt ten koste van de planeet rijk geworden zijn. Zelfs landen in de Europese Unie, die voorheen decarbonisatie bovenaan de agenda hadden staan, hebben die nu helemaal naar het achterplan geschoven: achter [her– extra; GjH] bewapening en achter het verminderen van hun afhankelijkheid van Rusland. De kern van het probleem voor het Westen is dat hernieuwbare energiebronnen weliswaar goedkoop zijn, maar ook veel minder winstgevend zijn dan fossiele brandstoffen. Als gevolg daarvan zal de markt niet de noodzakelijke verandering teweegbrengen. Ondertussen is er een opleving in het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in het mondiale Zuiden waarneembaar; aldus Grace Blakeley, vertaald door Marina Mommerency.
11 04 De Verenigde Staten van Amerika heeft geprobeerd [de conclusies van; GjH] een belangrijk klimaatrapport van de Verenigde Naties te beïnvloeden. In dat rapport schrijven onafhankelijke wetenschappers dat de wereld niet op koers ligt voor de wereldwijde klimaatdoelen en dat het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump daar sterk aan bijdraagt; aldus Jeroen Kraan. https://www.nu.nl/klimaat/6374731/vs-probeerde-belangrijk-vn-rapport-over-klimaatdoelen-te-beinvloeden.html
12 09 Overheden moeten hun aanbidding van het bruto binnenlands product achter zich laten. Het meten van ‘brede welvaart’, waar ook menselijk welzijn een plek in heeft, zou daarentegen gemeten moeten worden. Zo bezien gaan we [nog steeds; GjH] totaal niet snel genoeg om duurzaam te worden. Er zijn verschillende overheden, waaronder één heel machtige, die [domweg; GjH] niet geloven in klimaatverandering en andere milieuproblemen; aldus Jeroen Kraan. https://www.nu.nl/klimaat/6378704/milieucrises-stapelen-zich-op-met-grote-gevolgen-niets-gaat-goede-kant-op.html
12 12 In 1 op de 4 Vlaamse waterkranen zijn te hoge PFAS-waarden gevonden. Ze duiken zelfs op in het bloed van kopstukken van milieuorganisaties en ziekenfondsen, terwijl vervuilende fabrieken er omwonenden aan bloot stellen. Allemaal nieuws van de afgelopen week, maar de Vlaamse regering blijft bij haar uitstelgedrag om dit aan te gaan pakken; aldus Ismay van der Klei. En ik vrees dat de Nederlandse regering dit niet beter aanpakt dan de Belgische. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/12/pfas-in-ons-bloed-en-kraanwater-toch-blijft-vlaamse-regering-problemen-minimaliseren
12 15 Ongeveer 45 datacenters in Nederland gebruiken net zoveel stroom als bijna 2 miljoen woningen. Ze verbruiken ook steeds meer elektriciteit: in 2017 ging het om 1,2% van het totale elektriciteitsverbruik, vorig jaar was dat 4,2%; aldus NOS Nieuws. Nou zie ik in de openbare ruimte heel veel mensen met hun mobieltjes in de weer; bellend en toetsend. Zou dat gezien de aanslag op ons gezamenlijk energieverbruik niet gereguleerd moeten worden? https://nos.nl/artikel/2594650-ongeveer-45-datacenters-gebruiken-net-zo-veel-stroom-als-1-9-miljoen-woningen
9 22 De vraag is of de giganten van de kunstmatige intelligentie hun gebruikers al dan niet veranderd hebben in horigen en vazallen die, net als in de middeleeuwen, veroordeeld zijn tot het betalen van pacht en gratis zwoegen of dat ze eerder de oude recepten toepassen van het industriële kapitalisme letterlijk met geavanceerde producten? Stemt onze kijk hier op overeen met die van Charles Dickens of die van Karl Marx? Door Evgeny Morozov. https://lavamedia.be/brengt-de-digitalisering-ons-terug-naar-de-middeleeuwen/
10 02 Met Artificiële Intelligentie zijn we net kinderen met een cirkelzaag. AI-systemen dringen door tot alle hoeken van de samenleving, met alle risico’s van dien. Het gaat de wereld niet morgen vernietigen, maar de gedachte dat wij de controle behouden is minstens zo onrealistisch; aldus Jan Smit. En wie zijn ‘wij’? https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47480/met-ai-zijn-we-net-kinderen-met-een-cirkelzaag
10 28 In het huidige Nederlandse ICT-landschap ontbreekt een centrale regie. Gemeenten kiezen hun eigen software, ministeries werken met eigen programma’s en er is geen centrale organisatie. Er worden voor overheidssystemen vaak aanbestedingen bij externe bedrijven gedaan, die veel geld kosten en vaak vertraging oplopen; aldus Rutger Otto. https://www.nu.nl/tech/6373853/overheid-verliest-grip-op-ict-moeten-stoppen-met-deze-waanzin.html
10 30 De techindustrie heeft een model gebouwd dat gebaseerd is op lage rentevoeten en gemakkelijke toegang tot kapitaal. Generatieve AI werd de nieuwe rage, die de sector ons wilde verkopen, net nadat de cryptobubbel was gebarsten en de metaverse niet bleek te werken. Het is ook een soort geopolitiek spel geworden, waarin China, Europa, de Verenigde Staten van Amerika en andere delen van de wereld willen tonen dat zij de leiding hebben op het vlak van AI. Daarom zijn er zulke grote investeringen in AI-bedrijven, datacentra en infrastructuur. Zolang er geld in gepompt wordt, blijft de bubbel bestaan. Het is nochtans heel duidelijk dat de technologie erg duur is, dat de bedrijven er nauwelijks iets aan verdienen en uit verschillende onderzoeken blijkt ook dat er bij bedrijven, die AI-toepassingen gebruiken, eigenlijk [nog; GjH] geen productiviteitswinsten boeken; aldus Seppe De Meulder in gesprek met Paris Marx. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/paris-marx-over-ai-de-technologie-die-we-ontwikkelen-is-gevormd-door-de-samenleving-waarin-we-leven
10 09 De afbraak van arbeidersbescherming in de Verenigde Staten van Amerika dreigt nu ook in Europa. In de VS proberen ze werknemers verdeeld te houden. Ze richten de aandacht op sociale kwesties (abortus, LGBTQ-rechten, Palestina, racisme, religie, transrechten), zodat werkgevers vrij spel hebben om te heersen. Mensen nemen politieke beslissingen op basis van sociale overtuigingen en tolereren vervolgens de [toenemende; GjH] misstanden op de werkvloer.
De rechterzijde past zich aan per land, maar het doel is overal hetzelfde: neoliberaal beleid doordrukken met weinig democratie en veel repressie. Er is geen geld voor pensioenen of ziekenhuizen, maar wel is er geld voor repressie en wapens. Dit is daarom [al 45 jaar; GjH] een historisch moment voor links: we moeten bouwen aan duurzame alternatieven en nieuwe toekomstperspectieven uittekenen; aldus Toon Danhieux, die twee Argentijnen interviewt. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/vakbondsstrijders-uit-argentinie-en-vs-wat-bij-ons-gebeurt-dreigt-ook-in-de-eu
10 09 Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) onderzoekt de Energy Enhancement System-therapie (EES), een alternatieve behandeling gericht op het herstellen van de verbinding, die in België steeds meer voet aan de grond krijgt. Wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van deze therapie blijkt volledig te ontbreken. Achter de schermen blijkt het netwerk niet alleen commercieel gedreven, maar ook ideologisch geladen: het geldspoor van EES leidt naar aanhangers van de extreemrechtse complotbeweging QAnon; aldus Jelske Antonissen. https://apache.be/2025/10/09/van-kwakzalverij-tot-qanon-achter-schermen-van-ees-therapie-belgie
10 16 Nederland heeft in een verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) afgesproken dat een cao alleen met een onafhankelijke vakbond mag worden afgesloten. Demissionair minister Mariëlle Paul (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) stelt voor dit vereiste in de wet op te nemen. De demissionaire minister wil cao’s ook aantrekkelijker maken, met als doel meer Nederlandse banen onder een collectieve arbeidsovereenkomst te krijgen. De Europese richtlijn is dat 80% van de banen onder een cao valt. Nederland zit daar met ruim 70% onder; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6372581/minister-pakt-afhankelijke-vakbonden-aan-en-wil-toetsing-door-rechter.html
11 12 De Duitse minister van Financiën Lars Klingbeil prijst de plannen van Google als ‘echte investeringen in de toekomst: in innovatie, kunstmatige intelligentie, klimaatneutrale transitie en toekomstige banen in Duitsland’. Volgens hem is dat precies wat de Duitsers nodig hebben; aldus de economieredactie van NU. Mij rest de vraag waarom Duitsland zich voor ‘precies wat de Duitsers nodig hebben’ afhankelijk maakt van een private partij. https://www.nu.nl/economie/6375651/google-doet-recordinvestering-van-55-miljard-euro-in-duitsland.html
11 25 Wanneer werkgevers ‘honderden miljoenen schade’ roepen, verklappen ze per ongeluk de echte motor van onze welvaart: arbeid. Een staking stopt niet alleen de band, maar snijdt vooral in de winst, en precies dáárom is ze zo machtig. Elke arbeider of bediende produceert meer rijkdom dan wat zij of hij aan loon ontvangt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/25/waarom-staken-werkt-en-zo-belangrijk-is
12 01 Wie in Congo een mobiele telefoon gebruikt, betaalde jarenlang een omstreden belasting. Achter de coulissen streek 5C Energy, een Belgisch vennootschap met diamantair Philippe Heilmann en zakenman Jérôme Spaey aan het roer, maar liefst 30% van die belastingopbrengsten op; aldus Thibault Coigniez. https://apache.be/2025/12/01/twee-belgen-verdienden-miljoenen-aan-nutteloze-congolese-telefoontaks
12 10 België wil de bevroren Russische tegoeden niet gebruiken voor de financiering van de heropbouw van Oekraïene, omdat het Russische vergeldingsmaatregelen vreest, en omwille van de aanzienlijke financiële en juridische risico’s, die het dan loopt. Japan stelt zich op hetzelfde standpunt. Zowel de Europese Centrale Bank als het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hebben al laten weten dat ze twijfelen aan de wettigheid van wat een ‘reparatielening’ genoemd wordt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/10/niet-alleen-euroclear-ook-belgische-banken-zitten-op-russische-miljarden
9 23 De Amerikaanse president Donald Trump vraagt zich af wat het nut van de Verenigde Naties is en deed daar onjuiste uitspraken. Hij gebruikte zijn toespraak vooral om met zijn eigen buitenlandbeleid te pronken en de VN door het slijk te halen. Ook ging hij voorbij aan het 80-jarige jubileum van de organisatie. Maar wat ik vooral aan dit bericht interessant vind, is de reactie van de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, die de vergadering na Trump toesprak, waarin zij hem gelijk gaf; dat deel van het bericht is zowel bij NOS Nieuws als bij NU later op de dag weggelaten; aldus NOS Nieuws en de nieuwsredactie van NU. https://nos.nl/artikel/2583761-trump-haalt-hard-uit-naar-vn-zelf-in-toespraak-bij-algemene-vergadering en https://www.nu.nl/buitenland/6370061/trump-twijfelt-op-vn-top-over-nut-van-vn-en-doet-onjuiste-uitspraken.html
9 29 Marktverstoring en ontmanteling van de persvrijheid in Roemenië. Het EU-rechtsstaatrapport wijst op ‘politieke partijen, die met publieke middelen private media financieren, die voor interviews betalen en zo de onafhankelijkheid van de pers aantasten’. Die politieke partijen spannen ook vaak rechtszaken aan tegen onafhankelijke journalisten. En 3 oligarchen controleren er samen meer dan de helft van de markt op het vlak van radio en televisie. Zodoende hebben miljoenen Roemenen geen toegang tot onafhankelijke informatie.
In Hongarije zijn bijna alle media in handen van één partij. In sommige Europese lidstaten zijn media en staat volledig gekaapt door een heersende klasse van zogenoemde journalisten en politici, die samen profiteren van hun monopoly op de boodschappers van het nieuws [dus op wat de mensen te weten krijgen; GjH]. Bij schendingen van wetten, die deze wetteloosheid tegengaan, kan de Europese Commissie een inbreukprocedure starten bij het Europees Hof van Justitie, wat uiteindelijk kan leiden tot financiële sancties. De bal ligt dus in het kamp van de Europese Commissie, en bij de fracties in het Europese Parlement. De EU zou veel sterker moeten optreden dan het doet; aldus Pieter Stockmans. https://www.mo.be/analyse/de-aanval-op-de-persvrijheid-in-Roemenie
10 06 Ondanks dat de hele wereld bijna live mee kan kijken naar de verwoesting van Gaza, blijven vanuit de internationale gemeenschap serieuze sancties tegen Israël uit. “Soms betwijfel ik of onze verslaggeving een verschil maakt”, zegt producer en geluidsman Mohamed Yaghi, “zeker wanneer de wereld doof lijkt voor onze pijn.” “Helaas maken al onze inspanningen vaak maar weinig verschil”, aldus cameraman Soliman Hijy. “Daarbij worden we ook nog eens onderworpen aan campagnes van opruiing en valse beschuldigingen van zowel Palestijnse als Israëlische kant. Ze willen ons stoppen bij het publiceren van verhalen die [een van; GjH] beide partijen niet wil horen”; aldus Nasrah Habiballah. https://nos.nl/artikel/2585489-journalisten-in-gaza-blikken-terug-de-wereld-lijkt-doof-voor-onze-pijn
10 07 “Nieuws”, zegt de Zwitserse schrijver Rolf Dobelli, “is voor de geest wat suiker is voor het lichaam.” Het is snel behapbaar, goedkoop en geeft je op korte termijn het gevoel dat je geest goed gevoed wordt. Maar op lange termijn blijf je hongerig, verstoort het je informatieverwerking en is het verslavend. De meest onmiddellijke tekortkoming van het nieuws ligt al besloten in het woord zelf. Het nieuws focust per definitie op wat actueel, wat nieuw is. Het heeft daardoor het geheugen van een goudvis; aldus Seppe De Meulder. Zie ook 10 07 onder het kopje ‘West-Azië’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/07/het-begon-niet-op-7-oktober-maar-reeds-voor-1948
10 15 Toen de Palestijnse journalist Saleh Aljafarawi op 12 oktober 2025 in Gaza-Stad werd gedood, zwegen de Europese media vrijwel volledig. Zijn dood – zoals die van honderden andere journalisten in Gaza – legt een pijnlijke waarheid bloot: hun journalistiek en zelfs hun levens tellen niet mee; aldus Stefanie Gordin. Overigens staat in de kop van dit artikel “… waar ‘PRESS’ geen besecherming biedt’. Dat had volgens mij moeten zijn “…waar ‘PRESS’ gezien wordt als een schietschijf”. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/journalist-saleh-aljafarawi-doodgeschoten-in-gaza-waar-press-geen-bescherming-biedt
10 15 Tweesporenbeleid: “Trump militariseert de Amerikaanse samenleving, maar waar gaat het toe leiden? Een militaire parade, een ministerie van Oorlog, en de inzet van de Nationale Garde in Democratisch bestuurde steden. Waar is Trump op uit?” Deze vragen stelt de NOS bij het beleid van de Amerikaanse president; het beleid van de Chinese en Russische presidenten wordt daarentegen zonder context en zonder vragen te stellen voortdurend ‘gewoon’ door de NOS is diskrediet gebracht. https://nos.nl/artikel/2586474-trump-militariseert-de-amerikaanse-samenleving-maar-waar-gaat-het-toe-leiden
11 13 De subsidies voor onder andere Climaxi, HOTM, Labo vzw, Vrede vzw, Vredesactie en DeWereldMorgen (jaarlijks voor de laatste € 100.000) worden ondanks hun positief uitgevallen evaluatie geschrapt of verminderd. We hebben hier te maken met de grootste aanval op het maatschappelijk middenveld ooit. Dit gaat over de vraag wie in onze samenleving nog mag organiseren, spreken en tegenspreken. Precies dat is de kernfunctie van het maatschappelijk middenveld. De Italiaanse denker Antonio Gramsci leerde dat macht niet alleen in wetten zit, maar in gewoontes en ideeën, in wat we ‘normaal’ vinden. Hij noemde dat ‘culturele hegemonie’. Wie bepaalt wat vanzelfsprekend lijkt, wint het publiek nog vòòr er één wetsartikel verandert; aldus de redactie van De Wereld Morgen en Marc Vandepitte.
11 17 Zijn hele bestaan sinds 1922 heeft de BBC linkse kritiek altijd weggezet als irrelevant. Rechtse kritiek is daarentegen altijd ernstig genomen. Wat nu gebeurt, is om meerdere redenen bizar. Het monteren van beelden (voor de TV bestond gebeurde dit met klankfragmenten op de radio) is immers altijd het werkmodel geweest van de openbare zender. Daarbij stond trouw aan de machthebbers van het ogenblik altijd centraal. Dat een klacht tegen die selectieve vooringenomenheid nu wel gevolgen heeft, is hoogst uitzonderlijk maar niet onlogisch. De BBC had dit keer de verkeerde vijand aangepakt; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/17/bbc-in-crisis-voor-alle-verkeerde-redenen
11 28 Wat we deze week niet of nauwelijks te zien kregen: een poging tot staatsgreep tegen president Claudia Sheinbaum van Mexico is mislukt en een voorstel tot heropening van de militaire basis van de Verenigde Staten van Amerika in Ecuador werd massaal door de bevolking afgewezen; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/28/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-buiten-beeld
12 04 The New York Times stelt in een aanklacht tegen het Amerikaanse ministerie van Defensie [c.q. …van Oorlog; GjH] dat het nieuwe beleid een directe inbreuk vormt op het eerste amendement van de Amerikaanse grondwet, dat de vrijheid van meningsuiting en van de pers garandeert. De krant vraagt de rechtbank in Washington om de richtlijnen ongeldig te verklaren en het Pentagon te verbieden ze te handhaven. Volgens die richtlijnen kunnen journalisten hun toegang tot het Pentagon verliezen als ze zonder toestemming informatie naar buiten brengen, zelfs wanneer die informatie niet geheim is; aldus de entertainmentredactie van NU. https://www.nu.nl/media/6378264/the-new-york-times-klaagt-pentagon-aan-voor-schending-vrije-meningsuiting.html
12 12 Nauwelijks of niet in het nieuws kwam dat 10 dagen na de gewelddadige rechtse provocaties in de hoofdstad Mexico City en een aantal andere grote Mexicaanse steden het politieke strijdtoneel daar volledig is gekenterd. De bewijzen zijn onweerlegbaar. De zogenaamd ‘spontane Gen-Z-protesten’ werden gefinancierd, georganiseerd en opgestookt door rechtse burgemeesters, door rijke grootgrondbezitters en door een aantal grote transportbedrijven, die hun lucratieve semi-feodale privileges willen behouden.
Dat een brede coalitie van Noorse solidariteits- en vredesorganisaties op 9 en 10 december jl. in de hoofdstad Oslo op straat kwam tegen de beslissing van het Noorse Nobelprijscomité om in 2025 de Nobelprijs voor de Vrede toe te kennen aan María Corina Machado, een extreemrechtse politica, die een militaire interventie tegen haar eigen land Venezuela steunt en haar prijs opdraagt aan president Donald Trump. Deze keuze heeft volgens hen niets met vrede te maken, maar alles met het legitimeren van buitenlandse inmenging en oorlog.
En dat de Palestijnse eerste minister Mohammad Mustafa de extreemrechtse regering van Israël ervan heeft beschuldigd haar inspanningen op te voeren om de bezette Palestijnse Westelijke Jordaanoever nog meer ‘onleefbaar’ te maken en mensen uit het bezette gebied te verdrijven. Het leidt volgens hem tot meer geweld door Joodse kolonisten, meer militaire invallen en een zich verdiepende financiële crisis onder Palestijnen. Voor onze media waren deze onderwerpen de moeite van het benoemen niet waard; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/12/de-wereld-kort-wat-verdiende-deze-week-meer-aandacht
12 19 Welke relevante ontwikkelingen kregen de afgelopen week geen media-aandacht: Assange vecht de Nobelprijs aan. Hongerstakers voor Palestina in levensgevaar. Kerala roeit extreme armoede uit. Record-opwarming aan de Noordpool. En de Verenigde Staten van Amerika steunt de Gen Z-protesten in Nepal; door de reactie van De wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/19/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-onder-de-radar
9 29 In België belandde Anuna De Wever op de lijst van terreurwaakhond OCAD en werd de asielstatus van de Palestijnse activist Mohammed Khatib ingetrokken. In het Verenigd Koninkrijk werd Palestine Action op de terreurlijst gezet. In de Verenigde Staten van Amerika wil president Donald Trump ‘Antifa’ op de lijst van terroristische organisaties zetten en ook in Nederland werd er een motie in die richting goedgekeurd. Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens daarentegen is vernietigend over het wetsontwerp, waarmee de federale regering radicale organisaties zou willen verbieden; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/29/mensenrechteninstituut-maakt-gehakt-van-wetsontwerp-voor-verbod-op-radicale-organisaties/
9 30 Immigratie wordt in de nieuwsmedia overwegend negatief in beeld gebracht, zowel in Vlaanderen als elders in Europa. Journalisten gebruiken daarbij regelmatig – bewust en onbewust – vaste vertelpatronen, zogenaamde ‘frames’, waarin immigranten bijvoorbeeld worden voorgesteld als indringers of slachtoffers. Andere nieuwsberichten benadrukken dan weer hoe immigratie een bedreiging vormt voor onze culturele gebruiken en gewoontes, economie of veiligheid; aldus Emmi Verleyen, Kathleen Beckers en Laura Jacobs. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/30/10-jaar-na-alan-hoe-nieuws-ons-beeld-over-immigratie-kleurt/
10 04 Nooit eerder werd een genocide op zo’n expliciete, zichtbare en ondertussen wereldwijd onomstreden wijze ten uitvoer gebracht. En wat hebben wij gedaan? We hebben maanden, zelfs [jaren decennia; GjH] verspeeld met linguïstische beuzelarijen; aldus Milo Rau, vertaald door Kaatje De Geest. https://www.foliomagazines.be/artikels/verzet-nu
10 15 Een internationale groep mensenrechtenorganisaties roept regeringen op om het demonstratierecht te verdedigen “in plaats van het te onderdrukken”. Het gaat specifiek om de behandeling van pro-Palestijnse demonstranten. “Het is cruciaal om te benadrukken dat de strijd tegen antisemitisme en terrorisme niet mag worden gemanipuleerd om mensenrechten te onderdrukken”, schrijft zij. Volgens de federatie wordt [racistisch; GjH] antisemitisme steeds vaker vermengd met legitieme [politieke; GjH] kritiek op het beleid van de Israëlische staat, en dat is een van de belangrijkste oorzaken van de [dan misplaatste; GjH] repressie; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2586586-mensenrechtenfederatie-regeringen-criminaliseren-pro-palestijnse-beweging?utm_medium=social&utm_source=twitter
10 27 VN-Speciaal Rapporteur voor de bezette Palestijnse Gebieden Francesca Albanese publiceerde op 10 oktober 2025 haar 3de rapport “Gaza Genocide: a collective crime”. Hierin ontrafelt zij de directe verantwoordelijkheid, die staten dragen voor het faciliteren, veroorzaken en voortzetten van de genocide tegen het Palestijnse volk in Gaza. België wordt 6x in het rapport vermeld, voor het leveren van onderdelen voor de F-35-gevechtsvliegtuigen (Artikel 40), voor het saboteren van de humanitaire voedselleveringen, en voor de spektakeldeelname aan dure, inadequate en gevaarlijke luchtdroppings (Artikel 54). Verder wordt België beschuldigd van het ter beschikking stellen van zijn luchthavens en zeehavens voor de transit van F-35-onderdelen uit andere landen en voor het faciliteren van alternatieve transportroutes voor leveringen via andere landen, nadat Belgische havenarbeiders een boycot hadden opgelegd voor laden en lossen van schepen met bestemming Israël (Artikel 66). Nederland wordt 4x vermeld als mededader van de genocide voor het leveren van onderdelen voor de F-35-toestellen (Artikel 40) tegen de eigen wetgeving in en voor het toelaten van transit via luchthavens en zeehavens van leveringen door andere landen (Artikel 42 en 66); aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/27/vn-rapporteur-albanese-nederland-en-belgie-medeplichtig-aan-genocide
10 30 IDF-majoor Sean Glass wordt verdacht van oorlogsmisdaden: op 29 januari 2024 patrouilleerden 22 soldaten van het Israëlische bezettingsleger met een aantal tanks onder zijn leiding in de straten van Tel al-Hawa, een wijk in Gaza-Stad. Zij maakten deel uit van het 52ste Gepantserd Bataljon. Dit Bataljon was een van de eerste om op 8 oktober 2023 Gaza binnen te vallen. Glass opereerde onder bevel van luitenant-kolonel Daniel Ella, die op zijn beurt kolonel Beni Aharon als bevelvoerder had. De namen van de overige 22 soldaten zijn vertrouwelijk aan het Internationaal Strafhof overhandigd. Glass was degene die ter plaatse het bevel tot vuren aan de tankbemanning gaf, die Hind Rajab (3 mei 2018-29 januari 2024), 6 van haar familieleden en 2 ambulancemedewerkers vermoordde, want nadat de auto op bevel van het Israëlische leger langs de daarvoor aangewezen route vertrok werd die auto onder vuur genomen. Hind Rajab belde daarna als enige nog levende persoon in de wagen met de gsm van haar 15-jarige nichtje de hulpdiensten. Het duurde nog geruime tijd voor de ambulancemedewerkers toestemming kregen om zich naar het voertuig te begeven. Hoewel ze daar met toestemming aankwamen werden ze ter plaatse onmiddellijk onder vuur genomen, waarbij beide ambulancemedewerkers eveneens werden vermoord. Deze misdaden werden gepleegd, terwijl de betrokken daders volledig op de hoogte waren van de afspraken tussen de Palestijnse Rode Halve Maan en de Israëlische overheid; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/bezettingssoldaat-sean-glass-gezocht-voor-de-moord-op-hind-rajab-in-gaza
11 01 Het verleden is niet voorbij en de verantwoordelijken voor de genocide moeten worden vervolgd. Alle landen, ook België [en Nederland; GjH], moeten zich daar blijvend [of eindelijk; GjH] voor inzetten. En ze moeten alles doen om verdere genocidale daden te voorkomen. Dat zegt VN-hoofdonderzoekster Navi Pillay in een exclusief interview met MO* met Gie Goris en Pieter Stockmans. https://www.mo.be/interview/navi-pillay-ook-na-het-akkoord-tussen-israel-en-hamas-moet-genocide-bestraft-en-voorkomen-worden-
07 28 (Ik las dit vermeldenswaardige bericht pas in november) In het op 28 juli jl. gepubliceerde rapport ‘Wet op de defensiegereedheid: oorlogsvoorbereiding ten koste van klimaat, natuur, veiligheid, privacy, democratie en arbeidsrechten’ krijgt Defensie een reeks ontheffingen en vrijstellingen van andere wetgeving, waaronder de EU-richtlijnen voor soortenbescherming (Vogel- en Habitatrichtlijnen), de Wet luchtvaart en de Omgevingswet. Bovendien kan de minister van Defensie op eigen houtje beslissen voor welke locaties en situaties dergelijke ontheffingen en vrijstellingen gelden. Dat kan leiden tot aantasting van natuur, een toename van overlast, stikstofuitstoot en risico’s op ongelukken. Tegelijkertijd beperkt de nieuwe wet inspraak en rechtsbescherming; bezwaar maken tegen besluiten is niet mogelijk en inspraakprocedures vervallen. De wet geeft de krijgsmacht een ruime bevoegdheid om persoonsgegevens te verwerken en verzamelen wanneer de minister dat nodig acht, en ook om deze te delen met buitenlandse mogendheden. Ook zet de wet de rechtspositie van het eigen Defensiepersoneel onder druk, doordat de minister delen van de Wet Ambtenaren Defensie buiten toepassing kan verklaren; aldus Stop de wapenhandel. https://stopwapenhandel.org/wodg-analyse/
9 24 ‘Met financiële steun van Europa en met name van de NAVO, geduld en tijd zijn de oorspronkelijke grenzen waar deze oorlog in Oekraïne begon, zeker een optie’, schrijft de Amerikaanse president Donald Trump; aldus NOS Nieuws. Zo sleept de oorlog dus ook in de toekomst voort. De Verenigde Staten van Amerika heeft een overeenkomst met Oekraïne gesloten, waarmee tegenover de ter beschikking gestelde wapens sinds 2022 grondstoffen aan de VS geleverd zullen worden. Verder wordt door Trump van de toekomst voor Oekraïne financieel een Europese kwestie gemaakt, waarin de VS ondanks Europese soevereiniteit wel de regels blijft bepalen. https://nos.nl/artikel/2583792-trump-wijzigt-standpunt-over-oekraine-land-kan-alles-op-rusland-heroveren
10 06 We zien onze minister-president Dick Schoof in een kleine optocht naar een monument lopen en op gepaste wijze eer bewijzen aan Oekraïense soldaten, die sinds de inval van Rusland van hun leven beroofd zijn; aldus de redactie van NU. Wanneer het goed is, gaan volgens mij de volgende gedachteflarden door het hoofd van onze minister-president heen: “Dit was nooit gebeurd wanneer Nederland, Europa en de NAVO ingegaan waren op het voorstel van president Michail Gorbatsjov een Vredeshuis Europa op te tuigen, of wanneer de NAVO niet in haar Meerjarenprogramma 2020-2030 had opgenomen dat Rusland een systemische vijand of wanneer het akkoord tussen Oekraïne en Rusland van april 2022 nageleefd was, waavan Oekraïne onder druk van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten van Amerika van afzag”. https://www.nu.nl/320468/video/schoof-en-zelensky-bewijzen-gevallen-soldaten-laatste-eer.html
10 20 De voorstanders van militarisering hebben onze democratie, ons geld en onze tijd nodig. Ze bereiden zich niet alleen voor op oorlog buiten onze grenzen, ze organiseren ook een oorlog tegen de werkende klasse, hier en nu; aldus Marina Künzi en Nic Görtz. https://lavamedia.be/de-militarisering-is-een-oorlog-tegen-de-werkende-klasse/
10 21 Eerlijk [en helder; GjH] taalgebruik is cruciaal: noem apartheid ‘apartheid’, bezetting ‘bezetting’ en genocide ‘genocide’. Wie het heeft over ‘beide kanten’ vergeet in Palestina, of zo u wilt Israël, het fundamentele asymmetrische karakter van het conflict. De term ‘oorlog’ suggereert wederkerigheid die er niet is, en het gebruik van zo’n term vergemakkelijkt ook de misleiding over een ‘vredesproces’. De Verenigde Staten van Amerika blijft Israël militair en politiek bijstaan. In dat machtsspel dienen begrippen als ‘vredesplan’ vooral om een status-quo, die het internationaal recht schendt, te verlengen; aldus Marc Vandepitte. Zie ook 10 21 onder het kopje ‘Inzichten’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/gaza-dit-is-geen-wapenstilstand
10 22 De 5 argumenten om [op bevel van de huidige Amerikaanse president; GjH] flink te investeren in oorlogsvoorbereiding: 1. We moeten deze uitgaven doen om onafhankelijker te worden van de Verenigde Staten van Amerika, 2. We zitten in een deel van de lidstaten waar we het minste lidgeld betaalden: we waren de slechtste toen de norm op 2% stond, en we blijven de slechtste bij 3,5%, 3. De defensie-uitgaven zijn een economische kans, 4. We doen dit allemaal niet om aan te vallen, maar om ons te verdedigen tegen Rusland, en 5. Het alternatief is ‘geen wapens maar bloemen’.
Ad 1. Wie de Europese wapenaankopen bestudeert, ziet dat 2/3 hiervan gekocht wordt uit de VS. Ons eigen regeringsbeleid bevestigt dat ook door te stellen dat er juist “geen loskoppeling van de VS” mag komen. Integendeel, samenwerking met Washington moet juist worden “versterkt”. Ad 2. Het zogenaamde ‘lidgeld’, de NAVO-norm, is géén wettelijke verplichting. De norm, pas ingevoerd in 2006 en opgeschroefd in 2014, is een politieke afspraak, meer niet. Die norm is volledig willekeurig. Er is geen enkele militaire, rationele of strategische reden waarom de defensie-uitgaven van een land in vaste verhouding tot het bbp zouden moeten staan. Ons bbp zegt absoluut niets over onze veiligheidsbehoeften. De NAVO-norm toont aan dat de zeer ingrijpende budgettaire beslissing niet in het parlement of in de regering genomen wordt, maar binnen de NAVO en vervolgens zonder enig debat als ‘voldongen feit’ wordt gepresenteerd. ad 3. Geld dat naar groene energie, onderwijs of spoorwegen gaat, versterkt de economie blijvend: het creëert banen, stimuleert innovatie en levert rendement op voor de samenleving. Elke euro voor wapens is dus een euro minder voor de energie- en klimaattransitie. Er is geen beleid om de chemische sector, of de metaalindustrie, die aan de rand van de afgrond balanceren, te redden. Ad 4. Dat de Europese NAVO-landen nu al over een defensiebudget beschikken dat 2 tot 3x hoger ligt dan Rusland moet ons toch doen afvragen waarom er eigenlijk nog een verhoging naar 5% nodig is. Is de NAVO pas echt veilig met een budget dat meer dan 20x zo hoog als het Russische is? En met welke missie koopt België [en Nederland; GjH] dan al die wapens aan? De oorlogen in Afghanistan, Libië en Irak waren ooit zogenaamde “noodzakelijke oorlogen” om Westerse belangen te beschermen. In de realiteit ging het om offensieve interventies, die miljoenen levens verwoestten en de wereld bovendien onveiliger maakten. Het feit dat deze retoriek ook nu wordt aangewend om miljarden aan investeringen in offensief militair materieel te rechtvaardigen, maakt pijnlijk duidelijk dat het hier niet om defensieve investeringen gaat. Ad 5. Nee zeggen tegen de verhoging van het defensiebudget betekent niet direct dat je het leger wilt afschaffen. Het is weigeren mee te gaan in een oorlogslogica, die veiligheid vereenzelvigt met bewapening. De Europese NAVO-lidstaten beschikken vandaag al over 4x meer oorlogsschepen, 3x meer artillerie, gevechtstanks en pantservoertuigen, 2x meer gevechtsvliegtuigen en zelfs meer soldaten dan Rusland. Wie in die context vraagt om nóg meer wapens, moet uitleggen wat ‘genoeg’ dan ooit zal betekenen.
Bovendien vraagt veiligheid geen eindeloze wapenwedloop, maar politieke moed: investeren in conflictoplossing, diplomatie, klimaatbeleid en de strijd tegen ongelijkheid. Dat zijn de fundamenten van duurzame vrede. Collectieve veiligheid en multilateralisme, geen militaire spierballen, zijn de enige toekomst die Europa geloofwaardig maakt. Vrede is geen zwaktebod, het is een keuze voor redelijkheid in een wereld, die te vaak vergeet dat macht zonder overleg zelden iets beschermt. Het is de moeite om hiervoor de Strategische Visie Defensie 2025 eens te bekijken; aldus Mingtje Wang. Zie ook 10 22 onder het kopje ‘Nederland en België’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/neen-meneer-de-wever-uw-wapens-gaan-ons-geen-veiligheid-brengen
10 23 In Oekraïne zet Europa meer dan ooit in op oorlog, maar oorlog voeren is duur, heel duur, en veel lidstaten hebben weinig budgettaire ruimte of politieke wil om nog bij te passen. Daarom wil de Europese Unie nu via de in België gevestigde Euroclear de bevroren Russische tegoeden aanspreken om Oekraïne te blijven financieren. Vandaag buigt een Europese top zich hierover. Deze drastische en illegale stap schendt het internationaal recht, brengt de financiële stabiliteit van de EU in gevaar, en dreigt met onvoorspelbare Russische tegenmaatregelen; aldus Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/23/euroclear-als-oorlogskas-voor-oekraine-eu-speelt-met-vuur
11 10 De Amerikaanse president Donald Trump dreigt door de herstart van atoomproeven aan te kondigen de internationale veiligheid en het 30-jarige nucleaire testmoratorium op te blazen. Experts waarschuwen dat deze ‘ongelofelijk domme zet’ een nieuwe nucleaire wapenwedloop kan uitlokken; aldus Marc Vandepitte. De conservatieve wapenwedloop uitlokken wordt overigens al bewerkstelligd door het machtsevenwicht in Europa drastisch in het nadeel van Rusland te veranderen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/10/waarom-trumps-nieuwe-kernproeven-iedereen-in-gevaar-brengen
11 24 De begroting van de Europese Unie voor 2026 wordt binnenkort vastgesteld. Ook de volgende langetermijnbegroting van de EU (MFK 2028-2034) en een reeks ‘omnibus-paketten’, oftewel dereguleringsprocessen staan op stapel. Al deze voorstellen bevatten enorme verhogingen van de militaire uitgaven en subsidies aan de wapenindustrie. In een open brief aan alle parlementsleden vraagt Stop ReArm Europe ieder partementslid dringend om zich tegen deze gevaarlijke stappen te verzetten en financiële middelen in te zetten voor daadwerkelijk vredesbeleid.
11 24 Deze maand 35 jaar geleden ondertekenden Canada, 32 Europese landen en de Verenigde Staten van Amerika het Handvest van Parijs. Hierin maakten de landen afspraken over veiligheid en vrede in Europa. Over territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van Europese landen. Over de belofte om niet te dreigen met militair geweld en/of geweld te gebruiken en over de vreedzame oplossing van conflicten. Er is niets van terecht gekomen, ondanks dat er nog steeds hoog geplaatsten zijn, die pleiten voor dialoog, diplomatie en ontwapening; aldus NachDenkSeiten. https://vredessite.nl/nieuws/handvest_2516.html
11 28 Gevraagd of ik de inval van Rusland in Oekraïne veroordeel, zette ik mijn veroordelingen op een rijtje:
1. Ik veroordeel Europa, dat het in 1989 de Russische handreiking afsloeg om met Rusland van Lissabon tot Vladivostok een Vredeshuis Europa in te richten. Europa schaarde zich toen achter George Bush sr., die daar niets van wilde weten.
2. Ik veroordeel Europa omdat het bij monde van bondskanselier Angela Merkel en president François Hollande in 2015 de Minsk II-akkoorden met Rusland sloot om tijd te rekken, het Oekraïense leger te trainen en te hergroeperen om vervolgens het bloedvergieten verder te zetten. Dit is een toppunt van onbetrouwbaarheid voor de toekomst van Europa.
3. Ik veroordeel de inval van Rusland in Oekraïne in februari 2022.
4. Ik veroordeel vanaf april 2022 Oekraïne, omdat het onder druk van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika het door beide partijen in acht genomen staakt-het-vuren-met-een-toewerken-naar-duurzame-vrede doorbrak en de oorlog voortzette en ik veroordeel Europa omdat het zich ook in dezen aansloot bij de VS.
5. Ik veroordeel alle oorlogsmisdaden en schendingen van andere internationale verdragen; ook die vanaf 22 februari 2022 door Oekraïne en Rusland gepleegd zijn.
6. Ik veroordeel de VS dat zij – in mijn woorden – voor 25 jaar beslag heeft gelegd op Oekraïense grondstoffen om de geleverde wapens terug te betalen. De VS krijgt toegang tot de begeerde grondstoffen en deelt mee in de winst, terwijl Oekraïne profiteert, doordat slechts de helft van de toekomstige opbrengsten wordt gestoken in de economische ontwikkeling van het land. En ik veroordeel Europa, omdat ze ook hierin zonder verzet of zelfs maar commentaar achter de VS aanloopt.
7. Ik veroordeel Europa dat zij de door op 27 juli jl. de VS opgelegde NAVO-norm van 3,5% + 1,5% overgenomen hebben als beleid, inclusief de door de VS afgedwongen aankoop van $ 750 miljard aan Amerikaanse energie en $ 600 miljard te investeren in de Amerikaanse economie en de iets later toegaf aan de door de VS opgelegde versnelde afbouw van fossiele grondstoffenimport vanuit Rusland.
12 01 Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) pleitte in België enige tijd terug al voor grootschalige inzet van het FN303-luchtdrukgeweer. Zo moet volgens hem het leger onder andere met dit wapen de politie actief kunnen bijstaan. Het leger is niet bevoegd voor binnenlandse ordehandhaving, maar daar wil Francken van af; aldus Lode Vanoost. Het interessante van deze stelling van Francken vind ik dat tijdens de vervulling van mijn militaire dienstplicht de bijna-inzet van ‘mijn’ bataljon bij de Nieuwmarktrellen in Amsterdam in 1975 voor mij het laatste zetje was om de weg op te gaan ‘gewetensbezwaarde militaire dienst’ te worden; hetgeen mij in een later stadium van mijn leven bracht tot antimilitarist en fervent voorstander van wereldvrede. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/01/fn303-is-een-levensgevaarlijk-niet-dodelijk-wapen
12 02 Mijn overdenkingen over de Defensieparagraaf van D66 en CDA, zoals opgesteld door Rob Jetten en Henry Bontenbal: 1. Dat wij ‘weerbaarder moeten worden’, volgt niet uit de stelling ‘dat de zorg voor de veiligheid van ons land ons allemaal direct raakt’. 2. De NAVO zie ik, onder meer gezien het Meerjarenprogramma 2020-2030 waarin de NAVO China en Rusland als ‘systemische vijanden’ bestempeld die haar bestaansrecht rechtvaardigen, niet als ‘hoeksteen van onze veiligheid.’ De NAVO is ‘Wij van oorlog, willen meer oorlog’. 3. De genoemde ‘brute aanval op de vrije Oekraïense democratie’ lijkt mij terecht (hoewel vrij? Toen daar een democratisch gezinde Russisch-gezinde president leiding gaf, is die in 2014 met hulp van de Verenigde Staten van Amerika vervangen door een Amerikaans-gezinde president); onterecht is dat onvermeld blijft dat na een bereikt staakt-het-vuren in maart 2022, met een gerede kans op vrede, Oekraïne onder druk van de VS en het Verenigd Koninkrijk ervoor gekozen heeft door te vechten (om Rusland economisch te ruïneren). 4. Er wordt in het stuk onomwonden gesproken over ‘Russische agressie’, maar de Westerse agressie tegen Rusland van 1989 tot vandaag blijft onbenoemd. 5. Bij gebrek aan militaire agressie, wordt de ‘assertiviteit van China’ benoemd als ‘grote uitdaging voor onze veiligheid’ (CDA en D66 bepleiten daarentegen zelf een assertievere opstelling van Nederland in de wereld). 6. De ‘dreiging in het Caribische gebied’ wordt genoemd als argument militarisering te intensiveren, maar dat die dreiging voortkomt uit agressie van de VS gericht tegen het regiem in Venezuela blijft onbenoemd. 7. Door zich te ‘committeren aan de NAVO-norm’, die president Donald Trump van de NAVO-landen eist, wordt ten onrechte een verband gesuggereerd tussen economische groei (het bbp) en geopolitieke veiligheid. 8. Gestreefd wordt in 2030 een ‘schaalbare krijgsmacht van minimaal 122.000 manschappen’ bereikt te hebben; dat zijn er nu exclusief burgerpersoneel en reservisten 40.000. Daarbij wordt eventueel een ‘selectieve opkomstplicht’ in werking gesteld. Aangezien het om mensenlevens gaat, die ingezet gaan worden voor het behoud van macht en niet voor het bereiken van een duurzame vrede in Europa, ben ik tegen zo’n dienstplicht. Tevens ben ik gekant tegen de oorlogspropaganda, waarmee jonge mensen met een beschamend, maar verbazingwekkend nieuw elan voor het leger geworven worden. 9. Gesteld wordt dat we ‘alleen met bondgenoten vrede en veiligheid waarborgen’; vergeten wordt dat we duurzame vrede alleen in samenwerking met potentiële vijanden bereikt kan worden. In 1989 wilden we dat niet, omdat George Bush sr. dat niet wilde, maar daar zouden we nu alsnog op terug kunnen komen. 10. Gesteld wordt dat ‘het pad naar NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne onomkeerbaar is’. Echter, Rusland zal nooit atoominstallaties van de VS aan haar grenzen met Oekraïene accepteren (zoals de VS ze niet op Cuba accepteerde), dus dat NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne zit er niet in. Dat idee vorm geven, zouden we wellicht met een atoomoorlog op Europees grondgebied moeten bekopen. CDA en D66 veronachtzamen dit risico door het domweg niet te noemen, maar hen schat ik niet bij machte deze werkelijkheid te veranderen. 11. We ‘herpakken onze voorvechtersrol als oprichter binnen multilaterale fora zoals de EU en de VN’, en dat doen CDA en D66 door het Handsvest van de VN en andere VN-verdragen aan hun laars te lappen.
12 08 Prof.dr. Pieter Vos zou een referaat houden over de relatie(s) tussen oorlog/geweld en religie. Waar religieuze dogma’s na de kruistochten leidend waren geweest, of waar daarentegen gewoon een ‘stammenstrijd’ werd uitgevochten kreeg hij niet helder. Dat komt ervan wanneer je niet definieert waarover je spreekt en uitspraken citeert zonder context te geven. Hij kwam, net als de vorige spreker, niet verder dan wat grasduinen. Want in een land dat ten noorden van de grote rivieren protestant georiënteerd was, en ten zuiden daarvan katholiek zijn er natuurlijk allerlei religieus geïnspireerde mensen, die zich aangesproken voelen tot principiële onderbuikgevoelens als het voeren van heilige oorlogen of pacifisme en pragmatici, die de mogelijkheid van rechtvaardige oorlogen openhouden of die een rechtvaardige vrede nastreven dan wel een onrechtvaardige vrede verkiezen boven oorlogen voeren. De relatie tussen oorlog en religie bleef zodoende onbesproken.
12 10 Er komen een generaal, een minister van Defensie, een prinses en een rector van een universiteit een café binnen. Het klinkt als het begin van een grap, maar de militarisering van het hoger onderwijs is bittere ernst. In snel tempo wordt de wetenschap onderworpen aan de logica van de oorlog; aldus Thies Gehrmann. https://lavamedia.be/van-aula-tot-kazerne-de-militarisering-van-de-universiteit/
12 17 Gisteren kondigde president Donald Trump “een totale en complete blokkade” aan van alle gesanctioneerde olietankers van en naar Venezuela. Hij beweert dat Venezuela olie en andere rijkdommen van de Verenigde Staten van Amerika heeft “gestolen” en wil de [democratisch gekozen; GjH] regering-Maduro als buitenlandse terreurorganisatie bestempelen. Volgens Trump is “Venezuela volledig omsingeld door de grootste armada, die ooit in de geschiedenis van Zuid-Amerika is verzameld”; aldus Marc Vandepitte. En de Europese Unie kijkt weg. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/17/irak-scenario-20-olieblokkade-van-washington-opent-aanval-op-venezuela-en-latijns-amerika
9 24 In zijn speech zette president Donald Trump opnieuw vraagtekens bij de effectiviteit van de Verenigde Naties. “De VN heeft enorm veel potentieel, maar slaagt er totaal niet in om dat waar te maken.” Hij hekelde het gebrek aan daadkracht en noemde de VN een organisatie van ‘lege woorden’, zonder krachtige daden. “Lege woorden eindigen geen oorlogen”, aldus de president; aldus Annabel van Gestel en Rudy Bouma. En daar heeft Trump gelijk in wanneer de VS alle besluiten conform het ‘Handvest van de Verenigde Naties’ torpedeert wanneer die de macht van de VS kunnen aantasten, de organisatie frustreert met zijn consequente steun aan Israël, dat een genocide pleegt, en atoomwapenverdragen opzegt en – gesteund door de Europese Unie – overal in de wereld als eigen rechter optreedt, terwijl het de rechters van de Verenigde Naties vervolgd. Dit alles nog los van de VETO-weeffout in de VN Veiligheidsraad, en het gegeven dat – bij mijn weten – alle landen zich er schuldig aan maken voor genomen VN-besluiten meestal geen afdoende budgetten beschikbaar te stellen. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2583802-trumps-kritiek-raakt-aan-bredere-discussie-hoe-relevant-is-de-vn-nog
9 30 Steeds vaker grijpen autoritaire politieke leiders de macht. Samen met superrijke eigenaars van wereldwijd actieve bedrijven zetten ze de democratie steeds verder buitenspel en schuiven ze decennialang opgebouwde sociale spelregels opzij. Al doende zijn gewone mensen het kind van de rekening; aldus Jan Deceunynck in gesprek met Lieveke Norga (ACV Puls) en Luc Triangle (ITUC). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/30/vakbonden-waarschuwen-voor-gevaarlijke-evolutie/
10 01 Het Europees Investeringsfonds voorzag in 2020 kapitaal voor het Israëlische spywarebedrijf Paragon Solutions. Die aandelen werden eind 2024 verkocht en het bedrijf is sindsdien volledig in Amerikaanse handen. Recent werd bekend dat de spionagesoftware van Paragon Solutions tegen activisten en journalisten is ingezet. Ook de Amerikaanse immigratiedienst ICE kan sinds kort deze Paragons spyware inzetten; aldus Jan Walraven. https://apache.be/2025/01/01/europees-investeringsfonds-eif-verschafte-durfkapitaal-israelisch-spywarebedrijf-paragon
10 06 Een grens is meer dan een lijn op een dode kaart, die de natiestaten omschrijft. De grens is vooral een discriminerend mechanisme dat mensen in een hiërarchie plaatst. Het is een machtsstructuur, die ongelijkheid in stand houdt. Albina Fetahaj bepleit meer dan het wegdenken van grenzen; zij stelt de hele politieke en sociale wereldorde aan de orde; niet alleen het grensbeleid, maar de grens als concept stelt zij ter discussie; aldus Sylvie Walraevens. https://lavamedia.be/zonder-grenzen-geen-migratie-enkel-mobiliteit/
10 10 De strijd tegen extreemrechts in Europa, maar ook in Amerika, is nodig, [bijvoorbeeld; GjH] omdat extreemrechtse partijen zich altijd tegen werknemers keren. Altijd. Ze doen alsof ze om gewone mensen geven, maar hun beleid is gericht op het breken van solidariteit, het privatiseren van de sociale zekerheid, op verdeeldheid en op het verzwakken van vakbonden. In heel Europa valt extreemrechts altijd migranten en minderheden aan, maar uiteindelijk dient het altijd dezelfde bedrijfsbelangen die ook neoliberaal rechts dient; aldus De Nieuwe Werker, die onder andere Bert Engelaar interviewt. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/10/solidariteit-en-liefde-kan-je-niet-in-cijfers-gieten
10 15 Wat ooit ‘Volkshuisvesting’ heette is verworden tot een handelsmarkt, die megawinsten voor de rijken genereert. De wooncrisis bestrijd je niet door meer te bouwen. Australië, Canada, grote delen van Europa en de Verenigde Staten van Amerika doen er goed aan het Verenigd Koninkrijk als waarschuwing te zien voor wat ze te wachten staat wanneer ze hun eigen wooncrisis niet serieus aanpakken; aldus Grace Blakeley. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/een-wooncrisis-los-je-niet-op-door-meer-te-bouwen
10 20 Meerdere vormen van fysieke mishandeling werden gecombineerd met psychologische intimidatie. Greta Thunberg werd als internationaal meest bekende persoon harder aangepakt dan de andere deelnemers aan de humanitaire flotilla. Niet alleen Thunberg benadrukt dat de mishandelingen, die ze onderging, niet het echte verhaal zijn. Alle terugkerende deelnemers beamen dat het echte verhaal de dagelijkse folteringen van Palestijnse gevangenen is [waar de wereld aan voorbij gaat; GjH]. De deelnemers hebben ondanks die mishandelingen consequent geweigerd een verklaring te ondertekenen dat zij illegaal Israël zouden zijn binnengedrongen en dat hen voor een periode van meerdere jaren de toegang tot het land zou worden ontzegd. Die verklaring werd hen meerdere dagen na elkaar voorgelegd met de vage belofte dat ze dan vervroegd zouden vrijkomen. In Israël weet men uiteraard dat al deze mensen over hun mishandeling zullen getuigen na hun terugkeer. Dat het zionistische regime dit toch doet, zegt alles over zijn gevoel van totale straffeloosheid; aldus Lode Vanoost. Zie ook 10 20 onder het kopje ‘Europa’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/20/greta-thunberg-hoe-israel-duizenden-palestijnen-elke-dag-mishandelt-is-het-echte-schandaal-niet-wat
10 21 Hoe de politiek het fascisme nieuwe zuurstof gaf: het is niet alleen dat onze economie stagneert, maar ook dat dit gebeurde in de nasleep van een ongelooflijk goed geslaagd politiek project, dat ons ervan moest overtuigen dat we alleen staan, dat we om te overleven elkaar moeten beconcurreren en dat er niemand klaar staat om een handje toe te steken wanneer het misloopt. Dit politieke project was uiteraard het neoliberalisme. “De methode om dat te bereiken”, zei Eerste minister Margaret Thatcher, “is de economie”, en “het doel is de ziel te veranderen.” Ze beweerde niet alleen dat er geen maatschappij bestaat, maar ook dat ze de maatschappij wilde vernietigen. De banden die ons samenhouden, wilde ze verscheuren. En ze is daar uitmuntend in geslaagd door de arbeidersbeweging te vermorzelen, het gezag binnen de staat te centraliseren en elk protest de kop in te drukken.
Het andere deel van het project was de privatiseringsagenda. Thatcher privatiseerde de pensioenen en de sociale huisvesting in een poging de welvaart van de mensen te koppelen aan hun huisvesting en pensioen in plaats van aan hun loon. Zo zouden we ons niet langer identificeren als arbeiders, die samen opkomen voor onze belangen, maar als minikapitalisten van wie de welvaart gekoppeld is aan dezelfde financiële markten, die de rijkdom voor de top creëren.
Mensen reageren op 2 manieren op hun resterende gevoel van machteloosheid en die twee reacties zijn genderspecifiek. De eerste is wanhoop en komt waarschijnlijk vaker voor bij vrouwen, die denken: ‘Politiek is niets voor mij’. De tweede is woede, die merkbaar meer de kop opsteekt bij mannen, vooral aan extreemrechtse zijde. In de loop van de geschiedenis hebben die – economisch en politiek achtergestelde – boze jonge mannen de basis gevormd voor het fascisme; aldus Grace Blakeley. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/hoe-houden-we-de-jonge-boze-mannen-uit-de-klauwen-van-extreemrechts
10 22 De Duitse regering gaat duizenden medewerkers van Amerikaanse legerbases in het land betalen, nu die door de shutdown in de Verenigde Staten van Amerika geen loon dreigen te krijgen; aldus de nieuwsredactie van NU. Grappig toch, ik zie die bases als een niet teruggetrokken bezettingsmacht van de VS; een overblijfsel van de Tweede Wereldoorlog, en dat ziet de Duitse regering kennelijk totaal anders. In lijn met hun visie lijkt het mij een goed idee, wanneer gastlanden voortaan de soldij van Amerikaanse soldaten betalen. https://www.nu.nl/verkiezingen-vs/6373334/duitsland-betaalt-11000-medewerkers-van-leger-vs-zelf-tijdens-shutdown.html
10 24 Persbureau Reuters publiceerde 5 oktober jl. stukken uit een intern Telegram-gesprek van het Amerikaanse Department of State (Buitenlandse Zaken). Daaruit blijkt dat de regering van president Donald Trump Amerikaanse diplomaten mobiliseert om te lobbyen tegen de VN-resolutie, die Cuba op 28 en 29 oktober aan de VN-Algemene Vergadering zal voorleggen. Het doel van die resolutie is om een eind te maken aan de meer dan 6 decennia lange commerciële, economische en financiële blokkade van de Verenigde Staten van Amerika tegen Cuba. Het Telegram-gesprek werd op 2 oktober naar tientallen Amerikaanse ambassades gestuurd. Het draagt Amerikaanse diplomaten op om regeringen aan te sporen zich te verzetten tegen de resolutie, die sinds 1992 jaar na jaar met ruime meerderheid door de Algemene Vergadering van de VN werd aangenomen. Vorig jaar stemden nog 187 landen voor. De enige 2 tegenstemmen kwamen van de VS en van Israël; aldus Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/24/reuters-onthult-lastercampagne-vs-tegen-cuba
10 30 De relatie tussen China en de Verenigde Staten van Amerika zal waarschijnlijk het lot van de mensheid in de 21ste eeuw bepalen. Voor de camera’s waren de twee wereldleiders vriendelijk tegen elkaar, maar op de achtergrond speelt hier een bikkelhard conflict. De inzet is niets minder dan de hertekening van de wereldorde. Tot voor kort had de VS een onaantastbare, dominante positie op het vlak van economische productiviteit, militaire slagkracht en technologie. Die alleenheerschappij wil het Witte Huis kosten wat kost behouden, maar de opkomst van China dreigt daar een einde aan te maken. Daarom heeft de VS de Volksrepubliek China geïdentificeerd als zijn belangrijkste vijand en probeert het de economische en technologische opgang van deze Aziatische reus te dwarsbomen. De VS voert een ‘hybride oorlog’ tegen China, die op meerdere sporen tegelijk verloopt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/aziatische-top-trump-wil-deal-xi-heeft-de-hefboom-en-europa-kijkt-toe
11 18 De Verenigde Staten van Amerika is verslaafd aan oorlog. Met een voorgesteld budget van iets meer dan $ 1.000 miljard voor het Pentagon, meer dan 750 militaire bases in circa 80 landen en de naamsverandering van het ministerie van Oorlog is dit [onverholen; GjH] geen land dat vrede nastreeft. De afgelopen 20 jaar is Venezuela voor de VS een voortdurend doelwit geweest om regimeverandering tot stand te brengen. De methoden, die ze hanteert, zijn bekend: dreigen met geweld, sancties die de Venezolaanse economie verstikken, en een beloning van $ 50 miljoen op het hoofd van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, alsof dit het Wilde Westen is; aldus Sybil Fares & Jeffrey Sachs. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/18/regimewisseling-en-de-jacht-op-venezolaanse-olie-de-gangsterpolitiek-van-de-vs
11 19 De VN-Veiligheidsraad is onder druk Verenigde Staten van Amerika bezweken, waarmee het internationaal recht in Gaza aan flarden ligt; aldus Vredessite. https://vredessite.nl/nieuws/gaza_2513.html
11 26 Media en politici, die bijna 2 jaar het woord ‘genocide’ [angstvallig; GjH] vermeden, geven nu steeds vaker ruimte aan pro-Palestijnse standpunten. Volgens de Egyptisch-Canadese auteur Omar El Akkad bereiden ze zich voor om te beweren dat ze altijd al ‘kritisch’ waren. Met zijn boek ‘One Day, Everyone Will Have Always Been Against This’ (2025, uitgegeven door Knopf) reageert hij op die hypocrisie; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/ooit-zullen-politiek-en-media-altijd-tegen-de-genocide-geweest-zijn
11 26 Cuba ondergaat de langstdurende blokkade uit de wereldgeschiedenis. Al meer dan 6 decennia knijpt Washington Cuba af met een blokkade, die ook derde landen meesleurt. VN-rapporteur Alena Douhan was ter plaatse en concludeert zonder omwegen dat deze blokkade opgeheven moet worden. Volgens Noam Chomsky is “de hysterische obsessie van Washington om Cuba te verpletteren sinds 1959 een van de vreemdste fenomenen in de moderne geschiedenis”. Men spreekt van ‘blokkade’ en niet van ‘embargo’, omdat ook andere landen verhinderd worden om met Cuba zaken te doen. Jaar na jaar wordt deze VS-blokkade in de VN weggestemd met een overgrote meerderheid, maar toch weet Washington van geen wijken; aldus Bel-REDH. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/vn-rapporteur-eist-einde-vs-blokkade-tegen-cuba
11 26 De wereld schuift, en Washington slaat om zich heen: van proxy-oorlogen tot sancties, van Iran tot Venezuela, van Oekraïne tot Taiwan. Dit is geen reeks losse crisissen, maar één grote strijd om macht, wereldorde en winst. Dit is de clash van de 21ste eeuw; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/de-clash-van-de-21e-eeuw
11 29 Naar aanleiding van een onderwerp bij Nieuwsweekend zocht ik op wat een complottheorie is? En al vlot vond ik een inzicht-gevende webpagina, waarop gesteld wordt dat complotdenken de neiging is om een bepaalde gebeurtenis, ontwikkeling of toestand als het resultaat te zien van een samenzwering. Als toevoeging op deze definitie kunnen de volgende 5 randvoorwaarden voor een complottheorie worden gedefinieerd: 1. Een complottheorie legt verbanden, die niet altijd evident of logisch zijn; 2. Er is intentionaliteit in een complottheorie. Dingen gebeuren niet toevallig en worden eventueel aangestuurd door abstracte krachten; 3. Er is altijd sprake van coalities of een groep; 4. Een complottheorie is vijandig van aard. Goedaardige complotten – zoals Sinterklaas – noemen we geen complottheorieën; en 5. Een complot is geheim en vindt plaats achter de schermen.
12 01 Het waren verzwakte Verenigde Naties (VN), die hun 80ste verjaardag vierden. Geconfronteerd met de terugtrekking van de Verenigde Staten van Amerika en met de onrust in een wereld, moet de instelling zichzelf heruitvinden; aldus Anne-Cécile Robert en Christophe Ventura. https://lavamedia.be/van-multilateralisme-naar-een-bewind-van-brutaliteit/
12 04 Twee recente ontwikkelingen, die bepalend kunnen zijn voor het verloop van de oorlog en de toekomst van Oekraïne, hebben in de traditionele media niet de aandacht gekregen die ze verdienen: een enorm Oekraïens corruptieschandaal en de leidende rol van Oekraïene in het opblazen van de Nordstream-II-pijpleiding. In beide gevallen is het kristalhelder dat de Europese Unie zich in de voet schiet door een miljardenstroom Europees geld naar een land te sturen waar corruptie onuitroeibaar [blijkt of op zijn minst; GjH] lijkt en dat verantwoordelijk is voor een terreurdaad, die de Duitse en dus de Europese economie de keel dichtknijpt en overlevert aan duur en milieuschadelijk schaliegas uit de VS. En alsof dat nog niet volstond willen EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en met haar het merendeel van de Europese ‘lijders’ – hen ‘leiders’ noemen zou hen te veel eer aandoen – de Russische tegoeden stelen, die in Brussel in bewaring zijn gegeven. Die tegoeden zouden moeten dienen om een uitzichtloze oorlog tegen Rusland te financieren; aldus Johan depoortere en Salon van Sisyphus. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/04/oekraiense-corruptie-en-betrokkenheid-bij-aanslag-nord-stream-ii-ondermijnt-zelensky
12 05 Wat kwam de afgelopen week niet in het nieuws, waar het wel degelijk een plek verdiend had: Op 1 december jl. kondigde de Standard Bank of South Africa aan dat ze zich aansluit bij het Chinese grensoverschrijdende interbancaire betalingssysteem CIPS. Dit klinkt niet spectaculair, maar het maakt wel handel mogelijk zonder omweg via de dollar, een van de belangrijke pijlers van de dominantie van de VS over Afrika (en de wereld).
Het volkstribunaal over Palestina in Barcelona velde op 3 december jl. een snoeihard oordeel over Westerse collaboratie met de genocide in Gaza: het plegen èn ondersteunen van ecocide, genocide en uithongering in Palestina.
Brits militair wangedrag in voormalige kolonie Kenia toont hoe koloniaal racisme nog steeds springlevend is. Een op 4 december jl. openbaar gemaakt onderzoek door het parlement van Kenia stelt dat de permanente British Army Training Unit Kenya (BATUK) zich in de voormalige Britse kolonie minachtend gedraagt voor de Keniaanse soevereiniteit. Het Britse leger weigerde aan dit parlementaire onderzoek mee te werken. Het onderzoeksrapport toont een “consistent patroon van grove nalatigheid”. Er wordt een “verontrustende trend tot seksueel wangedrag” vastgesteld tot aan verkrachtingen en vermoorden van slachtoffers. De diplomatieke immuniteit van de Britse soldaten “werkt straffeloosheid in de hand”. Verder worden “ernstige milieuovertredingen” vast gesteld, zoals illegale stortingen en het gebruik van witte fosfor, zonder effectrapportering.
Wanneer de rechtse kandidaat Nasry Asfura de verkiezingen in Honduras niet ‘wint’, dreigt de Verenigde Staten van Amerika het land met zware financiële sancties. Inmenging door de VS in Latijns-Amerikaanse verkiezingen zijn niets nieuws in de geschiedenis van het continent. En president Donald Trump doet ook niets anders dan wat al zijn voorgangers ook deden. Het verschil is zijn openlijke schaamteloosheid daarover; alle vier aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/05/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-onder-de-radar
12 05 De geplande sluiting van de Belgische ambassade in Havana is een stap achteruit voor de internationale solidariteit en verzwakt de Europese aanwezigheid in de Caraïben. De beslissing effent de weg voor het agressievere beleid van de Verenigde Staten van Amerika; aldus Coördinatie Opheffing Blokkade tegen Cuba. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/05/houd-de-belgische-ambassade-in-cuba-open
12 09 Twee eeuwen terugkijkend heeft de top 10% consequent meer dan 50% van het mondiale inkomen veroverd, terwijl de onderste 50% onder de 15% is gebleven. De ongelijkheid in rijkdom is zelfs groter dan de inkomensongelijkheid en neemt sneller toe. De bovenste 1% bezit 37% van alle activa, de top 10% bezit daarvan 75%, terwijl de onderste helft er slechts 2% van bezit. Een paar duizend miljardairs bezitten meer rijkdom dan miljarden mensen bij elkaar, en sinds de jaren ’90 hebben miljonairs en miljardairs hun rijkdom veel sneller zien groeien dan alle anderen, waardoor de verschillen steeds groter worden; aldus het World Inequality Report 2026. https://wir2026.wid.world/insight/global-economic-inequity/
12 11 Vergeet de praatjes over ‘democratie’ en ‘waarden’: de Verenigde Staten van Amerika zegt nu openlijk waar het om draait. Ze wil de machtigste blijven – en de wereld wordt wat haar betreft netjes opgedeeld in economische achtertuinen en invloedssferen. De Nationale Veiligheidsstrategie 2025 van de VS breekt niet met het verleden, maar is een geïntensiveerde voortzetting van wat onder de presidenten Barack Obama en Joe Biden al werd ingezet: de ‘pivot to Asia’ (het draait om Azië), de herbevestiging van de Amerikaanse wereldhegemonie en de openlijke economische oorlog tegen landen, die een eigen koers willen varen. De buitenlandse politiek van de VS blijft ook klassiek imperialistisch: couppogingen, oorlogen, regime verandering en sancties overal waar de VS die nodig acht. De Indo-Pacific zijn de economische slagvelden van de toekomst en daar geldt het behouden van ‘militair overwicht’ om China af te schrikken via de twee militaire gordels rondom dat land. Op dit moment is een grote oorlog met China te riskant, maar de controle over Latijns-Amerika is essentieel om de invloed van China daar terug te dringen. Daarnaast claimt de VS de natuurlijke rijkdommen van Latijns-Amerika als zijn eigen economische achtertuin. Europa blijft een afzetmarkt voor Amerikaanse export en technologie, maar is niet langer een volwaardige partner met eigen belangen; aldus Marc Vandepitte, die een podcast van Ben Norton samenvat. De link volgend is daar ook de podcast van Ben Norton te zien. Zie ook de tweede 11 27 onder het kopje ‘Noord-Amerika’ of 12 06 onder ‘Europa’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/11/europa-gedegradeerd-washington-ziet-continent-alleen-nog-als-afzetmarkt
12 14 Eerst alles plat bombarderen, en dan investeren. Zo ziet het nieuwe imperialisme eruit. Gaza wordt hertekend als winstzone waar gas, privatisering en vastgoed voorrang krijgt op rechten, terugkeer en zelfbeschikking van de oorspronkelijke Palestijnse bevolking in Gaza; door Miel Dullaert. Ook van dit bruut kolonialisme in de 21ste eeuw, kijkt de Europese Unie gewoontegetrouw weg. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/14/gas-wapenhandel-en-big-tech-de-economie-van-de-genocide
12 15 De Europese Centrale Bank (ECB) steunt Israël niet rechtstreeks. Wel steunt het bedrijven, die dat wél rechtstreeks doen. Dat is niet verboden, maar zeker onethisch. De ECB helpt op die manier bedrijven, die verdienen aan het uitroeien van het Palestijnse volk. Volgens het Verdrag betreffende de Europese Unie (1992) is de ECB ‘onafhankelijk’, dus hoeft de ECB zich niets aan te trekken van parlementen, laat staan van de publieke opinie. Maar dit onafhankelijke instituut ondermijnt momenteel internationaal geratificeerde VN-verdragen; aldus David Hollanders. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/15/euopese-centrale-bank-misdadig-monetair-beleid
12 17 Na de antisemitische aanslag op Bondi Beach in Sydney staat internationale media vol met terecht medeleven. Wat we echter ook zien, is dat sommige media en politici een link leggen tussen die haatmisdaad en het wereldwijde protest tegen de genocide in Gaza. Daarbij volgen ze het vaste scenario van de regering in Israël, die elke uiting van kritiek op Israël gelijkschakelt met antisemitisme; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/17/protest-tegen-antisemitisme-in-australie-en-protest-tegen-genocide-in-gaza-is-een-geheel
12 18 De Verenigde Staten van Amerika stellen per decreet sancties in tegen twee rechters van het Internationaal Strafhof (ICC), dat zetelt in Den Haag. [Deze gepolitiseerde actie wordt toegelicht door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio], die stelt dat het ICC zich bezig houdt met “gepolitiseerde acties tegen Israël, wat een gevaarlijk precedent schept voor alle landen”. Hij [zegt maakt het zelfs nog bonter door te zeggen; GjH] dat zijn land geen machtsmisbruik door het ICC tolereert, en dat er geen Amerikaanse en Israëlische burgers onderzocht mogen worden door het hof; aldus NOS Nieuws. Hij zegt dus dat Amerikanen en Israëlische burgers boven het internationale recht staan, dat het ICC bewaakt. En als altijd kijkt de Europese Unie weg. https://nos.nl/artikel/2595126-nieuwe-sancties-vs-tegen-rechters-van-het-internationaal-strafhof-in-den-haag
12 19 In een recente lezing in München waarschuwde de Duitse filosoof Jürgen Habermas voor de gesteldheid van de Amerikaanse democratie. Volgens hem evolueren de Verenigde Staten van Amerika [wanneer ze dat punt al niet bereikt hebben; GjH] razendsnel naar “een maatschappelijk systeem dat autoritair geleid en technocratisch bestuurd wordt, maar economisch libertair is”. En wij bewandelen in België en Nederland dezelfde weg; aldus Bert Engelaar en 14 anderen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/19/ook-bij-ons-brokkelt-de-democratie-af-het-is-problematisch-dat-zowel-het-middenveld-als-de
10 01 Mij verbaast het dat geen enkel Nederlands verkiezingsprogramma van politieke partijen ‘Het toewerken naar wereldvrede’ niet op nummer 1 van de te bereiken doelen heeft geplaatst. Maar het is nog vele malen erger: het toewerken naar wereldvrede heeft (uitgezonderd Dieren voor vrede en Denk) geen enkele plaats in verkiezingsprogramma’s, omdat Nederlandse politieke partijen en masse volgens hun beginselen en hun handelen helemaal geen wereldvrede na streven. Egocentrisch en zelfingenomen als we zijn, zijn we massaal de gesel van de oorlog kompleet uit het oog verloren en proberen we uit alle macht met militaire en/of politieke druk toegang te houden tot grondstoffen, doen we er uit winstbejag alles aan om elders mensen te onderdrukken en veroorzaakt ons welvaartspeil klimaat- en vluchtelingenproblemen elders.
10 04 De denkfout, die de NAVO naar mijn mening maakt, is ‘Rusland bij aanname te zien als een vijand’; met die premisse kun je onmogelijk tot vrede komen; hooguit tot een gewapend staakt-het-vuren (in de volksmond een ‘koude oorlog’). Precies dezelfde vooronderstelling geldt voor China.
10 21 Een staakt-het-vuren houdt stand wanneer beide partijen militair vastzitten of meer winnen bij rust dan bij verder vechten. In Gaza wordt aan geen van beide voorwaarden voldaan; aldus Marc Vandepitte. Zie ook 10 21 onder het kopje ‘Militarisme’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/gaza-dit-is-geen-wapenstilstand
10 29 Vandaag las ik “Het beladen huis” (2025, uitgegeven door Atlas Contact) uit. Niemand minder dan Christien Brinkgreve beschrijft erin indringend haar rouwverwerking na het overlijden van eveneens niemand minder dan Arend Jan Heerma van Voss. Rouw over een niet geleefd leven. Zij eindigt op pagina 162 met de zin “Ik zou zijn hand pakken en we zouden voelen hoeveel we ook samen gehad hebben. De verbinding ervaren, al zou dat woord direct door hem in de ban zijn gedaan.” en ze vergeet de afsluitende zin, die ik daar als vanzelf achteraan denk: “En hij zou zijn hand boos teruggetrokken hebben, zich van mij afkeren en drie dagen niets tegen me zeggen.”
Je zou kunnen denken dat gender of het patriarchaat in dit ‘Memoir’ een belangrijke rol speelt, maar vanuit mijn ervaring weet ik dat het patroon tussen haar en hem zich ook kan ontwikkelen met omgekeerde rollen.
Het inzicht dat uit dit boek getrokken kan worden, maar dat niet genoemd wordt, is mijns inziens dat we altijd een alternatief plan moeten hebben (of ontwikkelen) en ook aandurven dat andere plan ten uitvoer te brengen.
In het door Brinkgreve beschreven proces heeft haar aanpak noch de een noch de ander iets positiefs opgeleverd, behalve dat ze niet gescheiden zijn. Zonder alternatief plan lijkt er volgens mij inderdaad niets anders op te zitten dan de weg die Brinkgreve gegaan is: aanpassen, begrip opbrengen voor de ander, falen, emotioneel of verbaal geweld van de ander met de mantel der liefde bedekken, geen grenzen trekken (omdat er geen grenzen zijn), hopen dat tijd raad brengt, luisteren, voegen, vragen stellen, wegcijferen, zelfkritiek, zelfverwijten, oftewel eindeloos doorgaan zonder alternatief, en in haar geval op adem komen in haar Egmondse huisje of thuis in haar werkkamer.
10 30 Wanneer ik mijn oog op de verkiezingsuitslagen laat vallen, zal alle institutionele onrecht in Nederland ongewijzigd voort blijven bestaan.
11 11 Het wordt nu dermate opzichtig dat het naar mijn mening niemand nog kan ontgaan: België, de Europese Unie en Nederland bepalen hun beleid binnen de marges, die de Verenigde Staten van Amerika aangeven. Onze zelfbestuur is daarmee de facto opgegeven. En wij maken ons als land daarmee medeplichtig aan het onrecht dat de VS naar de normen van het door België en Nederland geratificeerde internationaal recht pleegt.
11 15 ‘Er zijn niet altijd twee kanten aan een verhaal.’ Voor de Amerikaanse schrijver Ta-Nehisi Coates zijn woorden een noodzaak om de wereld, die nog steeds rust op de fundamenten van witte suprematie, te verklaren en zin te geven; aldus Han Zinzen in gesprek met de schrijver van “De boodschap” (2025, uitgegeven door Bot). Zie ook 11 11 onder het kopje ‘Discriminatie en racisme’. https://www.mo.be/interview/schrijver-ta-nehisi-coates-er-zijn-niet-altijd-twee-kanten-aan-een-verhaal
11 16 In mijn persoonlijke leven speelt behoud van mijn autonomie altijd al een vooraanstaande rol. Ik zou willen dat onze overheden in het wereldgebeuren eveneens een autonome positie in zouden nemen. Een flink deel van mijn kritiek op Nederlandse en Europese overheden is erop gebaseerd dat zij dat niet doen, maar vooralsnog alles ervoor over hebben de Verenigde Staten van Amerika niet tegen de borst te stuiten. En met ‘alles’ bedoel ik ‘werkelijk alles’. Daarmee worden mensenrechten en het internationaal recht genegeerd, staan wij al decennia aan de verkeerde kant van de geschiedenis, en werken ‘wij’ mee aan het zo lang mogelijk rekken van de bruut vormgegeven alleenheerschappij van de VS en aan haar binnenlandse intolerantie, racisme, repressie, vrouwenonderdrukking en noem maar op.
9 23 “Vlamingen hebben een unieke mentaliteit”, aldus de Belgische minister-president Matthias Diependaele (N-VA). “De Vlaming”, zo verklaart hij, “staatmet de voeten op de grond, maar zonder grote mond.” Een vage algemeenheid waarbij het woordje ‘maar’ overigens niet op zijn plaats is. Veel wordt echter duidelijk wanneer je inziet dat de uitspraak niet descriptief is, niet beschrijvend, maar prescriptief, voorschrijvend. Wat Diependaele als minister-president verwacht van zijn ‘onderdanen’, is dat ze gewoon hard werken en hun mond houden.
Verderop in zijn toespraak spreekt Diependaele zichzelf enigszins tegen. “Vlamingen zijn veel te bescheiden”, zo klinkt het. Dat lijkt op het eerste gezicht in strijd met het voorschrift om de voeten op de grond te houden, maar wordt begrijpelijk als je inziet dat hij het hier niet over dezelfde Vlamingen heeft. “Het ondernemerschap zit in ons bloed”, zo sprak hij voordat hij bescheidenheid plots als een probleem ging zien. Hij heeft het hier dus over de ondernemers onder de Vlamingen. Van hen verwacht de regering niet dat ze de voeten op de grond houden, zij moeten gewoon zo snel mogelijk zo rijk als denkbaar worden. Daarmee betreft zijn Vlaamse succesverhaal enkel de happy few. Dat merk je ook wanneer je zijn holle retoriek confronteert met de concrete beslissingen van de Vlaamse regering; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/23/septemberverklaring-vlaamse-regering-schrijft-een-succesverhaal-enkel-voor-de-happy-few/
9 25 De Nederlandse minister David van Weel van Asiel en Migratie heeft afspraken gemaakt met Uganda over de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. In die overeenkomst worden mensen gedegradeerd tot handelswaar; aldus NOS Nieuws. Zie ook 10 28 hier onder. https://nos.nl/artikel/2584033-kabinet-wil-nu-toch-proef-met-opvang-in-uganda
9 26 Ik heb een complexe relatie met Nederland, zegt de rijzende ster in de poëzie Asmae Amaddaou (23). Hier geboren worden is een van de grootste zegeningen van mijn leven, maar Nederland is ook een giftig land: etnisch profileren, toeslagenaffaires, discriminatie op de woningmarkt en arbeidsmarkt. Ik vind het niet raar dat steeds meer Nederlandse moslims overwegen te emigreren. Ik heb altijd meegekregen dat ik niet hoef te kiezen tussen Nederland of Marokko; ik ben èn Nederlands èn Marokkaans. Toch overweeg ik ook om uiteindelijk Nederland te verlaten. Ik zou heel graag van Nederland willen houden, maar de liefde die ik terugkrijg is voorwaardelijk. Dat is niet droevig. Als ik op een dag terugga naar Marokko, is dat met plezier. Maar eerst moet ik nog even carrière maken; opgetekend door Marte Hoogenboom. https://www.oneworld.nl/identiteit/poezietalent-asmae-amaddaou-interview/
10 09 Eén op drie kinderen in Brussel groeit op in armoede. Het middenveld, de OCMW’s, met het doel elke persoon in de mogelijkheid te stellen een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid, en de zorgsector staan al jaren onder druk. De huurprijzen swingen de pan uit en de jeugdwerkloosheid blijft hoge toppen scheren. Het is in die context dat internationale drugskartels erin slagen zich te nestelen in verschillende Brusselse wijken en een spoor van geweld achterlaten. Maar na meer dan 460 dagen is er nog steeds geen Brusselse regering [en al helemaal geen regering die deze misstanden aanpakt; GjH]; aldus Jan Busselen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/een-weg-uit-de-brusselse-impasse
10 16 Stages in het hoger onderwijs worden verondersteld een opleidingsperiode te zijn voor studenten. Voor de meesten (?) zijn deze periodes echter synoniem voor angst en gevaar. De woorden van Marie, een verpleegkundige in opleiding, illustreren de realiteit voor duizenden jongeren: “Ik vind het nogal schandalig dat je aan het einde van je stage nul euro op zak hebt. Na mijn kosten voor eten, benzine en parkeren, sta ik zelfs in het rood”. Op de keper beschouwd betreft het een veel ruimer probleem van arbeidsvoorwaarden en waardering voor werk; aldus Kimberley Denis en Lauren Pin. https://lavamedia.be/de-stage-een-stille-speler-in-de-studentenarmoede/
10 16 Minister Theo Francken en heel de N-VA wil het leger uitgebreide bevoegdheden geven om naast de politie als binnenlandse ordehandhaver op te treden; aldus Lode Vanoost. En laat dat nu net in 1975, toen ik mijn militaire dienstplicht vervulde, een zwaarwegend argument geweest zijn dat ik (wat later) een beroep gedaan heb op de Wet gewetensbezwaarden militaire dienst. De politie handhaaft in mijn optiek met haar bevoegdheden de binnenlandse orde, en het leger beschermt met haar heel andere bevoegdheden tegen buitenlandse indringers. Het leger mag naar mijn mening nooit ingezet worden tegen landgenoten. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/16/francken-n-va-misbruikt-rellen-pacheco-gebouw-voor-antisociale-agenda
10 22 Hoe is het mogelijk dat wanneer er zwaar bespaard moet worden, er toch € 34 miljard tegen 2034 extra naar defensie kan gaan? Dit jaar zou er federaal al € 4,5 miljard bij moeten komen. Terwijl het geld daar uit de deur vliegt, wordt de broekriem aangespannen in het hoger onderwijs. Zo wil de Vlaamse Regering € 73 miljoen besparen, waardoor minstens 20.000 studenten hun beurs gaan verliezen. Dat is 1/3 van alle beursstudenten; aldus Mingtje Wang. Zie ook 10 22 onder het kopje ‘Militarisme’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/neen-meneer-de-wever-uw-wapens-gaan-ons-geen-veiligheid-brengen
10 28 Net als de overeenkomst tussen Rwanda en het Verenigd Koninkrijk schuift de ‘Letter of intent’, die Nederland en Oeganda 25 september jl. ondertekenden (om uitgeprocedeerde asielzoekers naar een ‘transithub’ in Oeganda te sturen), de morele grenzen van Europa steeds verder op; aldus Kaatje Cokelaere. Zie ook 9 25 hier boven. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/28/nederland-oeganda-deal-migratiebeleid-of-morele-uitverkoop
11 24 Bij de opening van de Raw Materials Week in Brussel stonden vorige week twee werelden tegenover elkaar. Binnen, in het luxueuze Plaza Hotel, discussieerden Europese beleidsmakers, industriële lobby’s en mijnbouwbedrijven over ‘strategische autonomie’ en de zogenaamde ‘groene energietransitie’. Buiten stonden de mensen, die de prijs gaan betalen: inheemse vertegenwoordigers, lokale gemeenschappen en tevens milieuorganisaties uit regio’s waar de mijnbouw wordt opgedrongen. Zij stonden er schouder aan schouder met actievoerders, die onze ongebreidelde honger naar grondstoffen aanklaagden, niet alleen voor hernieuwbare energie, maar nu ook voor oorlogsvoorbereiding; aldus Mining Resistance Belgium. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/24/twee-werelden-botsen-bij-eu-raw-materials-week-in-brussel
11 29 Zo’n 70 conservatievere plaatselijke Christelijke Gereformeerde Kerken-kerken zijn het er niet mee eens dat meer progressieve kerken binnen het genootschap ruimte geven aan vrouwelijke dominees en een iets lossere omgang met homoseksuele kerkleden. Daarmee is er anno 2025 feitelijk weer eens sprake van een kerkscheuring in Nederland; aldus Bauke Haanstra. https://nos.nl/artikel/2592549-historische-kerkscheuring-bij-christelijke-gereformeerde-kerken
12 02 Sinds juli jl. is er een wet ingetreden, die bepaalt dat verdachten op een afdeling alleen nog met cameratoezicht contact mogen hebben met hun advocaat. Jan-Hein Kuijpers staat een verdachte op die afdeling bij, maar weigert bij hem en andere cliënten op bezoek te gaan, zolang de wet niet van tafel is. Advocaten vrezen dat de camera’s door middel van AI in staat zijn te liplezen en tegen afspraken in gericht worden op hun gezicht en laptop, zodat er kan worden meegelezen. Het is een wet, die wat hem betreft is gebaseerd op onderbuikgevoelens “gewoon omdat ‘Orakel’ Ulysse Ellian de Eerste en Tweede Kamer zo gek heeft gekregen om hen met een niet aflatende stroom onzin en feitelijke onjuistheden, en alleen voortkomend uit het giftige Marengo-proces, te bewegen om in te stemmen met die nieuwe regels”; aldus Joris Peters. https://www.nu.nl/misdaad/6377984/advocaat-haalt-uit-naar-staat-vanwege-vertraging-moordzaak-wij-blijven-staken.html
12 10 Zo gaat het – zolang ik dat volg – haast altijd: in 2023 zou er € 1,5 miljard nodig zijn voor de aanleg van het landelijk waterstofnetwerk; inmiddels is dat € 3,8 miljard. ‘De verwachte opstartverliezen zijn meer dan 3x zo groot gebleken als het beschikbare subsidiebedrag van € 750 miljoen’ heet dat dit keer; aldus de nieuwsredactie van NU. “De volgende stevige budgetoverschrijding is gepland in 2027”, denk ik er cynisch achter aan. https://www.nu.nl/economie/6378874/miljarden-extra-nodig-voor-aanleg-landelijk-waterstofnetwerk.html
12 16 De gemiddelde woonlasten stijgen komend jaar met 3,9%. Daarmee stijgen ze harder dan de inflatie. Dat heeft ermee te maken dat onze rijksoverheid gemeenten en provincies vanaf 2026 structureel minder financiert. Het benodigde geld om hun taken uit te voeren, wordt daarom in rekening gebracht bij huishoudens; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2594787-woonlasten-passeren-1000-euro-grens-begrotingstekort-neergelegd-bij-huishoudens
10 10 Terwijl de protesten van de Marokkaanse jongerenbeweging nog volop woeden, heeft de Europese Unie in alle stilte een nieuwe handelsovereenkomst met Marokko gesloten. De deal gaat over de handel in en ontginning van grondstoffen uit de bezette Westelijke Sahara, zonder instemming van het daar verblijvende Sahrawi-volk; aldus Benaissa Nams. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/10/de-eu-houdt-bezetting-van-marokko-in-west-sahara-in-stand
10 31 Op 25 oktober jl. behaalde zittend president Alassane Ouattara met een monsterscore van 91% van de uitgebrachte stemmen een 4de opeenvolgende mandaat als staatshoofd van Ivoorkust. De belangstelling van Westerse media en politici is minimaal. Met zijn verkiezing blijft het Westers bedrijfsleven verzekert van cacao, cashewnoten en winsten voor buitenlandse aandeelhouders; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/31/vergeten-verkiezingen-in-west-afrikaanse-ivoorkust
11 02 Afgelopen weekend veroverden strijders van de Rapid Support Forces (RSF) de strategisch gelegen stad Al Fashir in Soedan. In een burgeroorlog, die al sinds april 2023 woedt en al duizenden doden en gewonden heeft geëist, markeert deze overwinning een nieuw hoofdstuk. De stad zelf verkeert momenteel in totale chaos: de informatie, die doorsijpelt, toont bewoners die wanhopig proberen te vluchten, mensen die publiekelijk geëxecuteerd worden en huizen die zijn geplunderd. Voor de Soedanese bevolking betekent dit de zoveelste slag in een aanhoudende burgeroorlog. Een oorlog die, ondanks dat het momenteel als één van de grootste humanitaire crisissen wordt bestempeld, amper internationale aandacht krijgt. Donderdag 30 oktober jl. beschuldigden VN-organisaties de Veiligheidsraad zelfs van ‘een passieve houding’; aldus Kaatje Cokelaere. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/02/na-de-val-van-al-fashir-dreigt-soedan-weer-uit-elkaar-te-vallen
11 05 De Westerse landen lijken maar geen lessen te trekken uit de geschiedenis van interventies in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië. Sinds september ligt nu het zuiden van Mali in de houdgreep van Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), een al-Qaida-gelieerde groep. Hun tactiek is eenvoudig maar doeltreffend: brandstoftankers uit Ivoorkust, Senegal en andere kuststaten aanvallen, chauffeurs doden of ontvoeren, en zo de hoofdstad Bamako langzaam verstikken. De blokkade is een netwerk van gerichte aanvallen op levensaders: bruggen, logistieke knooppunten en wegen. Het resultaat is angst, schaarste en een hoofdstad die op rantsoen draait. In Bamako, een stad van 4 miljoen mensen, stijgen de prijzen van basisvoeding, zijn er lange files aan de pompen, stokt het openbaar vervoer, zijn er wijken zonder elektriciteit en sluiten winkels. Ook universiteiten en scholen zijn dicht en ouders blijven thuis omdat er geen vervoer is. Westerse interventies in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië hebben geen stabiele staten gecreëerd, maar kapotte instellingen, machtsvacuüms en/of onbeheersbare wapenstromen. Precies in die leegte groeiden jihadistische netwerken uit tot regionale machten, die grenzen en regeringen overstijgen. En dan hebben we het nog niet eens over de vluchtelingenstromen die ze veroorzaakten; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/05/sahel-op-scherp-grijpen-jihadis-de-macht-in-mali
11 12 De bloedige chaos in Soedan is geen lokaal conflict, maar een nieuwe proxy-oorlog. Deze wordt heimelijk gedirigeerd door Israël en de Verenigde Arabische Emiraten als onderdeel van een plan om het land te fragmenteren en de enorme rijkdommen aan goud, olie, uranium en andere grondstoffen te stelen; aldus Staf Henderickx.
11 04 Klimaatwetenschappers zijn erg bezorgd over de situatie van met name het westelijke gedeelte van Antarctica. Daar liggen namelijk twee onstabiele gletsjers. Smeltende gletsjers zorgen voor een toename van het zeewater, wat leidt tot een stijging van de zeespiegel. De zogeheten Thwaitesgletsjer draagt op dit moment al bij aan 4% van de wereldwijde zeespiegelstijging. De andere gletsjer, die van Pine Island, is de snelst smeltende gletsjer op Antarctica; aldus de nieuwsredactie van NU. Zie ook de eerste 11 04 onder het kopje ‘Klimaat’. https://www.nu.nl/klimaat/6374722/gletsjer-op-antarctica-verloor-in-twee-maanden-tijd-helft-van-de-omvang.html
10 15 De politieke crisis in Frankrijk is sinds 1958 ongezien en draait om de aanhoudende weigering van president Emmanuel Macron om een centrumlinkse regeringsmeerderheid te vormen, die zijn neoliberale beleid gaat terugdraaien. Om zijn 4de poging voor een rechtse regering te redden, stelt Macron 2 jaar uitstel van de pensioenhervorming voor; géén afstel; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/president-macron-blijft-kiezen-voor-ongewijzigd-antisociaal-beleid-0
10 27 De strategie van de Ierse media en regering om met een campagne van leugens en roddels te verhinderen dat socialistische Catherine Connolly als de Ierse president zou worden verkozen is mislukt. Op 24 oktober jl. behaalde zij 63% van de uitgebrachte stemmen. Dat is, sinds Ierland een republiek is, het hoogste percentage dat een kandidaat ooit behaald heeft; aldus Lode Vanoost. En onze media verzwijgen deze uitkomst. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/27/ierland-verkiest-linkse-president-catherine-connolly
11 17 Bezuinigingen op sociale uitgaven, geschenken aan het grootkapitaal, toegeeflijk zijn ten opzichte van Israël, achter Washington aan lopen: Keir Starmer treedt ondubbelzinnig in de voetsporen van Tony Blair; aldus Daniel Finn. https://lavamedia.be/labouristen-met-een-thatcher-inslag/
11 20 Het is een politieke shock in Denemarken, waar de inwoners van Kopenhagen dinsdag de partij van premier Mette Frederiksen hebben afgestraft, ten voordele van 2 meer linkse partijen. De Deense sociaaldemocraten verliezen bij de lokale verkiezingen voor het eerst in meer dan een eeuw hun bastion Kopenhagen. Dat is het resultaat van een jarenlange opschuiving naar het midden en de normalisering van rechtse prioriteiten; aldus Bart Servaes. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/20/toen-links-centrumrechts-werd-wat-denemarken-ons-leert
11 26 Slachtoffers van kindermisbruik(-beelden) kunnen als het aan de Europese Unie ligt terecht bij een Europees meldpunt, dat wellicht binnen afzienbare tijd haar informatie zal delen met nationale politiediensten en Europol. En de mogelijkheid voor communicatiediensten om berichten te scannen wordt nu vrijwillig gemaakt; maar later wellicht verplicht gesteld, zoals het in het oorspronkelijke plan was bedacht. Dat betekent dat makers van apps kunnen en mogen meelezen met wat hun gebruikers onder elkaar delen; aldus Rutger Otto. Zo worden we, als het aan EU ligt, allemaal als potentieel verdachten in de gaten gehouden. Eric Blair alias George Orwell had alleen het jaartal fout. https://www.nu.nl/tech/6377293/europese-lidstaten-nemen-omstreden-wet-tegen-online-kindermisbruik-aan.html
12 06 Al bijna 30 jaar probeert onderzoeksbureau Corporate Europe Observatory (CEO) uit te vinden wie er in de Europese Unie echt aan de knoppen draait. Nu de Europese Commissie druk in de weer is om haar eigen groene regels terug te draaien, is het werk van waakhonden als CEO belangrijker dan ooit; aldus Hans Wetzels. https://www.mo.be/interview/bedrijfslobbyisten-bussel-politieke-mogelijkheden-groter-dan-ooit
12 06 De Verenigde Staten van Amerika heeft haar nieuwe nationale veiligheidsstrategie gepubliceerd. In het document wordt veel kritiek geuit op Europa en wordt onder meer gesteld dat Europa zijn eigen toekomst en verdediging moet opbouwen. Verder worden in het document de NAVO, de EU en de VN niet of nauwelijks genoemd. De Oekraïense kwestie kan erin gelezen worden als een Europees probleem in de relatie met Rusland; aldus de nieuwsredactie van NU en NOS Nieuws. Dat Europa na 80 jaar zijn eigen toekomst en verdediging moet opbouwen, klinkt mij uiteraard als muziek in de oren. Zie ook de tweede 11 27 onder het kopje ‘Noord-Amerika’ en 12 11 onder het kopje ‘Wereldverhalen’. https://www.nu.nl/buitenland/6378470/vs-publiceert-nieuwe-veiligheidsstrategie-frontale-aanval-op-de-eu.html en https://nos.nl/artikel/2593419-veiligheidsstrategie-vs-heeft-gevolgen-voor-europa-alarmerend-voor-internationale-orde
9 28 De gewoonlijke manier waarop mensen in amerika (Assata Shakur (1947-2025) schreef amerika altijd met een kleine letter) geleerd worden te denken, is dat ieder persoon een klein hok is zonder relatie met andere personen. Grotendeels leren wij slechts fragmenten van kennis zonder onderling verband en ons onderwijs volgt geen logisch format of patroon. Het is juist dit soort opvoeding, die mensen produceert zonder de capaciteit om voor zichzelf te denken; en dus mensen die gemakkelijk te manipuleren zijn; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/28/assata-shakur-1947-2025-levenslang-consequent-strijder-voor-gelijke-rechten/
10 16 De Amerikaanse president Donald Trump heeft bevestigd dat hij de inlichtingendienst CIA toestemming heeft gegeven om geheime operaties in Venezuela uit te voeren. Trump zegt te overwegen aanvallen uit te voeren op land “nu we de zee zo goed onder controle hebben”; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2586618-trump-geeft-cia-toestemming-voor-geheime-operaties-venezuela
10 20 De Verenigde Staten van Amerika heeft een enorme oorlogsvloot voor de kust van Venezuela ontplooid. Het gaat om een aanvalsonderzeeër, F-35-straaljagers, zelfs een nucleaire onderzeeër, torpedobootjagers, oorlogsschepen met raketinstallaties, verkenningsvliegtuigen en meer dan 4.000 mariniers. Daarnaast verblijven naar schatting 10.000 VS-militairen in de regio, vooral in Puerto Rico en op amfibische schepen. Er werden al dodelijke aanvallen uitgevoerd onder het mom van “the war on drugs”. De ware inzet is regime-verandering om greep te krijgen op Venezuela’s gigantische oliereserves en soevereine politiek; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/20/bereidt-de-vs-oorlog-voor-tegen-venezuela
10 29 Cuba maakt een zeer moeilijke periode door als gevolg van de langstdurende economische blokkade uit de wereldgeschiedenis. In 2022 stelde een VN-commissie al dat ‘de talrijke sancties van de Verenigde Staten van Amerika het strengste en meest langdurige systeem van eenzijdige dwangmaatregelen vormen, dat ooit tegen een land is toegepast’. Voor het 33ste jaar op rij keurde de VN 29 oktober jl. met een overgrote meerderheid een resolutie goed, die de VS-blokkade tegen Cuba veroordeelt. Alweer een overgrote meerderheid stemde dit keer voor het onmiddellijk beëindigen van dit wreed en zinloos sanctiebeleid, maar het beleid van president Donald Trump werpt vruchten af: 165 landen stemden voor, 7 tegen, waaronder de Argentinië, Hongarije, Israël, Oekraïne en – uiteraard – de VS. Er waren 12 onthoudingen, waaronder veel Oost-Europese landen; aldus Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/29/blokkade-zonder-einde-de-vs-faalt-cuba-betaalt
10 30 De Verenigde Staten van Amerika voert de druk tegen Venezuela op. President Donald Trump laat de buitenlandse inlichtingendienst CIA openlijk toe om ondermijnende acties in het Caribische land te organiseren en legt steeds meer economische sancties op om de Venezolaanse regering ten val te brengen. Dit is echter geen nieuw beleid, dit is de consequente voortzetting van het beleid van al zijn voorgangers; aldus Lode Vanoost.
11 05 Er heeft zich in New York, het walhalla van het kapitalisme, een politieke aardverschuiving voltrokken nu de democratisch socialist Zohran Mamdani burgemeester van die stad wordt. Deze overwinning is om meerdere redenen historisch. Naast zijn jonge leeftijd van amper 34 jaar en zijn religie is er het feit dat hij een eerste-generatie-immigrant is. Hij woont in de Verenigde Staten van Amerika sinds 2001 en werd pas in 2018 staatsburger. Ook de financiering van zijn campagne is opmerkelijk. Sinds de jaren 1970, toen het grote geld van rijke donoren de Amerikaanse verkiezingen ging domineren en de budgetten bleven groeien, is het vrijwel onmogelijk geworden om nog kans te maken verkozen te worden zonder enorme bijdragen van grote geldschieters. Mamdani’s radicale platform had bovendien een geniepige smeercampagne ontketend van de gevestigde elite, die miljoenen spendeerde om deze bedreiging voor hun macht te stoppen. Zijn platform is namelijk gericht op de betaalbaarheidscrisis in New York en richt zich tegen de belangen van financiën, grote bedrijven en vastgoed. Zijn populaire voorstellen zijn onder meer $ 30 aan minimumloon, belasting voor de rijken, bevriezen van huren, gratis buslijnen, gratis kinderopvang, gemeentelijke supermarkten om lage prijzen te garanderen en een ambitieus woningbouwprogramma; aldus Lode Vanoost, Marc Vandepitte en NOS Nieuws. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/05/new-york-city-verkiest-linkse-burgemeester-zohran-mamdani, https://nos.nl/artikel/2589241-linkse-mamdani-wint-burgemeestersverkiezing-new-york en https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/03/wordt-een-socialist-burgemeester-in-de-hoofdstad-van-het-kapitalisme
11 27 Het bezoek van de Syrische overgangspresident Ahmed Al-Sharaa op 10 november jl. aan het Witte Huis is om minstens 2 redenen uniek: het was sinds de onafhankelijkheid van het land in 1946 het eerste bezoek van een Syrisch staatshoofd aan de Verenigde Staten van Amerika en de VS heeft zijn sancties tegen Syrië slechts opgeschort, niet ingetrokken. En het bezoek is ook nog bizar: Syrië valt onder de in 2019 aangenomen ‘Caesar’-wet, die Damascus uitsluit van het internationale banksysteem. De FBI loofde in 2017 nog een beloning van $ 10 miljoen uit voor alle informatie, die kon leiden tot de arrestatie van degene die vandaag met alle eer in Washington is ontvangen. De Syrische president is pas op 7 november, dus 3 dagen voor zijn officiële bezoek, geschrapt van de Amerikaanse lijst van personen, die als terrorist worden beschouwd; aldus Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/27/syrie-terrorist-pion-in-vs-strategie-voor-midden-oosten
11 27 De wereld verandert en de Verenigde Staten van Amerika slaat om zich heen: van proxy-oorlogen tot sancties, van Iran tot Oekraïne, van Taiwan tot Venezuela. Dit is geen reeks losse crisissen, maar één grote strijd om macht, wereldorde en winst. Dit is de clash van de 21ste eeuw; door Marc Vandepitte. Zie ook 12 06 onder het kopje ‘Europa’ en 12 11 onder ‘Wereldverhalen’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/27/de-clash-van-de-21e-eeuw
12 02 El Salvador heeft een geschiedenis van onderdrukking en repressie. Na de jaren ’90 leek het geweld te luwen, maar onder president Nayib Bukele keren willekeurige opsluitingen en verdwijningen terug – alsof ze nooit weg zijn geweest; aldus Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/02/el-salvador-opnieuw-gemilitariseerd
12 18 De regering van de Verenigde Staten van Amerika heeft een nieuwe, [periodieke; GjH] veiligheidsstrategie voorgesteld. De toon is openlijk imperialistisch, en China blijft in het middelpunt, als rivaal; aldus Jörg Kronauer. https://lavamedia.be/trumps-vs-en-de-globale-strijd-om-de-macht/
12 21 De Verenigde Staten van Amerika hebben opnieuw een schip voor de kust van Venezuela onderschept. Het zou de 3de keer in 11 dagen zijn dat de VS een schip in beslag neemt. Het schip voer in internationale wateren, maar staat wel op een Amerikaanse sanctielijst; aldus NOS Nieuws. Wanneer China of Rusland dit zou doen zou NOS Nieuws onder dezelfde omstandigheden spreken van piraterij. https://nos.nl/artikel/2595494-vs-onderschept-opnieuw-schip-voor-kust-venezuela-derde-in-elf-dagen
9 25 Achtergrond bij de Gaza Humanitarian Foundation, die nu in plaats van de UNRWA, het agentschap dat eerder verantwoordelijk was voor hulp aan de Palestijnse vluchtelingen in Gaza, de voedselbedeling in Gaza uitvoert. GHF is een schimmige commerciële organisatie, die het licht zag als geesteskind van het Israëlisch leger [dat daar een genocide pleegt; GjH] met de steun van de Verenigde Staten van Amerika als voedstervader; aldus Marleen Bosmans. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/25/gaza-humanitarian-foundation-is-partner-in-etnische-zuivering/
10 07 Wat we zien is geen ‘oorlog tussen Hamas en Israël’, zoals het in de meeste grote media telkens genoemd wordt. Wat we zien is de genocidale logica van een koloniaal project dat al vanaf dag één gebouwd is op etnische zuivering; aldus Seppe De Meulder. Zie ook 10 07 onder het kopje ‘Media’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/07/het-begon-niet-op-7-oktober-maar-reeds-voor-1948
10 07 Twee jaar na 7 oktober maakt Jeff Halper de balans op: “Dat Hamas die dag burgers vermoordde is onaanvaardbaar, maar de gruwel van de bezetting rechtvaardigt die militaire operatie”; aldus Willem De Maeseneer. https://www.mo.be/interview/interview-jeff-halper
10 09 Wat de ingrediënten van een vredesplan in Palestina, of zo u wilt Israël, zouden zijn: 1. Deradicalisering van de politiek en publieke sferen, 2. Hervorming van het Israëlische leger, 3. Verantwoording afleggen aan het Internationaal Strafhof, 4. Opening van Gaza: einde aan de blokkade, 5. Internationale waarnemers of een beschermingsmacht, 6. Stoppen met en gaan criminaliseren van de bezettings- en kolonisatiepolitiek, 7. Demilitarisering en ontruiming van de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem, 8. Beëindiging van administratieve detentie en vrijlating van Palestijnen, 9. Het recht op terugkeer bewerkstelligen, 10. Transparantie over publieke diplomatie en propaganda; aldus Marc Vandepitte, die Somdeep Sen citeert, een onderzoeker aan de Universiteit van Pretoria en auteur van het boek “Decolonizing Palestine: Hamas between the Anticolonial and the Postcolonial” (2020, uitgegeven door Cornell University Press). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/hoe-een-vredesplan-voor-gaza-er-zou-moeten-uitzien
10 13 Sinds hun illegale aanhouding in internationale wateren hebben ze tal van schendingen ondergaan. Velen van hen zijn fysiek mishandeld, bedreigd door honden, van slaap beroofd, onder schot gehouden met lasers en hagelgeweren, en blootgesteld aan allerlei vormen van psychologische mishandeling. Wanneer Israël dit al met hulpverleners doet, kun je je een voorstelling maken wat ze met Palestijnen doen; aldus Thiago Avil, de organisator van de Global Sumud Flotilla. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/13/organisator-flotilla-vanuit-cel-als-israel-dit-met-ons-doet-wat-met-palestijnse-gevangenen
10 14 Waarom aanvaarden Israël en de Verenigde Staten van Amerika vandaag wat ze 2 jaar lang hebben geweigerd? Nu, nadat Israël 2 jaar lang een akkoord had afgewezen, gaat het onder zware druk van de VS, akkoord. De bocht van de VS is geenszins ingegeven door de genocide, maar door de groeiende instabiliteit van hun vazalstaten in de regio en de verschuiving in de wereldopinie. [Tenzij Israël haar destructieve doelen bereikt heeft, of sprake is van ‘voortschrijdend inzicht’; GjH] verschijnt de zionistische staat nu in haar ware gedaante; als een vazalstaat of als een orgaan dat de belangen van [het Westen de VS; GjH] in de regio behartigt; aldus Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/14/staakt-het-vuren-in-gaza-stort-zionisme-in-de-diepste-crisis-sinds-1948
10 22 [De oorlog Israël; GjH] heeft [onder veel meer; GjH] de ouderen van Gaza in een ramp gestort, maar hun kwetsbaarheid was er al veel eerder. Wie 60 jaar of ouder was, leefde al in een samenleving zonder goed functionerende sociale voorzieningen. Ouderen waren voor financiële steun, medicijnen en dagelijkse zorg afhankelijk van hun kinderen en kleinkinderen. Maar door de 18 jaar durende blokkade, die de economie wurgde en armoede en werkloosheid systematisch in stand hield, konden families hun ouderen steeds minder ondersteunen; aldus Guido Cuyvers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/de-vergeten-slachtoffers-hoe-de-ouderen-van-gaza-in-stilte-sterven
10 29 “The only peace that Israël is interested in is to take our land piece by piece”, legde de Palestijnse Tareq in juli 2015 uit. Hij had het toen over de Oslo-akkoorden en hoe Israël het vooruitzicht van een Palestijnse staat, dat daarin beloofd wordt, gebruikt als zoethoudertje terwijl het ondertussen doorgaat met het koloniseren van steeds grotere stukken van de Westelijke Jordaanoever. Wat geldt voor de Oslo-akkoorden geldt ook voor het staakt-het-vuren dat momenteel zogezegd weer in Gaza van kracht is. Het enige staakt-het-vuren waarin Israël geïnteresseerd is, is dat Palestijnen hun verzet staken en dat Israël kan blijven bombarderen. Gisteren heeft Israël het staakt-het-vuren dat enkele weken geleden van kracht ging voor de 125ste keer geschonden; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/29/het-enige-staakt-het-vuren-dat-israel-wil-is-dat-palestina-het-verzet-staakt-en-israel-blijft-vuren
11 14 De afgelopen jaren escaleerden de gevechten tussen het Libanese Hezbollah en het Israëlische leger. Die gevechten begonnen op 8 oktober 2023, een dag na de aanval van Hamas op Israël. In 2024, na bijna een jaar van wederzijds geweld, escaleerde Israël het conflict. Israël voerde grootschalige bombardementen uit, doodde bijna het hele leiderschap van Hezbollah, en het viel Zuid-Libanon binnen. Meer dan 4.000 mensen in Libanon zijn sinds oktober 2023 gedood, ruim 16.000 raakten gewond. En ondanks de wapenstilstand waarmee Hezbollah en Israël eind 2024 instemden, voert Israël ook nu nog vrijwel dagelijks aanvallen uit; aldus Cosette Molijn. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/reportage-zuid-libanon-palestina-israel/
11 19 De Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem rapporteerde in juni 2025 dat 3.565 Palestijnen in ‘administratieve detentie’ zaten. Juist geweldloze mensenrechtenactivisten, zoals Ayman Ghraieb, lopen een groot risico op zo’n staatsontvoering. Deze opsluiting zonder wettelijke reden en zonder vonnis van een rechtbank kan dagen, maar ook jaren duren. Aymans ontvoering volgt op de benoeming van de extreemrechtse generaal-majoor David Zini tot hoofd van de Shin Bet, wat volgens War Resisters’ International duidt op toenemende politieke repressie door de binnenlandse veiligheidsdienst; aldus War Resisters’ International. https://vredessite.nl/nieuws/arrestatie_2514.html
12 03 Het staakt-het-vuren dat begon op 10 oktober jl. is officieel nog van kracht, maar in de praktijk is er van een staakt-het-vuren weinig sprake. En het ‘vredesplan’ voor Gaza van president Donald Trump is in werkelijkheid een blauwdruk voor een permanente bezetting, etnische opsplitsing en een springplank voor massadeportatie. Als antwoord daarop zou de solidariteitsbeweging moeten breken met het ritme van kortstondige protesten en zich verankeren in duurzame structuren; aldus De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/03/hoe-trump-en-israel-gaza-willen-opsplitsen-en-onderbrengen-in-concentratiekampen
12 10 Fase I van het Gaza-akkoord is nu bijna 2 maanden van kracht. Hamas heeft alleen het lichaam van de laatste Israëlische gijzelaar nog niet overgedragen. Tegelijkertijd voert het Israëlische leger nog dagelijks aanvallen uit en komt nog steeds veel minder hulp binnen dan was afgesproken. Sinds het begin van het bestand zijn meer dan 360 Palestijnen door het Israëlische leger gedood.
Voor fase II blokkeert Israël elke vorm van legitiem Palestijns leiderschap. Dit is nu een overeenkomst tussen Amerikanen en Israëli’s en heeft weinig [of niets; GjH] met Gaza’s problemen te maken; aldus David Poort. En uiteraard zwijgt Europa in alle talen, want er zijn nu eenmaal veel streken in de wereld waar internationale verdragen wat Europa betreft niet nageleefd hoeven worden. https://nos.nl/artikel/2593932-fase-twee-van-gaza-plan-dichtbij-maar-palestijnen-nauwelijks-aan-tafel
12 17 Wanneer de geschiedenis een handleiding voor kolonialisme had, dan zou hoofdstuk I de titel ‘Verdeel en Heers’ dragen. De Britten schreven het, de Fransen perfectioneerden het en de Israëli’s hebben het weer van de plank gehaald; aldus Abdelrahman Alserr. https://www.mo.be/analyse/de-oude-strategie-achter-Israels-nieuwe-orde-in-Gaza
5 26 Sinds José Ortega in 2007 president werd van het land, is Nicaragua afgegleden tot een dictatuur. Opeenvolgende verkiezingen zijn gemanipuleerd, van de scheiding van machten in het land is niets meer over. Tienduizenden Nicaraguanen zijn het land de afgelopen jaren ontvlucht, maar zij zijn ook in het buitenland nog altijd doelwit van repressie; aldus Boris van der Spek. https://nos.nl/artikel/2584064-vn-nicaraguanen-zijn-leven-tot-ver-buiten-de-grenzen-van-dictatuur-niet-zeker
Bovenstaande berichten van de afgelopen herfst overziend, waarover ik geen blog schreef, maken mij het volgende duidelijk: de wijze waarop we door onze media op de hoogte gesteld worden over wat er in de wereld gaande is, mist een richtinggevend kompas. Het ontbreekt aan elke kritische bezinning op het juiste handelen. De door België en Nederland geratificeerde, politieke VN-verdragen zouden bijvoorbeeld zo’n kompas kunnen zijn. In dat geval zou het wereldgebeuren in de media becommentarieerd worden naar het naleven van dan wel schenden van die verdragen. Zoals het nu gesteld is binnen onze media, weet de ene hand (van de grondwet en aangegane politieke verplichtingen) niet wat de andere hand (van de dagelijkse mediaberichtgeving en politieke beeldvorming) doet en geldt derhalve het “recht van het geld en het recht van de macht, en van een rationeel beredeneerde kapitalistische neoliberale status quo, losgezongen van de kwalijke belangen, die ermee gediend worden, en in onze media eveneens losgezongen van context en geschiedenis.
Onze media vermaken ons. Niet de inhoud, maar kijk- en luistercijfers zijn leidend, of de abonnementen die moeten worden verkocht. En de bezuinigingen, die ten koste van de kwaliteit en ten gunste van winstgevendheid worden doorgevoerd. Dus nemen de media het – een enkele standvastige en niet wegbezuinigde journalist daargelaten – absoluut niet nauw met grondwetten, wereldwijd geratificeerde en overeengekomen verdragen, duurzame vrede en met de wetenschappelijk wereldwijd overeengekomen consensus. Daarentegen wordt de wereld in onze media opgedeeld in vrienden en vijanden; de vrienden hebben niets dan goede intenties en laten wel eens steekjes vallen en de vijanden hebben kwalijke intenties en doen soms toch per ongeluk iets goed. Zonder enige zelfreflectie op ons eigen handelen, of dat nu strijdig is of in lijn met beschaafdheid, onderling overeengekomen politiek gedrag of wetgeving en daaruit voortvloeiende waarden, laten wij ons richting humane catastrofes duwen, richting klimaatcatastrofes, richting oorlogen en vijandschap. En velen van ons, veruit de meesten, laten zich al doende onnadenkend en slaapwandelend, en in de illusie dat zij het nieuws volgen richting afgronden duwen. Want dat doet het ons dagelijks geboden, vermakelijke mediagif.
Hopelijk hielp het hier boven gepubliceerde voor enkelen als een soort tegengif.
9 21 Hoewel er een lijn zit in wat mij raakt, en wat ik hier met u wil delen (waarmee ik zeggen wil dat ik dreig in herhaling te vallen), biedt de actualiteit in mijn ogen toch telkens weer verrassende dieptepunten. De lijn, die ik erin zie, is dat ik het schenden van mensenrechten door overheden tot in het diepst van mijn vezels verafschuw. We kunnen heel veel, en ‘onze’ kennis van zaken is omvangrijk, maar we stemmen op politieke partijen die van het schenden van het internationale recht en mensenrechten hun core bussenis gemaakt hebben. Er is dan ook weinig andere keuze. Wat dat aangaat is de tijdgeest in het Westen (België, Nederland, Europa en de Verenigde Staten van Amerika) gedurende de afgelopen 4 tot 5 decennia een gesel, die veel van onze medemensen pijnlijk treft (en mij ook, maar dan voornamelijk moreel).
Maar eerst even ‘Ter leering ende vermaeck’ wat definities (9 01; dus gepubliceerd op 1 september 2025):
Genocide: handelingen gepleegd met de bedoeling om een nationale, etnische of godsdienstige groep, of een groep behorende tot een bepaald ras, geheel of gedeeltelijk te vernietigen.
Misdaden tegen de menselijkheid: misdrijven gepleegd als onderdeel van een wijdverbreide of stelselmatige aanval gericht tegen [delen van; GjH] de burgerbevolking.
Onder het kopje ‘De polen’ heb ik de afgelopen zomer niets te melden gehad en kennelijk aan ‘Wereldverhalen’ het meest, wanneer we naar de nummers achter de inhoudsopgaven kijken.
In de tussentijd heb ik ook enkele ‘Werkstukken’ geschreven. Een over de moed om te zijn, een over bijna-dood ervaringen, een over Taoïsme en een over een ongeëvenaarde ode aan een geliefde. Die kunt u elders op deze website vinden.
Aangaande wat mij deze zomer geraakt heeft, en waarover ik toch geen blog schreef: wanneer het goed is, kunt u op een onderwerp klikken om het te lezen. En u kunt natuurlijk ook van hier doorlezen tot en met mijn ‘Nawoord’.
7 17 Het wordt gebracht als goed nieuws: in het Verenigd Koninkrijk zijn 8 gezonde kinderen geboren via een speciale behandeling waarbij telkens het DNA van drie mensen is gebruikt. Door de nieuwe ivf-techniek hebben de kinderen, waarvan de moeder een nare erfelijke aandoening op de mitochondriën in de eicel had nu elk hun eigen set genen. De 8 baby’s hebben veel minder kans op levensbedreigende ziektes, dan oorspronkelijk het geval was; door de nieuwsredactie van NU. Echter, of het goed nieuws is betwijfel ik, omdat het ‘geknoei’ met erfelijk materiaal zich helaas alle kanten kan op ontwikkelen. https://www.nu.nl/wetenschap/6362806/acht-kinderen-geboren-uit-dna-van-drie-mensen-via-nieuwe-britse-behandeling.html
7 05 Het is 2021 wanneer de brief met excuses van toenmalig premier Mark Rutte op de deurmat belandt. Nu zijn we sinds die excuusbrief al 5 jaar verder en er is nog altijd geen oplossing geboden. De stichting (Gelijk-)waardig Herstel (SGH) heeft nog nooit zoveel mensen doorverwezen naar 113 (het telefoonnummer voor mensen die denken aan zelfdoding); door José Boon. https://www.nu.nl/economie/6361096/bij-toeslagenouder-ingrid-ging-het-licht-uit-nadat-ze-excuses-had-gekregen.html
8 25 De maatschappij bepaalt in grote mate de levenskansen van haar leden. Dat verklaart tevens veel grote verschillen binnen samenlevingen. ‘Tijd’ is altijd een kernpunt geweest in sociale strijd. Vandaag zien we opnieuw dat tijd op een slinkse manier onder druk staat: “We leven langer, dus we moeten langer werken.” Zo’n stelling gaat voorbij aan de essentie dat ‘eigen tijd’ ons kostbaarste goed is. Een drogreden is dat onze pensioenen niet meer betaalbaar zouden zijn. Tot ongeveer de eeuwwisseling werd de stijgende productiviteit per werkend uur omgezet in meer eigen vrije tijd. We produceerden immers meer met minder arbeid.
De vraag is wie over onze tijd beslist; wie is eigenaar van onze tijd? Wij, of onze bazen?
Bij sommige politici leeft het idee dat we onze hoge levensverwachting te danken zouden hebben aan het kapitalisme. Nader onderzoek leert ons dat het eerder ondanks het kapitalisme is, dat we langer leven! Door Lode Vanoost, in gesprek met Patrick Deboosere, schrijver van het boek “Worden onze kinderen 120 jaar? Een geschiedenis van de levensverwachting” (2025, uitgegeven door EPO). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/25/we-leven-langer-en-gezonder-dankzij-de-sociale-strijd-tegen-het-kapitalisme/
8 29 In alle categorieën, en met name de groep jongeren in de Nederlandse bijstand, vindt al 2,5 jaar groei plaats. Het afgelopen jaar steeg het percentage jongeren tot 6,2% (2.500 extra). In totaal ontvangen nu ongeveer 42.000 jongeren een bijstandsuitkering.
Het afgelopen kwartaal was ook onder mannen een grotere toename te zien in bijstandsontvangers, dan onder vrouwen. Eind juni bleek sprake van een toename van 2,3% (4.100 extra). Die stijging bij vrouwen was kleiner, omdat 0,5% meer vrouwen een bijstandsuitkering kregen (1.100 extra). Ook al is de stijging groter bij mannen, in absolute aantallen zijn er nog altijd meer vrouwen die bijstand ontvangen. In totaal gaat het om 229.000 vrouwen tegenover 181.000 mannen. Mogelijk is de toename bij vrouwen minder groot, omdat zij gemiddeld hoger opgeleid zijn en daarom sneller een baan vinden; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6367102/steeds-meer-mensen-ontvangen-bijstand-vooral-toename-bij-jongeren.html
8 29 Sinds een aantal weken staan er tentjes langs de spoorlijn aan de rand van het Utrechtse fort Blauwkapel. Op het gekraakte terrein wonen 12 mensen zonder onderdak en papieren, van wie bijvoorbeeld hun paspoort door hun werkgever is afgepakt. Het zijn mensen, die voornamelijk uit Oost-Europa komen. De bewoners zien het als een plek om de wachttijd voor een woning te overbruggen; door Mathijs Nieuwenhuijs. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3934469/gemeentegrond-gekraakt-voor-tentenkamp-nabij-fort-blauwkapel
9 09 Ervaringsverhalen van mensen, die in armoede leven of hebben geleefd, krijgen nauwelijks ruimte in de media en politiek. Met zijn autobiografische debuut “Vuistslagen” (2025, uitgegeven door De Bezige Bij) wil Rasit Elibol het gesprek over armoede en kansenongelijkheid openbreken, want mensen met een uitkering worden verdacht gemaakt, zeker wanneer ze een migratieachtergrond hebben; door Marte Hoogenboom. https://www.oneworld.nl/identiteit/journalist-rasit-elibol-mensen-hebben-geen-idee-hoe-armoede-doorwerkt-in-je-leven/
9 17 Werkloosheid wordt in België vanaf 1 januari 2026 in de tijd beperkt. De symboolpolitiek van de regering-De Wever dreigt daarmee in de praktijk duizenden mensen in armoede te duwen. Isaura Calsyn, schepen van Sociale Zaken in Eeklo, ziet vanaf de eerste rij de desastreuze gevolgen: “Dit is een oorlog tegen mensen in armoede”. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/17/armoede-activeert-niet/
9 19 Het recht op rust, tijd en vrijheid [ook; GjH] aan het einde van ons leven staat onder druk. En hoe meer het systeem in crisis komt, hoe verder men onze rechten wil inperken. Op gepensioneerden kun je geen winst maken, want ze zijn niet actief op de arbeidsmarkt. Dat is een doorn in het oog van heel veel werkgevers en van mensen die juist in winsten geïnteresseerd zijn. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft nu dus een nieuwe studie uitgebracht, die ons vertelt dat we allemaal moeten doorwerken tot 70-jarige leeftijd. In het nieuwe groenboek van de Europese Commissie spreken ze ook over 70, 71, 72 jaar. Denemarken verhoogt de pensioenleeftijd al naar 70 jaar; door Seppe De Meulder over het boek “Werk, zwijg, sterf” (2025, uitgegeven door Epo) van Kim De Witte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/19/kim-de-witte-dat-de-pensioenen-niet-betaalbaar-zouden-zijn-is-een-leugen/
7 22 Amerikaanse onderzoekers zijn door president Donald Trump gewaarschuwd dat gebruik van termen als ‘gender’ en ‘vrouw’ hun financiering kan bedreigen, zelfs in dossiers over abortuswetgeving. Woorden als ‘man’ en ‘wit’ blijven ongemoeid. Het resultaat van het beleid onder de huidige president is een klimaat van censuur, waarin wetenschappers de resultaten van hun werk bijsturen om in aanmerking te blijven komen voor de nodige middelen. Volgens critici is er sprake van een ideologische machtsuitoefening, die de vrouwelijke stem uitwist: door het woord ‘vrouw’ te vermijden, verdwijnt ook het onderwerp ‘vrouw’ uit beleid, uit onderzoek en uit de volksgezondheid. Zo wordt Amerika met een president, die veel meer dan alleen een verjaardagskaart gemeen heeft met de Amerikaanse investeerder Jeffrey Epstein, nog meer uitgehold. En dat in een land, waar in sommige staten kindhuwelijken legaal zijn en abortus verboden, waar verkrachte meisjes soms met hun verkrachter moeten trouwen, opdat er geen rechtszaak van komt en waar die meisjes het recht niet hebben echtscheiding aan te vragen, omdat ze niet volwassen zijn; door Marijke Van Thielen. En ook dat is voor de Europese landen [met mensenrechten hoog in het vaandel; GjH] geen breekpunt voor hun betrekkingen met dat land. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/22/trump-en-epstein-hoe-ideologische-machtsuitoefening-in-de-vs-de-vrouwelijke-stem-uitwist/
9 01 Intieme terreur, een vorm van huiselijk geweld, treft jaarlijks tienduizenden vrouwen uit alle lagen van de Nederlandse samenleving. Een pleger van intieme terreur stelt alles in het werk om zijn partner in de relatie gevangen te houden. Eerst subtiel door lovebombing, daarna door dwang, gaslighting, isolatie, manipulatie en intimidatie. Probeert een vrouw zich aan de controle van de pleger te onttrekken, dan loopt zij het risico slachtoffer te worden van fysiek geweld, soms zelfs femicide. Bij Spui 25 gaan Ariane Hendriks en Ingrid Vledder, schrijvers van het boek “Met liefde heeft het niets te maken; Over het herkennen en stoppen van intieme terreur” (2025, uitgegeven door Cargo) en Saskia Belleman, maker van de podcastserie “Zij is van mij”, hierover op 26 september 2025 in gesprek. https://www.spui25.nl/programma/met-liefde-heeft-het-niets-te-maken-over-intieme-terreur-en-femicide en https://podcastluisteren.nl/pod/Zij-is-van-mij
9 09 Ervaringsverhalen van mensen, die in armoede leven of hebben geleefd, krijgen nauwelijks ruimte in de media en de politiek. Met zijn autobiografische debuut “Vuistslagen” (2025, uitgegeven door De Bezige Bij) wil Rasit Elibol het gesprek over armoede en kansenongelijkheid openbreken, want mensen met een uitkering worden verdacht gemaakt, zeker wanneer ze een migratieachtergrond hebben; door Marte Hoogenboom. https://www.oneworld.nl/identiteit/journalist-rasit-elibol-mensen-hebben-geen-idee-hoe-armoede-doorwerkt-in-je-leven/
9 10 Ouders, en vooral moeders, dragen vandaag een geïsoleerde en verpletterende verantwoordelijkheid: het combineren van kinderen opvoeden, een druk sociaal leven en fulltime werken, terwijl kinderopvang, onderwijs en zorginstellingen tekortschieten. Het is een historische tegenstrijdigheid, dit experiment van isolement in een kerngezin, waarrond alle structuren kraken. Met scherpe pen en ontwapenende eerlijkheid ontmaskert Noemi Willemen de schaduwzijde van haar moederschap. Haar verhaal is tegelijk persoonlijk èn een aanklacht tegen een samenleving, die perfectionisme verheerlijkt en zorg privatiseert; door Marc Vandepitte over haar boek “Marée basse” (2025, uitgegeven in eigen beheer). Op deze website is het te bestellen: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/10/moederschap-zonder-roze-bril-een-spiegel-voor-onze-samenleving/
6 21 Racisme kent een lange geschiedenis en is al vaak door academici besproken. Maar wanneer we willen begrijpen hoe het vandaag werkt, moeten we racisme in verband brengen met het economische systeem waarin we leven. Zonder begrip daarvan is antiracisme meer een oefening in persoonlijke ontwikkeling voor witte mensen; door Samira Bendadi in gesprek met Arun Kundnani, schrijver van het boek “Wat is antiracisme? En waarom rijmt dat op antikapitalisme” (2025, uitgegeven door EPO). https://www.mo.be/interview/arun-kundnani-strijden-tegen-racisme-en-extreemrechts-doe-je-niet-met-een-app-maar-door-collectieve-kracht-op-te-bouwen
6 30 Ouderen zouden onze economie uithollen, vooral geld kosten en de zorg overspoelen. Maar dat beeld is niet alleen onjuist, het is ook kortzichtig, want het miskent de waarde, die deze generatie toevoegt aan onze samenleving; door Guido Cuyvers. Dat is overigens ook van ‘alle tijden’, want hoeveel oudere academici en vakbekwame mensen lukt het niet een baan te verwerven? https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/30/de-foute-rekensom-waarom-ouderen-geen-last-zijn-maar-een-troef/
7 03 In een rapport van de Dienst Toeslagen wordt de herkomst van een vrouw benoemd als ‘mogelijk signaal voor fraude’. Er wordt ook gesproken over de Turkse gemeenschap, waarin kinderopvang door bekenden als ‘vriendendienst’ zou worden gezien. Daarbij wordt de suggestie gewekt dat cultuurverschillen zouden kunnen leiden tot misbruik van toeslagen. Daarnaast werd het dossier van die vrouw ten onrechte gekoppeld aan de interne code ‘verblijfsstatus’, maar de vrouw had de Nederlandse nationaliteit. Die code geldt voor mensen zonder recht op toeslagen, omdat zij een verblijfsstatus hebben.
Op basis van die punten concludeert het College voor de Rechten van de Mens dat de dienst direct onderscheid heeft gemaakt op grond van ras en dat er voldoende aanwijzingen zijn dat de Turkse herkomst van de vrouw in weerwil van artikel 1 van onze Grondwet een rol speelde bij de controle en terugvordering van haar toeslagen; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6361266/college-oordeelt-dat-dienst-toeslagen-ouder-direct-discrimineerde.html
9 19 Antiracisme moet een politieke strijd zijn tegen het op gewelddadige wijze in stand gehouden kapitalistische systeem: we moeten collectieve macht opbouwen en terugvechten tegen de infrastructuur van geweld, die bestaat uit gevangenissen, grenzen, legers en politie; door Nina Henkens in gesprek met Arun Kundnani, schrijver van het boek “Wat is antiracisme? En waarom rijmt het op antikapitalisme?” (2025, uitgegeven door Epo). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/19/antiracisme-moet-een-politieke-strijd-zijn-geen-pedagogische-strijd/
7 14 Geïnteresseerd in de achtergrond van enkele scènes keek ik naar een paar voorstellingen van Pina Bausch (1940-2009). Het begin van ‘Café Müller’ (mei 1978), dat voorkomt in de film ‘Hable con Ella’, lijkt mij door Pedro Almodóvar goed gekozen, maar van de totale productie begrijp ik weinig anders dan dat het café een ontmoetingsplaats is van een aantal merkwaardige personen, die elk in hun eigen wereld leven en langs elkaar heen. ‘Kontakhof’ (december 1978) komt op mij ijzingwekkend over als het gaat om menselijk gedrag en de verhouding tussen mannen en vrouwen. Van ‘Sacre du printemps’ (december 1975) zag ik een aantal scènes, die mij weinig deden.
7 30 Over hoe België en Nederland omgaan met de heikele kwesties rondom roofkunst. De façade zou weg moeten. Het is [en blijft; GjH] schaamteloos om deze rijkdommen ten toon te stellen zonder de koloniale plundering ervan in ogenschouw te nemen; door Karin Wolfs. https://www.de-lage-landen.com/article/koloniale-roofkunst-1/
6 30 Op meerdere plaatsen in Nederland zijn gisteravond en afgelopen nacht ‘lichtende nachtwolken’ waargenomen. Deze wolken ontstaan op zo’n 85 km hoogte. Daarmee zijn deze wolken met afstand de hoogste boven de aarde; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2573026-lichtende-nachtwolken-te-zien-boven-nederland
7 05 Waar we in Utrecht op z’n zachtst gezegd nogal worstelen met de komst van de wolf, zijn ze er in het Duitse Brandenburg na bijna 20 jaar aan gewend. Brandenburg kent het hoogste aantal wolven van West-Europa. Daar hebben de schaapherders kuddebeschermingshonden tegen de wolf. In deze deelstaat werden de herders voor het eerst door de Europese Unie financieel ondersteunt in de arbeidskosten. De aankoop en onderhoudskosten van die honden worden door de deelstaat vergoed. De herders ontvangen een extra vergoeding, bijvoorbeeld om hekken te plaatsen. En er wordt goed werk gemaakt van voorlichting om de bevolking te informeren waar bijvoorbeeld roedels wolven zich ophouden.
7 14 In bron- en mineraalwater uit de Ardennen, de Hoge Venen of uit de heuvels in Oost-Vlaanderen zitten ultrakorte PFAS. Analyses tonen aan dat trifluorazijnzuur, dat vaak wordt gebruikt als reagens in de organische synthese, tot diep in de natuurlijke wateraders is doorgesijpeld; door Steven Vanden Bussche. https://apache.be/2025/07/14/kleinste-pfas-duikt-op-belgisch-flessenwater
7 23 In wat nu Noord-Frankrijk is, leefde 247 miljoen jaar geleden een klein reptiel. Klauterend in reusachtige varens en andere plantensoorten jaagde deze Mirasaura op insecten. Op zijn rug had het dier een opvallende kam. Die was gemaakt van iets wat lijkt op veren, maar het niet zijn. Het blijkt een nieuw uitgroeisel van de huid dat onafhankelijk ontstond in de evolutie, maar geen haren, schubben of veren. De kam was ongeschikt om te zweven of het lichaam warm te houden. Mirasaura gebruikte de kam waarschijnlijk om te seinen, bijvoorbeeld om te communiceren met soortgenoten of om vijanden af te schrikken; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2576129
7 29 Science besloot onlangs een omstreden publicatie uit 2011 terug te trekken. Het artikel over bijzondere bacteriën is teruggetrokken vanwege een discussie over de interpretatie van de data. Echter, wanneer je dat gaat doen, zou je de helft van alle wetenschappelijke literatuur moeten intrekken. Niet uitgesloten is, dat de beslissing van Science te maken heeft met de door sommigen ongewenste comeback van de onderzoekster Felisa Wolfe-Simon. Dat zou dan een gevaarlijke beslissing zijn. Wanneer een hoofdredacteur zonder wetenschappelijke hoor en wederhoor zomaar artikelen kan terugtrekken, die haar of hem niet bevallen, kunnen we de wetenschap wel opdoeken. Op die manier zijn bijvoorbeeld covid-, gender- en klimaatonderzoek straks ten dode opgeschreven. Binnen de wetenschappelijke gemeenschap controleert men elkaars onderzoek, en dat gebeurt zo integer mogelijk. Deze hoofdredacteur vindt kennelijk dat hij boven de wetenschap staat; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2576819
8 05 De mensheid heeft de watercyclus op aarde danig verstoord. Momenteel verdroogt het noordelijk halfrond in sneltempo. Overmatig gebruik van grondwater speelt hierbij een grotere rol dan gedacht; door Toon Lambrechts.
6 24 De gloednieuwe, krachtige telescoop in het Vera C. Rubin-observatorium in Chili ontdekte binnen 10 uur maar liefst 2.104 tot nu toe onbekende planetoïden (kleine planeten, die ook om de zon draaien). Ook werden 7 objecten in de buurt van de aarde gevonden, waarvan we het bestaan tot nu toe niet wisten; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6360121/supertelescoop-toont-ongeevenaarde-fotos-van-melkweg-en-daarbuiten.html
7 04 Exploderende sterren zijn niet nieuw, maar dat dezelfde ster 2x kan ontploffen werd pas onlangs ontdekt. Door het bestuderen van de rest van supernova SNR 0509-67.5 op zo’n 160.000 lichtjaar afstand, werd vastgesteld dat dezelfde ster ook al eens eerder was ontploft. De eerste explosie zou zijn veroorzaakt doordat een buitenste ‘schil’ van helium instabiel werd. Dat zou een ontploffing aan het oppervlak van de ster veroorzaakt hebben. Die explosie stuurde schokgolven naar de kern van de ster, waardoor die samengeperst werd tot het punt dat er nog een tweede explosie plaatsvond. Het toont op z’n minst aan dat sterren kunnen ontploffen voordat ze opgebrand zijn en dan onder hun eigen massa bezwijken; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6361306/astronomen-zien-ster-die-twee-keer-ontplofte-belangrijkste-explosies-in-heelal.html
7 11 De komeet 3I/ATLAS bezoekt nu ons zonnestelsel, hetgeen hem het oudste object in ons zonnestelsel ooit maakt. Hij bestaat voornamelijk uit ijs en andere bevroren stoffen en vormde zich mogelijk 7 miljard jaar geleden. Daarmee zou de komeet al zo’n 2,5 miljard jaar ouder zijn dan ons zonnestelsel. Eerder werden 1I/Oumuamua (in 2017) en 2I/Borisov (in 2019) gezien als ‘bezoekers’ van buiten ons zonnestelsel. Maar 3I/ATLAS is een stuk groter, en naar nu blijkt ook een stuk ouder; door Robbert van der Linde. https://www.nu.nl/tech-wetenschap/6362204/langsvliegende-komeet-mogelijk-miljarden-jaren-ouder-dan-ons-zonnestelsel.html
7 16 Onlangs is met de James Webb-ruimtetelescoop een babyfoto van het zonnestelsel HOPS-315 gemaakt. En stelsel dat heel erg lijkt op ons eigen zonnestelsel op 1.300 lichtjaar afstand van de aarde. Eerder zijn ook zonnestelsels in wording waargenomen, maar daarin waren zich al planeten aan het vormen; een latere ontstaansfase dus; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2575276-astronomen-maken-babyfoto-van-pasgeboren-zonnestelsel
8 01 Heldere foto’s van een vrouw van ongeveer 50 jaar oud, die zo’n 2.500 jaar geleden leefde, tonen op haar huid ingewikkelde tatoeages van een haan, een hert, een mythisch wezen dat half leeuw en half adelaar is en luipaarden. Het gaat om een Siberische ijsmummie van het nomadische, paardrijdende Pazyrykvolk, dat op de uitgestrekte steppe tussen China en Europa leefde. Haar bijzondere tatoeages kunnen moderne tatoeëerders maar moeilijk namaken. Ze moeten zijn aangebracht door iemand met het juiste gereedschap en verstand van gezondheid en veiligheid, iemand die weet wat de risico’s zijn als de huid wordt doorboord; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/tech-wetenschap/6364315/2500-jaar-oude-siberische-ijsmummie-had-zeer-geavanceerde-tatoeages.html
7 03 Dat er zo’n groot verschil is tussen de boodschap, die we van bovenaf krijgen en de economische realiteit, die de meesten van ons ervaren komt door de zogenaamde ‘willekeurige variabelen’, die de inflatie vandaag de dag aansturen. Die variabelen zijn overigens alles behalve ‘willekeurig’. Factoren als haperingen in de toeleveringsketen, oorlog en extreme weersomstandigheden worden allemaal versterkt door de klimaatverandering. En al deze factoren leiden op de lange termijn tot een verhoogde inflatie. Vergeet dus de beloftes van politici: de kosten voor levensonderhoud blijven stijgen, en de schuldige is dichterbij dan je denkt; door Grace Blakeley, vertaald door Jan Reyniers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/03/donderdag-de-klimaatcrisis-maakt-het-leven-duurder/
7 08 Een generatie is ongezien in de steek gelaten, doordat daadkrachtig klimaatbeleid keer op keer is uitgesteld. En zo schuift de problematiek door naar een generatie, die de crisis niet heeft veroorzaakt. Het is nalatigheid. Het is ontlopen van historische verantwoordelijkheid, maar bovenal drijft het de spot met één van de kerntaken van een overheid: haar burgers beschermen; door Daan Reydams en Liv Onkelinx. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/08/onze-klimaatangst-is-een-luxe-die-we-moeten-aangrijpen/
7 15 De klimaatdoelen voor 2030 en daarna raken steeds verder uit zicht, maar de overheid richt zich vastberaden vooral op het hier en nu, terwijl juist zaken als het klimaatprobleem om structureel beleid en houvast vragen, niet om wispelturigheid. Een langetermijnvisie op het gebied van klimaat is urgent. Dan weten bedrijven en burgers waar ze aan toe zijn. Wanneer maatregelen worden ingevoerd en dan weer geschrapt of uitgesteld, zoals met de CO2-heffing voor de industrie, de salderings-regeling of de verplichte hybride warmtepomp, helpt dat niets en niemand. De Klimaatraad adviseert het kabinet daarom samen met burgers en de Tweede Kamer een ‘Klimaatvisie’ op te stellen. Daarmee kijkt de overheid dan minstens 25 jaar vooruit, en het liefst 100 jaar. Daarmee wordt het existentiële klimaatprobleem over een regeerperiode van 4 jaar (of korter) heen getild, zoals indertijd met het nationale Deltaprogramma tegen hoog water; door Emma van Bergeijk. https://www.nu.nl/klimaat/6362619/politiek-kijkt-volgens-adviesraad-te-kortzichtig-naar-klimaat.html
7 21 De Chinese premier Li Qiang heeft zaterdag in Tibet de start van de bouw van de grootste waterkrachtcentrale ter wereld aangekondigd. De dam moet 3x zoveel stroom produceren als de Drieklovendam. Die – tot nu toe grootste centrale ter wereld – levert jaarlijks al ongeveer de totale stroomproductie van Nederland; door de nieuwsredactie van NU. Wat mij opvalt is dat deze Chinese dam in Tibet gebouwd wordt, wat mijns inziens een buurland is van China. En dat onze media de zorgen van Bangladesh en India breed uitmeten zonder een woord te besteden aan hoe voortvarend China handelt om fossiele brandstoffen overbodig te maken. https://www.nu.nl/economie/6363199/china-begint-met-bouw-grootste-dam-ter-wereld-india-en-bangladesh-zijn-bezorgd.html
7 23 Vanmiddag stelde het Internationaal Gerechtshof in Den Haag vast dat landen volgens het internationaal recht actie moeten ondernemen tegen klimaatverandering. Deze woorden konden rekenen op luid applaus bij het Vredespaleis, waar de zaak op verzoek van Vanuatu werd behandeld. Deze laaggelegen kleine eilandstaat in de Stille Oceaan werd gesteund door ruim 130 andere landen. Met de uitspraak volgde iets van de duidelijkheid, die ze daar verlangden: een ‘duurzame, gezonde en schone leefomgeving’ is een mensenrecht, en landen moeten daarom het klimaat beschermen. Doen ze dat niet, dan begaan ze volgens het hof mogelijk een onrechtmatige daad. Het hof zet met haar uitspraak de deur open voor rechtszaken om mogelijke herstelbetalingen af te dwingen voor landen, die getroffen zijn door de gevolgen van klimaatverandering; door Meike Wijers en Sven Schaap. https://nos.nl/artikel/2576156
7 27 In Turkije is vrijdag een recordtemperatuur van 50,5°C gemeten. Door de extreme hitte kampt het land al meerdere dagen met bosbranden. Het Italiaanse eiland Sicilië kampt ook met bosbranden; 380 in getal. Ook in Griekenland is de brandweer druk met het bestrijden van natuurbranden, net als in het zuiden van Frankrijk en in Spanje; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/buitenland/6363837/recordtemperatuur-van-505-graden-in-turkije-evacuaties-vanwege-bosbranden.html
8 01 De Europese Unie zette in 2019 met de ‘Europese Green Deal’ een ambitieuze koers uit naar een duurzame en groene toekomst. Centraal daarin stond het doel van klimaatneutraliteit tegen 2050, wettelijk verankerd in de Europese Klimaatwet: voor elke ton CO2 en andere broeikasgassen, die worden uitgestoten, moet ook een ton van dat spul uit de atmosfeer worden gehaald, bijvoorbeeld door het aanplanten van bossen of het gebruik maken van nieuwe innovatieve technologieën. Deze transitie vindt uiteraard niet van de ene dag op de andere plaats. De EU trekt hiervoor 30 jaar uit, met tussentijdse doelen die het pad vormgeven. Die stappen bepalen in grote mate het traject dat de EU volgt en de hoeveelheid broeikasgassen, die onderweg nog worden uitgestoten. Hoewel een lineair traject hier vanzelfsprekend lijkt, is het essentieel om juist in het begin meer inspanningen te doen; hoe sneller de EU zijn uitstoot vermindert, hoe minder broeikasgassen er in de atmosfeer terechtkomen – wat beter is voor het klimaat. De laatste tonnen uitstoot verminderen, zal waarschijnlijk ook het moeilijkste zijn; door Jana Gheuens. https://www.sampol.be/2025/08/make-europe-green-again
8 05 Verschillende tanden van dinosaurussen bevatten chemische sporen waarmee men de lucht – uit de tijd dat ze gebruikt werden – kan aflezen. De tanden stammen uit de krijtperiode (66 tot 145 miljoen jaar geleden) en de jura (145 tot 201 miljoen jaar geleden). Aan de hand van die sporen kan onder meer gemeten dat er bijvoorbeeld in de late jura bijna 3x zoveel CO2 in de atmosfeer zat als tegenwoordig. Dat kwam mede door de vele vulkanen, die toen actief waren; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6364738/wetenschappers-achterhalen-oerlucht-die-dinosaurussen-inademden.html
8 06 Nadat een recente hittegolf Europa van Portugal tot Turkije teisterde wordt in augustus een tweede, meer intense golf verwacht, die zich volgens voorspellingen zal uitstrekken tot de Benelux, heel Frankrijk en Noordelijk Europa. Vooral baby’s, senioren en mensen met een bestaand ziekteprobleem zijn de eerste slachtoffers, terwijl ook schijnbaar gezonde mensen er door geraakt kunnen worden. De onwil om klimaatcrises ernstig te nemen, dreigt onomkeerbare gevolgen te krijgen; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/06/hittegolven-of-hoe-overheden-en-media-de-klimaatcrisis-niet-ernstig-nemen/
9 02 Beleid dat een dubbele hypotheek op onze toekomst zet: wat doorgaat voor ‘klimaatactie’ van de EU-Commissie is een Trojaans paard dat volledig ten bate komt van private partijen. De Europese Unie breekt daarmee al haar klimaatbeloften. Ze garandeert maximale winsten voor de privésector met Europees belastinggeld als waarborg, zonder openbare controle en vooral, zonder enige positieve klimaatimpact; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/02/trojaanse-logica-privatisering-eu-klimaatbeleid-ten-bate-van-industrie/
9 07 De ‘Nathaniel B. Palmer’ vaart al ruim 3 decennia naar de uithoeken van Antarctica. Het schip vervoert materiaal en voedsel naar de stations van de Verenigde Staten van Amerika op de Zuidpool, en is vooral belangrijk voor wetenschappelijk onderzoek. Een zaak waarop de huidige Amerikaanse president Donald Trump en zijn regering miljarden op bezuinigen. De Nathaniel B. Palmer is een ijsbreker en is speciaal gebouwd om dwars door het drijvende zee-ijs te kunnen varen. Daardoor kan het schip op de meest afgelegen plekken komen voor metingen. Wetenschappelijke ijsbrekers zijn wereldwijd op drie handen te tellen. Aan boord vind je 2 helikopters, laboratoria, onderzoeksapparatuur, radarsystemen en soms onderwatervoertuigen en robots, maar hij moet van Trump en de zijnen voor anker. Onder meer Amerikaanse geleerden trokken aan de bel over de Palmer. In een open brief vroeg de ‘diepbezorgde Arctische onderzoeksgemeenschap’ aan wetenschapsfinancier NSF het schip te behouden. Ze benadrukken dat de VS met dit besluit zijn leidende rol in de wetenschap zal verliezen. De brief is ondertekend door bijna 200 wetenschappers van topuniversiteiten zoals Columbia, Harvard en Stanford; door Emma van Bergeijk. https://www.nu.nl/klimaat/6368055/trumps-bezuinigingen-bereiken-antarctica-belangrijk-onderzoeksschip-voor-anker.html
7 07 Onlangs is met behulp van artificiële intelligentie een hymne van bijna 3.000 jaar oud ontcijferd. De lofzang blijkt over de stad Babylon te gaan, die een millennium daarvoor (rond 2.000 v.Chr.) in Mesopotamië werd gesticht (waar nu het huidige Irak ligt). Het was ooit de grootste stad ter wereld. De metropool was een cultureel centrum en er werden talloze teksten geschreven, waarvan een groot deel op kleitabletten; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6361715/babylonische-hymne-van-bijna-drieduizend-jaar-oud-ontcijferd-met-behulp-van-ai.html
7 15 D66, GroenLinks-PvdA, NSC en VVD bepleiten burgers auteursrechten te geven op hun eigen uiterlijk en hun stem om zo online-misbruik met AI-technieken tegen te gaan. Door het auteursrecht uit te breiden willen die partijen het maken en verspreiden van deepfakes tegengaan. De partijen willen ook dat grote tech-bedrijven strenger worden aangepakt, wanneer ze te weinig doen om verspreiding van deepfakes op hun platforms tegen te gaan. De 4 partijen volgen met hun voorstel het recente voorbeeld van Denemarken. Dat is het eerste Europese land dat hierover wetgeving heeft aangekondigd; door Hicham Abarkan. https://nos.nl/artikel/2575181-kamer-wil-burgers-auteursrecht-geven-op-gezicht-en-stem-david-versus-goliath
8 22 Artificiële Intelligentie (AI) draait op datacentra: gigantische hallen vol servers, die dag en nacht rekenen. De IT-sector is inmiddels al verantwoordelijk voor 2 tot 4% van de jaarlijkse CO2-uitstoot, en het Internationaal Energieagentschap (IEA) ziet de elektriciteitsvraag van datacentra wereldwijd nog vòòr 2030 meer dan verdubbelen tot circa 945 TWh (ongeveer de jaarconsumptie van Japan). In geavanceerde economieën nemen datacentra tot 20% van de groei in elektriciteitsverbruik voor hun rekening. Dit, terwijl we nog maar aan het begin van de AI-revolutie staan. Het legt een enorme druk op elektriciteitsnetten en maakt daardoor de afhankelijkheid van fossiele centrales niet ongedaan; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/22/ai-als-klimaatboosdoener-hoog-tijd-voor-grenzen/
5 25 Dit is ook de wereld waarin wij leven: honderden medewerkers van EY, Deloitte en Price waterhouse Coopers (PwC), zouden 5 jaar lang gefraudeerd hebben bij het maken van examens. Het gaat bijvoorbeeld om het delen van antwoorden, het ontvangen van antwoorden zonder het te melden of het samen maken van toetsen. Eerder kreeg branchegenoot KPMG Nederland om soortgelijke fraude al een boete van $ 25 miljoen; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6360317/accountantskantoren-deloitte-pwc-en-ey-krijgen-miljoenenboetes.html
6 18 Met de handelsoorlog van president Donald Trump wil hij de VS-hegemonie redden. We zouden wat mij betreft [net als India en onlangs Vietnam; GjH] hierin niet moeten meegaan, maar moeten kiezen voor eerlijke handel met het globale zuiden, voor duurzame ontwikkeling, en het systeem bestrijden dat tot deze handelsoorlog leidt; door Ben Van Duppen. https://lavamedia.be/trumps-tarievenoorlog-is-gevaarlijk-maar-komt-niet-uit-de-lucht-gevallen/
7 03 Amerikaanse energie is de afgelopen jaren voor Nederland steeds belangrijker geworden. De Verenigde Staten van Amerika zijn inmiddels de grootste leverancier van zowel gas als olie, nu de afhankelijkheid van Rusland juist sterk is afgebouwd; door de economieredactie van NU. Wij maken Donald Trump en Amerika groot. https://www.nu.nl/economie/6361153/nederland-is-voor-olie-en-gas-steeds-afhankelijker-van-de-vs.html
7 07 De 38-urenweek is inmiddels een mythe; allang. Flexibel werken betekent vaak ‘altijd beschikbaar zijn’. De krapte op de arbeidsmarkt maakt dat wie werkt, steeds meer moet presteren. Buiten kantooruren blijft de stress nazinderen: het halen van (dag-)doelen, e-post controleren, binnen termijnen afleveren, WhatsApp-groepen volgen en er in participeren… We leven niet in een samenleving van verveling of verzadiging, maar in een van jakkeren. Momenteel zit één op de 10 actieven van de werkende bevolking langdurig thuis, dat is meer dan een half miljoen mensen; bijna 40% daarvan vanwege een psychosociale stoornis. En dan gaat dit over arbeiders, bedienden en zelfstandigen, die het niet meer trekken. Daarnaast zitten nog heel wat mensen op de rand van een burn-out of hebben het heel moeilijk, maar blijven doorwerken, omdat ze het anders financieel niet trekken: de afbetaling van hun huis, de gevolgen van hun echtscheiding [eventueel mede veroorzaakt door dat jakkeren; GjH], studerende kinderen, enzovoort; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/07/is-vakantie-opium-van-het-volk/
7 07 Voor het uitbouwen van een duurzaam en sociaal Europa, moet de politieke macht van grote bedrijven drastisch worden ingeperkt. Laten we daarom de strenge regels voor de omgang met tabakslobbyisten uitbreiden naar de fossiele brandstofindustrie en andere [ongewenste; GjH] sectoren; door Olivier Hoedeman. https://www.sampol.be/2025/07/breek-de-macht-van-de-bedrijfslobbyisten-in-brussel
7 11 Meer dan 60 bedrijven blijken actief deel te nemen aan de genocide in Palestina (zo u wilt Israël), bijvoorbeeld door AI-software te leveren aan het Israëlische leger. Israël en de Verenigde Staten van Amerika reageerden ontstemd op het rapport met deze inhoud en dreigen met sancties tegen VN-rapporteur Francesca Albanese; de boodschapper van het nieuws over de economische motor achter de genocide in Gaza; door Kathleen Van Looveren. https://apache.be/2025/07/11/economische-motor-achter-genocide-gaza
7 17 Een rechter in Brussel heeft niet alleen bevolen dat de Vlaamse regering een specifieke container met militair materiaal tegenhoudt, maar verbiedt ook elke verdere doorvoer van militair materieel naar Israël. De uitspraak is gedaan in een kort geding nadat een container met kegellagers vorige maand in de haven van Antwerpen werd onderschept. De inhoud was bedoeld voor het Israëlische defensiebedrijf Ashot Ashkelon Industries, een Israëlisch defensiebedrijf dat onderdelen levert voor Merkava-tanks en Namer-pantservoertuigen. Deze systemen worden volgens de organisaties dagelijks ingezet bij de genocide in Gaza; door NOS Nieuws en De Wereld Morgen. https://nos.nl/artikel/2575401 en https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/17/baanbrekend-vonnis-tegen-vlaamse-overheid-voor-doorvoer-militair-materiaal-naar-israel/
7 21 Er gaan steeds meer stemmen op om het antidwangmiddel in te zetten. Dat is een wet, die de Europese Unie ruimte geeft om stevig terug te slaan wanneer een land van buiten de unie zijn wil probeert op te leggen aan een of meerdere EU-lidstaten. Daarbij valt in dit geval te denken aan het heffen van een extra belasting op diensten van Amerikaanse techbedrijven of het beperken van Amerikaanse investeringen in Europa of bedrijven uit de VS zelfs uitsluiten van Europese aanbestedingsprocedures. De maatregel wordt ook wel gezien als een ‘bazooka’ of ‘nucleaire optie’, omdat het een zeer stevige handelsmaatregel is. Mocht de EU deze stap werkelijk zetten, dan zal dat [mogelijk uiteraard; GjH] een Amerikaanse tegenreactie uitlokken. De Europese landen hebben dan ook het liefst dat beide partijen voor afloop van de sluitingstermijn een overeenkomst bereiken; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6363251/eu-overweegt-zijn-bazooka-in-te-zetten-tegen-amerikaanse-techbedrijven.html
7 28 Onder druk van dreigementen, geuit door de Amerikaanse president Donald Trump, tekende Europa een handelsakkoord dat vooral veel slikken en weinig winnen betekent. Wat ineens als ‘stabiliteit’ verkocht wordt, is in werkelijkheid een dure knieval, die de Europese Unie niet verheft boven de status van economische vazal van Washington. Een tarief van 15% op Europese export vervangt de dreigende 30%. Europa verbindt zich ook om voor $ 750 miljard aan computerchips en Amerikaans vloeibaar gas te kopen, plus $ 600 miljard aan extra investeringen in de VS.
Europa, dat eerst nog dreigde met tegenmaatregelen, tekende uiteindelijk zonder krachtig weerwoord. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen noemt het een ‘goed akkoord’, dat ‘stabiliteit zal brengen’. Diplomaten betreuren dat Europa niet samen met landen als China tegengewicht bood. Voorstanders van een hardere aanpak, zoals Frankrijk en bepaalde EU-functionarissen, beklagen de voorzichtigheid van Von der Leyen. Trump zegt overigens ook importheffingen tussen de 15 en 20% op te leggen aan landen, waarmee de Verenigde Staten van Amerika geen handelsakkoord hebben gesloten.
Europa krijgt in ruil voor die 15% voornamelijk [tijdelijke; GjH] zekerheid over de tarieven. Dat geeft Europese bedrijven wat ademruimte, maar tegelijk ondermijnt de overeenkomst de Europese positie op de wereldmarkt. De gemiddelde invoerheffing op Europese goederen was vóór Trump amper 1,5%. Nu is dat 10x meer. De deal met Japan — ook 15% — toont aan dat de EU voor de VS geen bevoorrechte partner (meer) is. Na het NAVO-akkoord, waarin Europa miljarden extra beloofde aan defensie-uitgaven, volgt nu [alweer; GjH] een zware economische toegeving. Het akkoord is [vooral gewoon; GjH] een teken van machteloosheid; door Marc Vandepitte en de economieredactie van NU.
8 01 Naschrift: de nieuwe importheffingen, voor landen waarmee de VS geen overeenkomst gesloten heeft, beginnen bij 10% (voor landen waar de VS meer naar exporteert dan uit importeert; hieronder vallen de meeste landen) tot 41% (voor landen met de hoogste handelstekorten); door NOS Nieuws en de nieuwsredactie van NU.
8 13 In het huidige groeitempo zullen Chinese automerken, zoals BYD, JAC, NIO, Ora, XPeng en Zeekr, ons wegennet gaan veroveren. Dat daar geen tromgeroffel aan te pas komt, is typisch Chinees. Verslag van een muisstille revolutie door Hans van Willigenburg. https://www.hpdetijd.nl/economie/economie/47301/autos-uit-het-oosten
8 26 De 4 grootste Amerikaanse vermogensbeheerders BlackRock, Fidelity, State Street en Vanguard hebben ruim 10% van de Nederlandse beursgenoteerde bedrijven in beheer. Dit Amerikaanse aandeel kan van invloed zijn op duurzaamheidsdoelen van Nederlandse bedrijven nu in de Verenigde Staten van Amerika (ook) op klimaatgebied een andere wind waait. Grote vermogensbeheerders, waaronder de 4 genoemd, stemden vorig jaar bij slechts 1,4% van de maatschappelijke en milieuresoluties voor. Dat is het laagste cijfer sinds begonnen is met meten; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2579944-vermogensbeheerders-vs-beinvloeden-duurzaamheidsdoelen-nederlandse-bedrijven
9 03 Vrijhandel belooft open grenzen voor kapitaal, maar sluit mensen tegelijk op achter prikkeldraad. Terwijl bedrijven recordwinsten boeken, worden migranten gedeporteerd, uitgebuit en tegen elkaar uitgespeeld. Massale deportaties zijn sinds 50 jaar een vast onderdeel van het ‘vrijhandelsbeleid’ van de Amerikaanse democraten en republikeinen, als antwoord op de onophoudelijke zoektocht van kapitaal naar hogere winsten. Dit beleid heeft geleid tot migratie, ontheemding en de toenemende criminalisering van migranten. Het zorgt ervoor dat arbeiders onderling verdeeld blijven en er over de hele linie een druk op de lonen blijft; door Kevin Thomas, vertaald door Katrien Vandegaer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/03/vrijhandel-profiteert-van-onvrije-burgers/
9 06 Nederlandse banken zijn op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (Wwft) verplicht om transacties van klanten permanent te screenen op ‘ongebruikelijke’ transacties. Die moeten ze melden aan de Financial Intelligence Unit (FIU), die op haar beurt beoordeelt of de transactie ‘verdacht’ is. Zo ja, dan informeert de FIU de opsporingsdiensten. Bij een verhoogd risico moeten banken een klantonderzoek starten. Wanneer de bank vindt dat de klant zijn of haar onschuld onvoldoende bewijst, dan moet de bank de relatie beëindigen. Ergo: dan verlies je je bankrekening. En zonder kun je niet volwaardig deelnemen aan de maatschappij.
Het valt advocaat Samira Sabir op dat steeds meer Nederlanders met een Palestijnse achtergrond, en die zich inzetten voor de Palestijnse zaak, zich bij haar melden met bankproblemen. Zij staat nu ongeveer 50 moslims bij met bank-issues. Nederlandse banken mogen niet discrimineren, maar in de praktijk gebeurt dat wel. Zo heeft het College voor de Rechten van de Mens de afgelopen 2 jaar al 3x geoordeeld dat ING discrimineerde. Daarbij ging het onder meer om controles vanwege ‘de niet-Nederlandse achternaam’ van een klant. In mei dit jaar maakte ING excuses voor ‘ervaren’ discriminatie. In 2023 waarschuwde de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) dat financiële instellingen moslims disproportioneel vaak confronteren met het blokkeren van hun rekeningen, het weigeren van diensten of buitensporige verzoeken doen om informatie te verstrekken; door David Davidson en Jan-Hein Strop. https://www.ftm.nl/artikelen/hoe-banken-moslims-tot-verdachten-maken-heeft-u-ooit-positief-gestaan-tegenover-hamas
6 24 Wie er de grote media op naslaat krijgt over Iran dit verhaal: ‘Iran moet gedwongen worden te onderhandelen’, ‘neemt het initiatief in eigen handen’ èn president Donald Trump ‘reageert’. “Elke oorlog was het resultaat van medialeugens” zei Julian Assange reeds jaren geleden. Het is nu niet anders; door Lode Vanoost, die een en ander rechtzet. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/24/media-geven-over-de-vs-oorlog-tegen-iran-context-noch-geschiedenis/
6 25 VRT NWS publiceerde op maandag 23 juni een samenvatting van een opiniepeiling, die de indruk wekt dat er een breed draagvlak bestaat voor hogere defensie-uitgaven, voor de herinvoering van militaire dienstplicht en voor de ontwikkeling van een eigen Europese afschrikking met atoomwapens. Dat deed de openbare omroep zonder de opdrachtgever van de peiling te vermelden. Dat blijkt de European Council on Foreign Relations (ECFR) te zijn. Dit is geen officieel overheidsorgaan, maar een privé-denktank, die zich spiegelt aan de Amerikaanse denktank met een gelijksoortige naam Council of Foreign Relations. De ECFR werd opgericht in 2007 door Brits auteur Mark Leonard met 50 medeoprichters, zoals de Nederlandse prinses Mabel van Oranje. De eerste financiers waren de Open Society Foundation van George Soros en een aantal andere Amerikaanse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en Zweedse denktanks, waaronder de Mercator Foundation en het Rockefeller Brothers Fund. De raad van bestuur van de ECFR bevat voormalige regeringsleiders, ministers van Buitenlandse zaken, nationale en Europese parlementsleden en voormalige leden van de Europese Commissie. Deze denktank krijgt ook financiële steun van meerdere EU-regeringen, Japan en van de NAVO en van bedrijven als Daimler Benz en Microsoft; door Lode Vanoost. Zie ook 6 25 onder het kopje ‘Inzichten’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/25/vrt-publiceert-opiniepeiling-zonder-vermelding-rechtse-denktank-als-opdrachtgever/
7 15 De redactie van De Afspraak nodigt stelselmatig meer commentatoren uit over het conflict in Oekraïne, die het oorlogsnarratief vertegenwoordigen en pleiten voor een verdere escalatie van de oorlog dan commentatoren, die pleiten voor een diplomatiek onderhandelde oplossing. Zeven op de 10 ‘experts’, die in het programma het woord krijgen, pleiten onverminderd voor de levering van meer wapens aan Oekraïne. Tegenover dit oorlogsnarratief nodigt De Afspraak slechts 2 op 10 commentatoren uit, die het vredesnarratief bepleiten; 1 op de 10 commentatoren houdt zich in het midden en neemt dus geen duidelijk standpunt in; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/15/de-afspraak-is-objectief-noch-neutraal-over-de-oorlog-in-oekraine/
7 18 Nadat De Wereld Morgen op 15 juli haar kritiek op het VRT-programma ‘De Afspraak’ publiceerde, werd pijnlijk duidelijk, dat het narratief rond oorlog — in Oekraïne, maar ook elders — niet langer een onderwerp van debat is, maar een vanzelfsprekend kader. Wie diplomatie durft te suggereren, wordt met argwaan bekeken. Wie vrede bepleit, valt buiten de grenzen van het mediagenieke. De vredestafel is geen plek voor nuance, maar voor karikatuur. Ofwel, we zitten gevangen in botsende denkkaders en de oorlogstaal is aan de winnende hand; door Luc Van De Steene. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/18/de-bril-waardoor-we-kijken-waarom-oorlog-en-vrede-niet-in-hetzelfde-frame-passen/
7 18 De BBC wordt bekritiseerd voor zijn vooringenomen berichtgeving over de genocide in Gaza. Honderden BBC-journalisten klaagden hun eigen werkgever aan. Jonathan Cook stelt daartegenover dat de Britse openbare omroep correct doet waar hij voor werd opgericht: alles goedpraten en verdedigen wat de Britse regering doet. Momenteel is die taak bijgevolg de verdoezeling van de actieve logistieke deelname van de Britse regering aan de genocide in Gaza. https://jonathancook.substack.com/p/the-bbc-isnt-failing-its-job-is-to
7 27 De Amerikaanse president Donald Trump heeft vorige week een rechtszaak aangespannen tegen The Wall Street Journal. Trump is de eerste zittende president, die een mediabedrijf voor het gerecht daagt. Hij eist $ 10 miljard van de zakenkrant wegens een smadelijk behandeling. Daarnaast is er de afgelopen 6 maanden een stortvloed aan Trump-acties geweest, die een enorme bedreiging voor de pers vormen.
De pers is de enige entiteit in het land, die het publiek [kan zou kunnen; GjH] informeren over machtsmisbruik. Wanneer de pers zichzelf [nòg meer; GjH] het zwijgen oplegt, is dat een niet te overschatten bedreiging voor de democratie; door Annabel van Gestel. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2576549
8 01 Veel mensen zouden zich overstelpt voelen door nieuwsberichten, waar ze weinig mee kunnen. Daarom zouden deze mensen besluiten het nieuws maar uit de weg te gaan. In dit artikel worden vragen beantwoord als: Wat drijft de nieuwsmijder? In hoeverre kan het kwaad? En hoe banen we ons een weg door het oerwoud van nieuws? Door Laurens Bluekens. Blijkens deze berichten van mij, behoor ik niet tot ‘de nieuwsmijders’. Ik behoor daarentegen tot degenen, die zich zorgen maakt over het leeuwendeel van de mensen dat ‘het nieuws’ met bijbehorende achtergronden denkt te volgen door de mainstream media te volgen, terwijl ze daardoor manipulatief onvolledig geïnformeerd worden, naar mijn mening gehersenspoeld. https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47310/uit-de-nieuwsmolen-gestapt
8 05 Er zijn teksten die schuren, teksten die ontwaken, en teksten die je laten twijfelen of er op redacties nog zuurstof is. De column van Koen Schoors, pas geleden verschenen op pagina 1 van een Vlaamse ‘kwaliteitskrant’, pretendeert een gewetensvraag te stellen aan de staat Israël. “Waar willen jullie met jullie land naar toe?” vraagt hij, met de toon van een bezorgde buurman, die ziet dat de haag niet meer geknipt wordt. Maar wat hij aflevert, is een tragikomisch staaltje moreel slaapwandelen, verpakt als academische bezorgdheid. Hij noemt Israël een ‘werkende democratie’ geboren uit de genocide op de Joden, een baken van vrijheid in een ruige regio. Dat het land is gebouwd op de verdrijving van een ander volk — Nakba, weet u wel, 1948 — lijkt een voetnoot, of eerder: een onbesproken geest, die het verhaal niet mag verstoren. De 75 jaar koloniale terreur, die sindsdien volgden, worden gesmoord in begrip, gepolijst in diplomatiek taalgebruik, en van morele context ontdaan alsof we het hier over een moeilijke burenruzie hebben, en niet over een staat, die dagelijkse het internationaal recht verkracht met camera’s op elke straathoek; door Peter Beda; een zeer lezenswaardig artikel: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/05/koloniale-logica-in-hd-genocide-als-opiniestuk/
8 12 Journalistiek, zo zit het in onze collectieve verbeelding, is er om de feiten voor zich te laten spreken. Bij verschillen van inzicht moet een goede journalist beide kanten aan het woord laten. Objectiviteit en neutraliteit zouden daarbij het hoogste goed zijn. En dan is er journalist Fréderike Geerdink, die een boek schrijft met de titel “Alle journalistiek is activisme” (2025, uitgegeven bij De bezige bij). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/12/frederike-geerdink-heeft-gelijk-alle-journalistiek-is-activisme/
8 20 De rijkste mens ter wereld bezit X, het voormalige Twitter. De 2de rijkste mens ter wereld bezit The Washington Post en Twitch. Nummer 3 bezit Facebook, Instagram en WhatsApp. Nummer 4 verzamelt onze gegevens voor de CIA. Nummer 5 bezit le Parisien et les Échos. Nummer 6 bezit Google en YouTube. Over het effect van het particuliere bezit van media op de berichtgeving over wat er in de wereld gaande is en over andere zaken die invloed hebben op ons nieuwsaanbod; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/20/hoe-de-superrijken-onze-media-bezitten/
8 26 Vijf journalisten zijn gedood, omdat ze verslag deden van een genocide die niemand mag zien. Volgens ooggetuigen gebruikte Israël de zogenaamde ‘double tap’-tactiek: een eerste aanval om mensen te treffen, gevolgd door een tweede om wie komt helpen ook te doden. De eerste aanval trof het dak van het ziekenhuis, waar fotojournalist Hussam al-Masri (Reuters) net een livestream aan het voorbereiden was. De tweede aanval volgde 15 minuten later en doodde 4 andere journalisten: Ahmad Abu Aziz, Mariam Abu Daqqa (freelance voor Associated Press), Moaz Abu Taha (NBC) en Mohammad Salama (Al Jazeera). In totaal vielen minstens 20 doden bij deze dubbele aanval. Israël wist exact wie er op dat moment op het dak van het ziekenhuis waren. Een uur voor de aanval had journalist Hatem Omar nog een Israëlische verkenningsdrone boven het ziekenhuis gespot. Hij waarschuwde zijn collega’s via sociale media. Kort daarna sloeg de eerste raket in.
Israël beweert dat het een ‘tragische vergissing’ was en kondigde een voorlopig onderzoek aan. Premier Benjamin Netanyahu verklaarde dat Israël “diep betreurt wat er is gebeurd”. Maar volgens Muhammad Shehada, woordvoerder van het Euro-Mediterranean Human Rights Monitor, is het onderzoek niets meer dan tijdrekken. “Israël zegt al jaren dat het onderzoekt, maar die onderzoeken leiden nergens toe”, aldus ook mensenrechtenorganisaties zoals Breaking the Silence en B’Tselem; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/26/de-moord-op-de-laatste-journalisten-van-gaza/
8 27 Embedded berichtgeving over Gaza is platte staatspropaganda vermomd als nieuws, dat bulkt van dehumaniserend commentaar, foute weergaven van feiten, opinies, die als feiten worden voorgesteld, en verdraaiingen; door The Public Source Editorial Committee. https://fair.org/home/on-the-ethics-of-embedding-with-genocidaires/
8 31 De repressie in Rusland blijft toenemen. Nadat Rusland Oekraïne binnenviel, verdwenen activisten en oppositieleden achter de tralies. Journalisten en musici, die zich niet naar de mores van het Kremlin schikken, wordt het werk onmogelijk gemaakt. Nu is het de beurt aan de ooit zo geroemde Russische literatuur; zo laat Nieuwsuur ons vandaag weten. Dat de Amerikaanse president Donald Trump Amerikaanse overheden en universiteiten verbiedt om inclusiviteit, kritiek op Israël, links beleid, het woord ‘vrouw’ en hetgeen hij aanduidt met ‘woke’ ten toon te spreiden, komt in dit artikel niet naar voren: alleen Rusland zou aan repressie doen, suggereert Nieuwsuur. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2580578-zelfs-literatuur-is-niet-langer-veilig-in-rusland
9 01 In de recente geschiedenis was een oorlog nooit eerder zo dodelijk in zo’n korte tijd. De Verenigde Naties documenteerden in Palestina, of zo u wilt Israël, 247 gedode journalisten en het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ) heeft 197 journalisten geïdentificeerd. Een deel is gedood toen bijvoorbeeld hun huis werd gebombardeerd, anderen werden doelbewust vermoord terwijl ze aan het werk waren door het Israëlische leger. Het gaat onder meer om cameramensen, schrijvers en verslaggevers; door Eliane Lamper. https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2580759-recordaantal-journalisten-gedood-door-israel-de-dood-achtervolgt-ons-overal
9 03 In het derde seizoen van “Zorgen voor mama”, een televisieprogramma waarin Kristel Verbeke praat met moeders, die laten voelen en zien wat het betekent om in armoede te leven. Dit is èchte reality-tv, omdat het alles is wat ‘reality-tv’ gewoonlijk niet is. Men gaat niet op zoek naar sensatie, en het is dààrdoor meeslepend. Men gaat niet op zoek naar acteurs of mensen, die zich zo gedragen, en komt daardoor uit bij mensen die opgaan in hun rol. En vooral: dit zijn mensen die zelden of nooit op tv komen, maar zoals je er wel heel veel ‘op straat’ tegen komt. Dit zijn verhalen, die in zogenaamde reality-tv bijna nooit aan bod komen, maar die een onlosmakelijk deel van onze realiteit zijn; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/03/zorgen-voor-mama-is-net-wat-reality-tv-meestal-niet-is-realistisch/
9 13 Sander Heijne betoogt in zijn boek “De meeste stemmen gelden niet; Waarom de politiek ons blijft teleurstellen” (2025, uitgegeven door Pluim) dat het publieke debat door de opkomst van big tech en socialmedia wordt vervuild door desinformatie, terwijl multinationals ondertussen machtiger zijn geworden dan onze overheden. Het doel van zijn betoog is voorkomen dat ook wij vervallen tot een autocratie. Om de democratie te redden bepleit hij nieuwe vormen van bestuur, dat wil zeggen: leg big tech aan de ketting, voltooi het werk van Charles de Montesquieu (ergo maak de NPO veel sterker en veel onafhankelijker van de politiek), haal de politicus uit de politiek en experimenteer ermee verantwoordelijkheden bij de kiezer te leggen: door Sander Heijne in gesprek met Mieke van der Weij en Pieter van der Wielen. https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuwsweekend/0199421f-9181-711b-a924-018072bdf66c/2025-09-13-de-meeste-stemmen-gelden-niet-tijd-voor-nieuw-bestuur
9 14 Ik kreeg de enquête van de NOS over mijn stemgedrag niet ingevuld. Ten eerste was het onmogelijk om in te vullen dat ik de laatste keer ‘blanco’ gestemd had en van plan was dat weer te gaan stemmen en ten tweede kon ik niet aangeven dat ‘mondiaal belang’ mijn stem bepaalt; ik moest kiezen tussen eigen belang of landsbelang. Ik moest sowieso vaak ‘anders’ kiezen om daarna in te beschrijven hoe anders. Dit betekent dat het resultaat uit deze enquête het kapitalistisch neoliberalisme verheerlijkt en mensen, die zoals ik naar de wereld kijken, niet meeneemt. https://nl.surveymonkey.com/r/XJ2KBN2 en https://nos.nl/collectie/13999/artikel/2582111-29-oktober-naar-de-stembus-geef-nu-alvast-je-mening-over-de-politiek
6 23 De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Jose Manuel Albares gaat in Brussel de EU-ministers vragen om een onmiddellijke opschorting van het associatieverdrag tussen de EU en Israël. Volgens Albares is “de tijd van woorden en verklaringen voorbij” en “hebbende Palestijnen in Gaza geen tijd meer te verliezen” [De nog overgebleven Palestijnen, wel te verstaan; GjH]. Hij vervolgde: “Wanneer het associatieverdrag gebaseerd is op mensenrechten, is het de normaalste zaak van de wereld dat we dat associatieverdrag vandaag onmiddellijk opschorten en verdergaan tot de orde van de dag.” Ook heeft Albares opgeroepen tot een embargo op de verkoop van wapens aan Israël en “het uitbreiden van de lijst van mensen, die sancties opgelegd krijgen, voor iedereen die de tweestatenoplossing wil dwarsbomen.” De Spaanse minister zei daarbij dat Europa “moed moet tonen ten gunste van de vrede en het internationaal recht” en de waarden moet verdedigen waar het voor zegt op te komen; door NOS Nieuws. https://nos.nl/l/2572164#UPDATE-container-86986676
6 25 Ierland wordt het eerste land in Europa dat wetgeving introduceert om handel met de bezette Palestijnse gebieden te verbieden. Het hoopt dat dit andere landen inspireert om hetzelfde te doen, omdat de Ierse overheid het belangrijk vindt dat elk land alle middelen inzet, die het tot zijn beschikking heeft. Hiermee kondigde de Ierse minister van Buitenlandse Zaken Simon Harris dinsdag een nationaal handelsverbod aan met illegale Israëlische nederzettingen, dat vooralsnog een unicum zou zijn binnen Europa; door Helenka Spanjer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/25/ierland-kondigt-handelsverbod-met-israelische-nederzettingen-aan/
7 05 De Britten verliezen hun burgerrechten. Duizenden mensen in Groot-Brittannië werden vanmorgen wakker en ontdekten dat ze sinds de afgelopen nacht worden gezien als criminelen, omdat ze een protestgroep hebben gesteund, die rode verf op vliegtuigen spuit en de grootste wapenfabrikant voor Israël wil ontregelen. Maar de meesten zullen niet ophouden met vechten voor de verdediging van fundamentele rechten op vrije meningsuiting, waartegen je ook wilt protesteren; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2573830-arrestaties-bij-betoging-voor-net-verboden-pro-palestijnse-actiegroep-in-londen
7 16 De Hind Rajab Foundation (HRF) roept de Belgische regering op de diplomatieke accreditatie van kolonel Moshe Tetro per direct in te trekken en hem onmiddellijk uit te wijzen. ‘Tetro’ is een afkorting van zijn Georgische familienaam Tetroashvili. België dreigt, wanneer het dergelijke personen ongestraft blijft toelaten op zijn grondgebied, medeplichtig te worden aan internationale misdaden. Tevens doet de HRF een oproep tot het internationaal strafhof om tegen hem een internationaal arrestatiebevel uit te vaardigen. Kolonel Tetro wordt verdacht van individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden, onder de Artikelen 6, 7 en 8 van het Statuut van Rome.
Hij was rechtstreeks betrokken bij de organisatie van de systematische beroving van de Palestijnse burgerbevolking in Gaza door hen elke toegang tot brandstof, medische voorraden, voedsel en water te ontzeggen. Dat droeg rechtstreeks bij aan de hongersnood, die momenteel door meerdere VN-agentschappen als ‘catastrofaal’ wordt bestempeld; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/16/belgische-regering-weigert-verdachte-oorlogsmisdadiger-uit-te-wijzen/
7 17 De recente bezuinigingen op internationale hulpfondsen, waaronder het drastisch inperken van de Amerikaanse hulporganisatie USAID leggen structurele fouten in het mondiale hulpsysteem bloot. Het schrappen van tot wel $ 50 miljard aan hulp voor het Globale Zuiden, gevolgd door vergelijkbare stappen in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, leidt tot een humanitaire crisis: de VN ontving halverwege 2025 slechts 13% van het benodigde budget voor aids/hiv-medicatie, vaccinaties en voedselhulp; door Dan Gay. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/17/ontwikkelingshulp-is-stuk-wat-nu/
7 24 De wreedheden van de afgelopen 21 maanden [die in Palestina door Israël gepleegd worden; GjH] zijn geen plotselinge afwijking, maar het resultaat van decennialang beleid om het Palestijnse volk te verdrijven en te vervangen. Tegen deze achtergrond is het onvoorstelbaar dat politieke fora, van Brussel tot New York, nog steeds debatteren over de erkenning van de staat Palestina. Niet omdat dit onbelangrijk is, maar omdat staten al 35 jaar lang doen alsof ze ‘investeren in de Palestijnse Autoriteit’, talmen en daadwerkelijke erkenning weigeren, terwijl ze het Palestijnse volk overleveren aan de meedogenloze, roofzuchtige, territoriale ambities en de onbeschrijfelijke misdaden van Israël.
Ondertussen is ‘Palestina’ in het politieke discours gereduceerd tot een ‘humanitaire crisis’, die voor onbepaalde tijd moet worden beheerd, in plaats van de erkenning dat het hier om een politieke kwestie gaat; onrecht, dat een krachtige en principiële oplossing vereist: een einde aan de apartheid, aan de permanente bezetting en de huidige genocide. En het is niet de wet, die heeft gefaald, maar de politieke wil, die in gebreke is gebleven.
Als Europeaan vrees ik wat de regio en haar instellingen voor velen zijn gaan symboliseren: een broederschap van staten, die het internationaal recht prediken, maar zich meer laten leiden door een koloniale mentaliteit dan door principes. Staten, die optreden als vazallen van het imperium van de Verenigde Staten van Amerika, zelfs als dat ons van ellende naar ellende, van oorlog naar oorlog voert, en als het om Palestina gaat: van stilzwijgen naar medeplichtigheid. Maar de aanwezigheid van [enkele; GjH] Europese landen op deze bijeenkomst toont aan dat een andere weg mogelijk is. (…) Miljoenen mensen kijken toe en hopen op leiderschap, dat een nieuwe wereldorde kan doen ontstaan, geworteld in collectieve bevrijding, menselijkheid en rechtvaardigheid. (…) Voor de Palestijnen, en vooral voor de Palestijnen in Gaza, is deze vraag van existentieel belang. Maar ze geldt [eigenlijk feitelijk; GjH] voor de mensheid als geheel; door Francesca Albanese, vertaald door Gaston Van Dyck. Zie ook de laatste ‘7 24’ onder de kopjes ‘Inzichten’, ‘Wereldverhalen’ en ‘West-Azië’.
731 Wanneer ik niets zou doen tegen al het onrecht dat we vandaag letterlijk op onze mobieltjes kunnen zien, aldus politica bij Vooruit De Ruysscher, zou ik me nog dieper schamen. Ik geloof echt dat je áltijd iets kunt doen. Dat begint bij de regering ter verantwoording te roepen en je uitspreken; door Ismay van der Klei in gesprek met Katrien De Ruysscher. Zie ook ‘7 31’ onder het kopje Inzichten. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/31/katrien-de-ruysscher-om-onrecht-aan-te-kaarten-moet-je-geen-activist-zijn/
8 06 Boycotbeleid is meer dan symboliek. Het geeft concreet gestalte aan mensenrechten en vertolkt het respect voor internationale verdragen. In de praktijk vergt het veel onderzoek èn een stevige ruggengraat om vol te houden, ook als het moeilijk loopt of er tegenwind waait. Het is bijzonder verontrustend, dat in België [hoe zit dat in Nederland? GjH] de helft van alle politiezones gebruik maakt van Israëlische softwaretoepassingen. En dat is zeker geen argument om vanuit Gent weg te kijken; door schepen Hafsa El-Bazioui. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/06/het-juiste-doen-is-geen-symboolpolitiek/
9 01 Anderhalve maand geleden, op 15 juli, kwamen de Europese ministers Buitenland opnieuw samen in Brussel. Op de agenda stond ‘het voortbestaan van het Associatieverdrag tussen de Europese Unie en Israël’. Het was niet de eerste, en het zal helaas ook niet de laatste keer zijn, want ondanks het voortdurende Israëlische staatsgeweld, was er van opschorting geen sprake. Onze Europese leiders blijven ongestoord samenwerken met een genocidale en koloniale bezettingsstaat. Het is cynisch, maar maakt ook duidelijk dat macht pas macht inlevert, wanneer ze daartoe gedwongen wordt.
Op 30 juli stelde de Europese Commissie voor om de Israëlische deelname aan het Horizon Europe-programma, het belangrijkste Europese programma voor onderzoek en innovatie, gedeeltelijk op te schorten. Dat is opvallend, want Israël kreeg de afgelopen jaren juist méér middelen uit dit programma dan elk ander Europees land. Ook België schaarde zich achter het voorstel. Dat is niet onbelangrijk, aangezien dergelijke fondsen “de zuurstofpijpleiding van de Israëlische academische wereld vormen”, zoals de Israëlische antropoloog en schrijfster Maya Wind recent herhaalde. Dat dit voorstel er nu komt, heeft in de praktijk minder met een moreel ontwaken te maken dan met de onmogelijkheid om nog langer het onverdedigbare te verdedigen. De huidige bocht van de Commissie is vooral een poging om haar greep in een veranderende wereldorde te behouden. De boycot was immers al ingezet.
“Europa, waar ze nooit uitgepraat raken over de mens, maar ze toch in alle uithoeken van de wereld afslacht”, schreef de Frans-Martinikaanse psychiater en vrijheidsstrijder Frantz Fanon nog in zijn boek “Les Damnés de la Terre” (1961, uitgegeven door Éditions Maspero). Ook professor Jan Orbie benadrukt hoe het Europese vredesnarratief niets meer is dan een mythe. De Europese constructie zat vanaf haar oorsprong diep geworteld in een koloniaal-kapitalistische en racistische logica. Dat is de ongemakkelijke waarheid waar ook Fanon op wees, en die het Europese project tot op de dag van vandaag achtervolgt.
Het afschaffen van het EU-Israël Associatieverdrag is noodzakelijk. Het is inderdaad een daad van rechtvaardigheid jegens het Palestijnse volk, maar het zou ook een eerste stap kunnen zijn in het afbreken van het oude Europa; een Europa waar economische belangen, machtsbelangen en overheersing centraal staan. In de strijd om de afschaffing van onze Europese medeplichtigheid schuilt dus tegelijk een strijd om een ander en beter Europa, waar ‘nooit meer’ ècht ‘nooit meer’ betekent; door Albina Fetahaj. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/01/europa-voorbij-het-eu-israel-associatieverdrag/
9 19 Georges Abdallah is een atheïstische communistische Arabier, die alle clichés over fanatiek moslimterrorisme ontkracht. Na 41 jaar gevangenschap in Frankrijk kwam hij vrij, 22 jaar nadat hij vrijgelaten had moeten worden, wat door opeenvolgende Franse regeringen onder druk van de Verenigde Staten van Amerika telkens weer werd ‘uitgesteld’. Richard Medhurst vroeg hem in Libanon naar zijn motivatie en zijn versie van de oorzaken voor zijn vonnis en zijn gevangenschap. Eerste onderwerp onder https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/19/tegendraads-leesvoer-georges-abdallah-jeffrey-sachs-de-leugens-van-7-oktober-en-wielrennen-als-propaganda/
6 18 Met het programma ReArm/Readiness 2030 aast de Europese Unie op geopolitieke macht onder de dekmantel van vrede. Europarlementslid Ozlëm Demirel traceert de historiek van de Europese militarisering, die de wereld onveiliger maakt. Demirel verzet zich zowel tegen de militarisering van Europa als tegen de NAVO. Zij strijdt voor vrede, inclusief sociale zekerheid. Zij roept de werkende klasse op om zich niet als pionnen op het geopolitieke schaakbord te laten misbruiken. Geïnspireerd door Karl Liebknecht (1871-1919), spoort zij vredesactivisten aan om een krachtiger standpunt in te nemen tegen de voortschrijdende militarisering; door André Crespin en Ozlëm Demirel (Die Linke). https://lavamedia.be/de-europese-unie-op-weg-naar-oorlog/
6 21 De aanval van Israël op Iran (begonnen op 13 juni jl.), die volgens het internationaal recht illegaal is, zou ondenkbaar zijn zonder de steun van de EU, de NAVO en de Verenigde Staten van Amerika. Sterker nog, de VS onderhandelde tot op het allerlaatste moment met Iran over diens nucleaire programma, terwijl al over de militaire aanval besloten was. Ogenschijnlijk om een vals gevoel van veiligheid te creëren.
Het lijkt erop dat de VS heeft gekozen voor een mondiale 3-frontenoorlog om de VS-hegemonie te verdedigen tegen de BRICS+-landen en het mondiale Zuiden. Het voeren van een 3-frontenoorlog vereist een enorme militaire opbouw. Op de komende NAVO-top in Den Haag wordt verwacht dat een nieuw defensie-uitgavendoel van 5% [3,5% aan militaire plus 1,5% aan civiele uitgaven; GjH] van het bbp wordt aangenomen; een verdubbeling van de huidige uitgaven tot zo’n € 3000 miljard. Reeds [vandaag vorig jaar; GjH] overtroffen de gecombineerde militaire uitgaven van de Europese NAVO-leden die van Rusland met een factor 4.
Deze extra-NAVO-bewapening draait niet om verdediging. Het gaat erom dat de NAVO in staat wordt gesteld om een wereldoorlog tegen China, Iran en Rusland tegelijkertijd te voeren. De NAVO heeft uitgebreide militaire infrastructuur opgebouwd rond de Oostzee. Het strategische doel van de NAVO is Rusland de toegang tot de Oostzee te ontzeggen, waarmee een geopolitieke realiteit sinds de tijd van Peter de Grote (1672-1725) ongedaan wordt gemaakt. De illusie is dat Rusland economisch geruïneerd kan worden en opgesplitst in 3 kleinere staten blijft een drijvende kracht achter deze strategie. Ze probeert het oorlogsgebied tegen Rusland uit te breiden door bevroren conflicten uit de Koude Oorlog nieuw leven in te blazen – zoals de kwestie van de maritieme toegang tot de Oostzee van Rusland. Het doel in West-Azië is Iran uit te schakelen als strategische bondgenoot van China en Rusland, en de Chinese oliebevoorrading te ontregelen. Op het 3de front in Oost-Azië concentreert de VS zijn strijdkrachten om China uit te dagen. Net zoals Duitsland en Oekraïne in Europa worden regio’s en staten, zoals de Filipijnen, Japan en Taiwan, uitgebouwd tot anti-China-frontlinielanden. De extra-NAVO-bewapening voor een wereldoorlog-op-3-fronten gaat onvermijdelijk gepaard met een sociale aanval tegen de eigen bevolking. De echte winnaars van deze ontwikkeling zijn grote investeringsfirma’s van de VS, zoals BlackRock; door Sevim Dagdelen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/21/vijf-stellingen-over-de-wereldoorlog-en-de-navo-top/
6 22 Naast de NAVO-landen zitten ook delegaties uit Australië, Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea bij de komende NAVO-bijeenkomst in Den Haag aan tafel; de zogeheten ‘Indo-Pacific Four’. De NAVO, in het leven geroepen ter militaire bescherming van West-Europa, ziet in Azië dus ook een militaire bedreiging. Jazeker, want de ‘toenemende militaire assertiviteit van China’ verklaart dit aanschuiven; door Anoma van der Veere en Meike Wijers. Naar mijn inschatting maakt de NAVO-agressie en de geïntensiveerde omsingeling China nerveus. De idee, dat je een machtsevenwicht niet moet verstoren, wordt – na het eerder in Europa te verstoren met een oorlog op Europees grondgebied tot gevolg – nu ook in Azië op de proef gesteld. https://nos.nl/collectie/13989/artikel/2572112-ook-landen-uit-indo-pacific-bij-navo-top-den-haag-china-maakt-partijen-nerveus
6 22 President Donald Trump spreekt van een grootse overwinning na de bombardementen op Iran, maar achter de retoriek schuilt een opmerkelijke mislukking. Het is namelijk allemaal theater; de Verenigde Staten van Amerika hebben in Iran 3 lege plaatsen gebombardeerd. De politiek van Trump riekt naar een politiek van wanhoop. Wat deze nacht gebeurde, bevestigt dit nog eens.
De economie van de VS verliest dag op dag terrein. De industrie is nog maar een fractie van wat ze was en in de vooruitgang van de nieuwe technologieën is China de VS al voorbij gestreefd. Op het internationale toneel raakt de VS ook steeds geïsoleerder. Ze verliest overal haar invloed en vrienden [met uitzondering van de Europese Unie, c.q. de Europese NAVO-landen; GjH]. De BRICS+, een samenwerkingsfront van het Globale Zuiden, wint aan economische kracht en leden. De economische achteruitgang van de VS en het verlies aan internationale invloed zijn op termijn catastrofaal voor de VS. Dat verklaart [wellicht; GjH] de opstelling van Trump: een ultra agressieve, [haast; GjH] fascistische politiek, die in het binnen- en buitenland de regels overboord gooit. Uitgerekend de Amerikaanse inlichtingendiensten èn het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) hebben recent nog aangegeven dat er geen bewijs bestaat dat Iran een actief atoomwapenprogramma uitvoert.
6 26 Het gebruik van atoomwapens veroorzaakt onnoemelijk veel menselijk leed. Daarom zou het VN-verdrag van 7 juli 2017, dat atoomwapens verbiedt (van kracht sinds 22 januari 2021), wereldwijd moeten worden aanvaard en toegepast. Deze oproep van de ‘Peace Boat’ in Zeebrugge staat haaks op het discours van oorlogszuchtige leiders, die de wereld van vandaag opnieuw op de rand van vernietiging brengen; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/community/hiroshima-en-fukushima-rijmen-niet-toevallig/
6 27 Wat begon als een regionale alliantie werft, nu het zich voorbereidt op een 3‑fronten-oorlog, ook Australië, Japan en Zuid-Korea. Deze overmoed versnelt de crisis binnen de NAVO, nu lidstaten hun soevereiniteit uit handen geven aan de Verenigde Staten van Amerika. Sinds de top in Washington vorig jaar, omschrijft de NAVO zichzelf als een mondiale alliantie. Op de NAVO-top in Den Haag hebben regeringsleiders en staatshoofden ingestemd met de meest ingrijpende aanval op de Europese verzorgingsstaat sinds de Tweede Wereldoorlog. President Donald Trump geeft de orders en Europa volgt gedwee. De huidige bewapeningsgolf wordt verdedigd met verwijzingen naar vergelijkbare defensie-uitgaven in de jaren ’60 en ’70, maar toen kende West-Duitsland nog een economische groei van gemiddeld 6,4% per jaar. Nu was dat 0,2% in 2024 en deze krimp zet zich door in 2025. Verwijzen naar het verleden vertekent de hedendaagse militarisering, die slechts kan eindigen in oorlog en overheersing. De NAVO wil [landen dat de VS; GjH] wereldwijd haar wil aan alle landen oplegt. Leiders juichen het vernietigen van het Iraanse nucleaire programma toe, terwijl Iran, als ondertekenaar van het non-proliferatieverdrag, daar juist wèl recht op heeft. Het is een neokoloniale overheersing. De massale extra bewapening van de NAVO draait niet om verdediging, maar is een voorbereiding op een 3-fronten-oorlog. De NAVO noemt de Israëlische en VS-aanvallen op Iran ‘defensief’. Dit is een flagrante verdraaiing van de feiten.
Lid zijn van de NAVO betekent afstand doen van soevereiniteit. Vandaag sluit de top elk zelfstandig economisch, fiscaal of sociaal beleid uit — armoede wordt voorgeprogrammeerd. NAVO-diplomatie begint steeds meer op een misdaadsyndicaat te lijken. Meer Europese defensie-uitgaven betekenen niet meer Europese invloed — ze dienen enkel de VS-alleenheerschappij. De EU fungeert als onderafdeling van de NAVO. Een zelfstandige buitenlandse of veiligheidsstrategie van Europa is er niet; door Sevim Dagdelen, vertaald door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/27/acht-stellingen-over-de-uitkomst-van-de-navo-top-in-den-haag/
7 01 Aan het einde van de jaarlijkse NAVO-top in juni 2025 werd duidelijk dat het in Den Haag allemaal om het geld te doen was. Het slotcommuniqué was waarschijnlijk met 427 woorden het kortste van alle NAVO-toppen – het telde slechts 5 punten, waarvan dan nog twee over geld en een om gastland Nederland te bedanken. Deze keer was er geen gedetailleerde informatie over deze of gene dreiging. Het was duidelijk dat de Verenigde Staten van Amerika gewoonweg geen waslijst van NAVO-obsessies wilden toestaan. In plaats daarvan was het een andere obsessie van de VS, die de overhand kreeg: dat Europa zijn militaire uitgaven moet verhogen om het beschermende schild van de VS rond het continent te compenseren. Door akkoord te gaan met een verhoging van hun militaire uitgaven tot 5% van hun bruto binnenlands product (bbp) hebben de Europese landen zichzelf voor een reeks [financiële; GjH] problemen gesteld. Het eerste probleem is dat ze het geld uit hun krappe begrotingen moeten zien te halen. Het tweede dat Europa niet over de productielijnen beschikt om raketten en tanks in het vereiste tempo te produceren. En het veruit belangrijkste probleem heeft niets te maken met bedreigingen voor Europa of met de Europese grenzen, maar met China. In het Strategisch Concept 2022 van de NAVO wordt China beschouwd als ‘een systemische uitdaging voor de Euro-Amerikaanse veiligheid’, omdat de VS China ziet als hun belangrijkste rivaal; niet in militaire termen, maar als een bedreiging voor de economische dominantie van de Amerikaanse multinationale bedrijven; door Vijay Prashad. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/01/de-dure-hallucinaties-van-de-navo/
7 02 Tijdens een overweldigende militaire aanval is begonnen met de opbouw van Gaza en het uitrollen van een ruimtelijke planning voor de rest van Palestina. De – gezien de financiële banden bedenkelijke – RAND Corporation (research and development), één van de meest invloedrijke Amerikaanse denktanks, deed een voorstel. Het gaat hier geenszins om vrede, het plan voor ‘een economisch welvarend Palestina’, met de titel “From Camps to Communities. Post-Conflict Shelter in Gaza.” (Van kamp tot gemeenschap. Onderdak na het conflict in Gaza). Samen met het voorstel “The Spatial Vision for Palestine: A Long-Term Plan That Can Begin Now.” (Een ruimtelijk visie voor Palestina. Een lange-termijnplan dat nu al van start kan gaan) vormen ze één geheel. Het omvat niets anders dan medeplichtigheid aan [en profiteren van; GjH] genocide. De plannen van Trump voor de Gaza Rivièra en de hele regio blijken geen onschuldige spielerei. Het pad naar de ‘duurzame vrede’ van de RAND Corporation leidt wel degelijk over onmetelijke puinvelden die straks, later, ooit, wie weet wanneer, misschien, zullen worden geruimd. Fase 1 van de bouwplannen, met name de afbraakwerken, kan men al afvinken. Daar hebben de aanhoudende bombardementen voor gezorgd; door Marleen Bosmans. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/02/een-masterplan-voor-palestina-dat-verkocht-wordt-als-vrede/
7 12 De Utrechtse coördinator van De Nieuwe Vredesbeweging vroeg mij een reflectie te geven op ‘Het Manifest’. Ik schreef haar vandaag dat de inleiding van het manifest wat mij betreft scherper kan, in die zin dat de wereld met een immens probleem geconfronteerd wordt (dat zou mijns inziens de strekking van de ‘Inleiding’ moeten zijn):
Er zijn vier grote spelers, te weten China, India, Rusland en de Verenigde Staten van Amerika. Ik benader mijn pacifistische standpunt op ons aandeel, want die bijdrage is de enige waarop ik invloed kan uitoefenen. Doordat de Verenigde Staten van Amerika een gigantisch begrotingstekort hebben opgebouwd, en zich door dolarisering afhankelijk gemaakt hebben van alleenheerschappij op het toneel van de wereldhandel, kan zij haast niet anders dan alle landen met een linkse signatuur sancties opleggen en met militaire middelen overal ter wereld blijvende macht afdwingen. Linkse regiems wensen te investeren in gezondheidszorg, nutsvoorzieningen voor energie en onderwijs en het verhogen van de levensstandaard van haar bevolking en geen neoliberale vrije markt en geen buitenlandse (Amerikaanse) investeringen, dus sanctioneert de VS dergelijke landen overal ter wereld. Zo’n 40% van het legermaterieel op onze aarde staat onder Amerikaans gezag, want daarin heeft de VS de afgelopen 4 decennia enorm geïnvesteerd. De Europese Unie en de Europese NAVO-landen volgen sinds de Tweede Wereldoorlog economisch, militair en politiek gedwee de weg die de VS ons wijst, alsof de indeling van invloedsferen, zoals tijdens die oorlog is vastgelegd, nog altijd voortduurt; zelfs nu de VS een genocide in Palestina steunt en China militair bedreigt (Militair bedreigt China noch de VS, noch Europa). Wij zijn daarentegen van mening dat we de staatsinrichting en staatsvormen van andere landen moeten eerbiedigen, en bepleiten geweldloos overal ter wereld de handhaving van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Wij bepleiten coöperatief handelen en samenwerking op het wereldtoneel, en streven naar het bereiken van een duurzame vrede, omdat wij niet kunnen geloven dat we met onderdrukking en oorlogen ooit een rechtvaardige wereldorde zullen bereiken; rechtvaardigheid geheel in lijn met de statuten van de Verenigde Naties.
Wat de inleiding betreft verzet ik mij tegen “een ander geluid”, al wordt de inkleuring van dat andere in het manifest verduidelijkt. Dat moet volgens mij ‘een pacifistisch geluid’ zijn.
1. Zet in op diplomatie en de-escalatieJammer dat het manifest zich hier beperkt tot de Westers ‘interessante’ brandhaarden; bijvoorbeeld Afghanistan, Congo, Jemen, Syrië en Zuid-Soedan worden niet genoemd.
2. Verlaag militaire uitgavenNaar mijn mening moeten we toewerken naar een strikt defensief militair beleid en al onze ter beschikking staande middelen aanwenden op de voorbereidingen om wereldwijd een duurzame vrede te bereiken (geen militair afgedwongen repressie en al helemaal niet om ons kolonialisme voort te zetten en onze heerschappij in de wereld te handhaven).
3. Investeer in een eerlijkere toekomstMee eens.
4. Kernwapens weg “is nog steeds hoog” moet volgen mij zijn ‘wordt steeds hoger’ (aldus de Amerikaanse nucleaire waakhond ‘Atomic Scientists’; met 4 01 (Sampol) en 6 16 (De Wereld Morgen) uit mijn Lentedagboek). Verder mee eens.
7 14 Op 24-25 juni werd in Den Haag de jaarlijkse NAVO-top met alle NAVO-lidstaten gehouden. Rein van Gisteren laat met deze terugblik zijn licht schijnen op een aantal aspecten van die top, die door mainstream-commentatoren werden verzwegen, te weten dat de 32 NAVO-lidstaten in hun Haagse slotakkoord dit keer 2 funderende principes hebben weggelaten: mensenrechten en vrede… https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/14/waar-onze-regeringsleiders-over-zwegen-tijdens-navo-top-den-haag/
7 16 Tijdens een telefoongesprek met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op 4 juli zou president Donald Trump hebben voorgesteld om met Amerikaanse wapens Moskou aan te vallen. Trump vroeg ook expliciet of Oekraïne zelfs Sint-Petersburg kon raken, wanneer de VS langeafstandswapens zouden leveren. Zelensky antwoordde bevestigend: “Absoluut. We kunnen het als u ons de wapens geeft.” Een dag eerder verklaarde Trump tegenover journalisten dat Oekraïne ‘Moskou niet moet aanvallen’ en dat de VS ‘niet van plan is om langeafstands-wapens te leveren’. Die publieke verklaringen lijken nu slechts bedoeld om de schijn van diplomatie te wekken. Na het gesprek kreeg Zelensky in Rome een lijst met mogelijke langeafstandswapens, die via Europese bondgenoten geleverd zouden kunnen worden. Deze constructie zou Trump in staat stellen om het Congres in eigen land te omzeilen. Officieel blijft de VS immers afkerig van directe wapenleveringen, wanneer die als escalatie kunnen worden gezien.
7 30 Er moet een element zijn dat, tegen de druk van de verschrikkelijke bekende waarheid in, krachtig blijft werken; een excuus dat Westerse politici toestaat niet door de grond te zakken van schaamte en de ware motieven van hun tolerante houding tegenover Israël* te blijven maskeren. Dat element is Hamas.
Ofwel aanvaardt men het bestaansrecht van zionistisch Israël, ofwel erkent men het bestaansrecht van Palestina. Die twee gaan niet samen, aangezien de zionistische Israëlische agenda synoniem is met de ontkenning van het Palestijns bestaansrecht. Dat hebben decennialange kolonisering, gewelddadige onderdrukking en etnische zuivering intussen wel duidelijk gemaakt. Alle verzet van Palestijnse kant, ook hun oorlogsmisdaden(!), vertrekken vanuit dat historisch kader. Hamas demoniseren als louter een terreurorganisatie, komt neer op gebrek aan kennis over deze organisatie (hetgeen in het artikel kort wordt recht gezet) en de weigering rekening te houden met het kader waarin met name het niet-civiele onderdeel van Hamas opereert. Hoe men het ook wend of keert, er is maar één oplossing: de ontbinding van de zionistische staat Israël, het veroordelen van haar racistische agenda en de erkenning door Israël van het onrecht dat het de Palestijnen heeft aangedaan. En voor haar Westerse bondgenoten de erkenning van hun medeplichtigheid aan alle onrecht, dat Israël begaan heeft. Alleen dan kan een begin worden gemaakt met het bouwen aan een samenleving waarin alle burgers dezelfde rechten hebben, restitutie en verzoening. Dat lijkt vandaag ideologisch onhaalbaar, maar het is de enige weg naar vrede; door Charles Ducal. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/30/het-ultieme-excuus-dat-hamas-heet/
* Het ware motief is – uiteraard (en in elk geval volgens de schrijver dezes) – om geen spanning op te roepen in de relatie tussen de Europese landen en de Verenigde Staten van Amerika.
8 04 Nederland betaalt € 500 miljoen voor een steunpakket met Amerikaanse luchtverdedigingssystemen, munitie en ander militair materieel voor Oekraïne. Met deze bijdrage is Nederland het eerste NAVO-land dat een steunpakket koopt voor de zogeheten Prioritised Ukraine Requirements List (PURL), een lijst waarop Oekraïne aangeeft welk militair materieel het hardst nodig is. Die lijst is bedacht door de Amerikaanse president Trump [en NAVO-baas Rutte dat staat er, maar dat is uiteraard niet waar; GjH], om ervoor te zorgen dat niet de Verenigde Staten van Amerika, maar de andere NAVO-lidstaten betalen voor de leveranties aan Oekraïne; door NOS Nieuws. Zie ‘7 30’ onder dit kopje om te begrijpen waarom dat laatste belangrijk is. https://nos.nl/artikel/2577580
8 04 Belgische banken beschouwen investeringen in atoomwapens voortaan als een essentieel [en dus ‘normaal’; GjH] onderdeel van de Europese defensiestrategie. Zo gaat het kapitaal van burgers gebruikt worden om atoomwapens te financieren; door Thibault Coigniez. https://apache.be/2025/08/04/beleggen-bom-niet-langer-taboe-voor-belgische-banken
8 06 Militaire en politieke woordvoerders in de Verenigde Staten van Amerika doen niet langer moeite te ontkennen dat Japan zich al had overgegeven, en dat de atoombommen heel andere doelen dienden dan de overgave van Japan: het uittesten van 2 verschillende soorten atoombommen op minderwaardig menselijk proefmateriaal en de bedreiging van de Sovjet-Unie (en de rest van de wereld); door Alan Macleod. https://www.mintpressnews.com/hiroshima-nagasaki-us-nuclear-lies/290336/
8 06 De atoomwapen-arsenalen groeien 80 jaar na Hiroshima en Nagasaki weer. Wat ooit ‘nooit meer’ heette, wordt vandaag als ‘noodzakelijk’ verkocht. Terwijl de wereld zich herbewapent, verdwijnt ontwapening voor atoomwapens van de agenda – zogenaamd in naam van de veiligheid, maar het tegendeel is de werkelijkheid; door Youna Mulock Houwer. Mijns inziens geldt dit ook voor de toename van bewapening met conventionele wapens. Atoomwapens zijn, dat ben ik met Mulock Houwer eens, nòg bedreigender. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/06/80-jaar-na-hiroshima-hoe-de-wereld-zich-opnieuw-bewapend-met-kernbommen/
9 01 Dat er op 15 augustus jl. in Alaska een ontmoeting plaatsvond tussen de presidenten van Rusland en de Verenigde Staten van Amerika is op zich een ‘historisch moment’ te noemen. Het was de eerste keer sinds de Russische invasie van Oekraïne op 24 februari 2022 dat president Vladimir Poetin werd uitgenodigd in een NAVO-land. Maar in Alaska ging het niet alleen over Oekraïne. Poetin maakte daags voordien duidelijk dat hij de topontmoeting ook ziet als een kans om New START (het bilateraal akkoord tussen Rusland en de VS dat een limiet plaatst op het aantal strategische kernkoppen tot elk 1550) te hernieuwen, en als een middel om de relaties met de VS te ontdooien. Samenwerking in het Noordpoolgebied zou ook aan bod komen. Rusland beschikt in tegenstelling tot de VS over een grote vloot ijsbrekers, waar het Witte Huis graag een beroep op zou doen voor de doorgang van zijn scheepvaartverkeer langs de Noordpool, die door de klimaatverandering meer bevaarbaar wordt. En beide landen azen op de grondstoffen in dat gebied en hielden eerder al een overleg over de ontginning ervan. De VS ziet samenwerking in het Noordpoolgebied als een manier om Rusland los te weken van China, terwijl Rusland ook graag zijn groeiende economische en technologische afhankelijkheid van China wil afbouwen. Hoewel er niet veel informatie verspreid werd over het aandeel van deze en nog andere thema’s op het topoverleg, is het duidelijk dat zeker van de kant van Moskou gestreefd wordt naar een normalisering van de betrekkingen met Washington.
Er kwam geen afspraak over een staakt-het-vuren in Oekraïne, hoewel president Donald Trump gedreigd had met sancties wanneer Moskou daar geen werk van zou maken. De VS-president zou daarna nog verklaren dat er gauw een bilaterale ontmoeting zal plaatsvinden tussen Poetin en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, gevolgd door een tripartiete ontmoeting tussen hemzelf, Poetin en Zelensky. Die laatste is daartoe bereid, maar dan wel op voorwaarde dat zijn Westerse bondgenoten het eens worden over veiligheidsgaranties, die toekomstige aanvallen na een vredesregeling moeten voorkomen. Het Kremlin reageerde oppervlakkig met de woorden dat het bereid was om ‘het niveau van de discussies’ te verhogen. Voor een rechtstreekse topontmoeting tussen Poetin en Zelensky was het volgens Moskou nog te vroeg. Er moet eerst meer duidelijkheid komen over hoe en over wat er onderhandeld gaat worden.
Moskou weigert een onmiddellijk en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren, omdat dit in de praktijk zou betekenen dat de posities aan het front worden bevroren. Dat zou Oekraïne in de ogen van Moskou de tijd geven om zijn stellingen te versterken en zijn troepen te reorganiseren en te herbewapenen. Volgens Rusland is dat precies het scenario dat zich afspeelde na het sluiten van het Minsk II-akkoord in 2015. Dat akkoord werd onder andere bemiddeld door Duitsland en Frankrijk om een einde te maken aan het geweld tussen Kiev en de door Rusland gesteunde separatisten in de Donbas, na de verdrijving van de Oekraïense president Janoekovitsj tijdens de Maidan-opstand. Het Minsk II-akkoord voorzag in een staakt-het-vuren en tekende ook een politieke regeling uit, die de Donbas een zekere mate van zelfbestuur zou moeten garanderen. Achteraf verklaarden de toenmalige Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president François Hollande dat het minderen van de gevechten na Minsk II het mogelijk gemaakt had om “kostbare tijd te kopen” om het Oekraïense leger te bewapenen en te trainen. Moskou heeft al vaker laten weten dat het geen herhaling wil van dat scenario en is daarom wantrouwig over een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren; door Ludo De Brabander. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/01/de-moeilijke-weg-naar-vrede-in-oekraine/
9 18 Tijdens het Jacobidebat, een discussie in de Utrechtse Jacobikerk, vergoelijkte Rutger van der Hoeven de extra uitgaven aan oorlogsvoorbereiding met het argument dat de slagkracht van Europa te gering is, nadat Martijntje Smits benoemd had dat de Europese NAVO-landen 4x meer aan oorlogsmaterieel heeft dan Rusland. Het opmerkelijke aan dit argument is dat het niet genoemd werd nadat Rusland Oekraïne was binnen gevallen en ook niet de jaren daarna, maar dat het pas geldt nadat president Donald Trump dreigde uit de NAVO te stappen, wanneer de Europese landen hun militaire uitgaven niet fors zouden verhogen.
Van der Hoeven bleek ook van mening dat internationale verdragen zouden bijdragen aan vrede, terwijl de reden van het opzeggen van mijn abonnement van zijn Groene Amsterdammer was dat de Groene tot 2 jaar na de inval van Oekraïne geen enkele woord eraan gewijd had dat Nederland en de NAVO het Handvest van de Verenigde Naties niet naleeft door niet aan te dringen op deëscalatie, maar zich achter de Verenigde Staten van Amerika schaart door Oekraïne te willen verdedigen ‘tot de laatste Oekraïener’. https://www.uitagendautrecht.nl/evenement/132082/jacobidebat-tussen-pacifisme-en-oorlog
6 25 Het idee van het ‘militair-industrieel complex’, bedacht door Dwight Eisenhower in zijn afscheidsrede (1961), was bedoeld als een waarschuwing voor de ongecontroleerde macht van wapenfabrikanten en hun invloed op het buitenlands beleid. Vandaag de dag is dat complex gemuteerd. Het beschrijft niet langer alleen de innige relatie tussen politici en wapenfabrikanten, maar omvat nu ook een andere machtige, planeetvernietigende industrie: die van de fossiele brandstoffen; door Grace Blakeley. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/24/oorlog-olie-en-klimaat-hoe-het-militair-fossiele-complex-de-wereld-in-zijn-greep-houdt/
6 25 Wereldwijd tekent zich een duidelijke tegenstelling af: aan de ene kant het Westerse hegemonisme, aan de andere kant een opkomende, multipolaire tegenmacht. Daartussen bevindt zich een 3de groep landen, die economisch met die tegenmacht meebeweegt, maar politiek op eieren loopt uit vrees voor represailles van de Verenigde Staten van Amerika; door Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/24/de-verborgen-agenda-achter-trumps-aanval-op-iran/
6 28 Afrika heeft het grootste potentieel aan wind- en zonne-energie. Daarmee kan het een groene industriële revolutie ontketenen, die welvaart en werk zal creëren. Maar daarvoor zullen Afrika en Europa dan wel hun wederzijdse vooroordelen moeten laten varen, en een diepgaand partnerschap met wederzijds belang moeten aangaan; door John Vandaele in gesprek met Carlos Lopes. https://www.mo.be/interview/carlos-lopes-europa-blijft-de-belangrijkste-partner-van-afrika
7 08 De door het ‘Zuiden’ geleide organisatie BRICS+ blijft zich uitbreiden. Terwijl Israël en de Verenigde Staten van Amerika in juni druk bezig waren met oorlog voeren tegen Iran, kondigde BRICS in alle rust aan dat Vietnam de uitnodiging van de groep ‘om partnerland te worden’ had aanvaard. Met de toevoeging van Vietnam telt de uitgebreide BRICS+ nu 20 leden en partners. De 10 BRICS-leden zijn Brazilië, China, Egypte, Ethiopië, India, Indonesië, Iran, Rusland, de Verenigde Arabische Emiraten en Zuid-Afrika. De 10 BRICS-partners zijn Bolivia, Cuba, Kazachstan, Maleisië, Nigeria, Oeganda, Oezbekistan, Thailand, Vietnam en Wit-Rusland. Het gaat om 56% van de wereldbevolking en 44% van de wereldeconomie, uitgedrukt in gezamenlijke koopkrachtpariteit (KKP).
De VS is er kennelijk niet in geslaagd China en Vietnam te verdelen: Hanoi handhaaft ongebondenheid. Washington is van plan de toeleveringsketens via Vietnam om te leiden. Zo zouden ze China kunnen uitsluiten op een manier die friendshoring wordt genoemd. Washington heeft Amerikaanse bedrijven onder druk gezet om hun investeringen uit China terug te trekken en in plaats daarvan naar Vietnam te verhuizen en zich technologisch los te koppelen van China. Zowel de presidenten Donald Trump als zijn voorganger Joe Biden voer(d)en dit verdeel-en-heersbeleid. Daarmee is het besluit van Vietnam om toe te treden tot BRICS+ een statement. Het bevestigt het onafhankelijke buitenlands beleid en de strategische ongebondenheid van het land; door Ben Norton, vertaald door Jan Reyniers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/08/brics-breidt-uit-tot-56-procent-van-de-wereldbevolking-vietnam-treedt-toe/
7 08 In Amerika ging de academische vrijheid tussen 2014 en 2024 flink achteruit op alle vijf de onderzochte onderwerpen: institutionele autonomie, integriteit van de campus, vrijheid van academische en culturele expressie, vrijheid van academische uitwisseling en verspreiding en vrijheid van onderwijs en onderzoek. De academische vrijheid blijkt in de 179 onderzochte landen met name achteruit te gaan wanneer er niet-pluralistische partijen in de regering zitten; door Ilse Boeren. https://www.eoswetenschap.eu/algemeen/sterft-de-academische-vrijheid-een-stille-dood
7 17 Terwijl het Westen blijft toekijken en daadwerkelijk wegkijkt van Israëls oorlogsmisdaden, kwamen dinsdag 15 juli functionarissen en ministers uit meer dan 30 landen bijeen voor een spoedconferentie. Naast de oprichters van The Hague group (THG) waren daar ook onder meer Algerije, Brazilië, China, Irak, Libanon, Nicaragua, Oman, Pakistan, Spanje, Turkije en Venezuela om eindelijk te doen wat anderen nalaten: Israël confronteren met haar juridische verantwoordelijkheid en haar sancties opleggen; door Toon Danhieux.
7 19 De manier waarop de koloniale logica de aarde, de wereldbevolking en hun rijkdommen uitbuit en uitput is wellicht de belangrijkste koloniale erfenis, die momenteel bestreden moet worden. Belangrijker dan geschiedenisboeken, standbeelden of andere symbolen. Die koloniale extractie wordt op dit moment met afschuwelijk enthousiasme in de praktijk gebracht, ook door de nationale elites van heel veel landen in het Globale Zuiden. David Van Reybrouck heeft de indruk dat er enkele decennia geleden, toen hij als tiener interesse kreeg voor de wereld, veel duidelijker man en paard genoemd werd. Nu worden corrupte elites uit Noord èn Zuid vaak met fluwelen handschoenen benaderd. Afrika wordt gereduceerd tot slachtoffer, wat resulteert in een nieuw paternalisme. Op die manier neemt men de Afrikaanse elites niet ernstig en confronteert men hen niet met hun verantwoordelijkheid. [Anderzijds Tegelijk; GjH] lijkt Europa alleen oog te hebben voor Afrikaanse levens wanneer ze in de Middellandse Zee op weg zijn naar Europa. Zowel het ene als het andere staat heel ver af van een gelijkwaardige verhouding, die landen uit Noord en Zuid zich zouden moeten aanmeten, en er wordt niets gedaan om ons roofzuchtige economische systeem aan te pakken; door Gie Goris. https://www.mo.be/interview/samenloop-van-omstandigheden-david-van-reybrouck
7 24 Vandaag reisden Europese leiders naar Beijing. Wat aanvankelijk een louter diplomatieke plechtigheid leek – de 50ste verjaardag van de betrekkingen tussen China en de Europese Unie – ontpopte zich als een strategisch ontmoeting in een wereld, die fundamenteel aan het veranderen is. Sinds de terugkeer van president Donald Trump in het Witte Huis is het duidelijk dat Europa niet langer blind kan vertrouwen op de Verenigde Staten van Amerika. Voor Europa is de dwingelandij van Trump een structurele uitdaging. Niet alleen economisch, maar [vooral; GjH] ook moreel en politiek; door Marc Vandepitte.
7 24 Elke staat moet onmiddellijk alle banden met Israël herzien en opschorten. Zij moeten hun diplomatieke, economische, militaire, politieke en strategische betrekkingen – zowel export als import – opschorten en ervoor zorgen dat hun banken, particuliere sector, pensioenfondsen, universiteiten, verzekeraars en andere leveranciers van goederen en diensten in de toeleveringsketens hetzelfde doen. (…) Ik, Francesca Albanese, bedoel het verbreken van alle banden met Israël als geheel. Het verbreken van alleen de banden met de ‘onderdelen’ ervan in de bezette Palestijnse gebieden is geen optie. Totale isolatie is in overeenstemming met de plicht van alle staten, die voortvloeit uit het Raadgevend Advies van juli 2024, dat bevestigde dat de langdurige bezetting door Israël onwettig is en gelijkstaat aan apartheid en rassensegregatie. De Algemene Vergadering [van de Verenigde Naties; GjH] heeft dat advies aangenomen. Deze bevindingen zijn meer dan voldoende om actie te ondernemen. Bovendien is het de staat Israël, die wordt beschuldigd van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Het is dus de staat, die verantwoordelijk moet worden gehouden voor zijn wandaden. Zoals ik in mijn laatste rapport aan de Mensenrechtenraad heb betoogd, is de Israëlische economie zo gestructureerd dat zij de bezetting in stand houdt en is zij nu genocidaal geworden. Het is onmogelijk om het staatsbeleid en de economie van Israël los te koppelen van het langdurige bezettingsbeleid en de bezettingseconomie.
Onderhandelen met Israël over hoe om te gaan met wat er nog over is van Gaza en de Westelijke Jordaanoever, in Brussel of elders, is een volstrekte schending van het internationaal recht; door Francesca Albanese, vertaald door Gaston Van Dyck. Zie ook de laatste ‘7 24’ onder de kopjes ‘Inzichten’, ‘Mensenrechten’ en ‘West-Azië’.
7 25 Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de Amerikaanse regering van president Donald Trump zich actief bemoeit met de politieke toekomst van de Europese Unie. Hongaarse en Poolse denktanks publiceerden maart jl. een groots project om de Europese Unie fundamenteel te hervormen en van binnenuit te ontmantelen. Dat ontdekte een Hongaarse onderzoeksjournalist, die het plan met de naam ‘The Great Reset’, in handen kreeg. Het voorstel is direct opgepakt door de Heritage Foundation, het brein achter Project 2025, de ideologische blauwdruk achter Trumps beleid. Daarna verscheen in mei een beleidsdocument op de site van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarin slaat de Amerikaanse overheid alarm over de situatie in Europa. Volgens het beleidsstuk is Europa ‘verworden tot een broeinest van digitale censuur, massamigratie en restricties van religieuze vrijheid’. De tekst beschrijft ook de pogingen om deelname aan verkiezingen te beperken, door bijvoorbeeld de Duitse Alternative für Deutschland (AfD) als ‘extremistisch’ te labelen. Dit beleidsstuk, getiteld “De noodzaak van beschavingsbondgenoten in Europa” roept op tot het aanhalen van banden met radicaal-rechtse en ultraconservatieve bondgenoten in Europa, zoals de Duitse AfD-leider Alice Weidel, de Franse politicus Marine Le Pen, de Hongaarse premier Viktor Orbán en de Nederlandse PVV-leider Geert Wilders.
Er was al samenwerking tussen Trumps ‘Make America Great Again’-beweging en radicaal-rechts in Europa, maar dat zo’n artikel op de site van het ministerie in de VS verschijnt, is bijzonder. De Heritage Foundation en de hele MAGA-alliantie lijken erin te slagen de Europese radicaal-rechtse partijen te verenigen op een manier, waarop die partijen dat zelf niet voor elkaar zouden krijgen; door Saskia Dekkers en Roos Verbrugh. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2576394
7 30 Terwijl Europa zucht onder militaire drift, conservatief nationalisme [en verplichtingen voortkomend uit haar zelfverkozen vazalstatus in relatie tot de Verenigde Staten van Amerika; GjH], ziet de kaart van Azië er anders uit. In India besturen marxisten al decennia deelstaten als Kerala en West-Bengalen. In Laos, Nepal en Vietnam zijn communistische partijen aan de macht. Ook in Sri Lanka werd in 2024 Anura Dissanayaka, een uitgesproken marxistische kandidaat, verkozen tot president. [Met China en Rusland; GjH] samen spreken we dan over honderden miljoenen mensen, die vandaag onder linkse of socialistische regeringen leven. En dat gaat verder dan ideologie alleen: het zijn landen die stuk voor stuk inzetten op industrie, sociale ontwikkeling en technologie — met onbetwist China als voortrekker; door Miel Dullaert. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/30/communisme-is-dood-of-toch-niet-helemaal/
8 04 Demonstranten smeken erom, experts van de Verenigde Naties pleiten ervoor: een wapenembargo tegen Israël. Europese wapens dragen bij aan genocidaal geweld in Gaza en de Westelijke Jordaanoever, redeneren ze. Een militair exportverbod kan Israël dwingen om te stoppen met de oorlog, zeggen ze. Maar Israël importeert veel meer militair materieel uit de Verenigde Staten van Amerika dan uit welk Europees land ook. De vraag is dus of Europa wel een verschil kan maken met een wapenembargo; door Robert Chesal. Dit is de manier, waarop goed gepraat wordt om ‘een beetje’ mee te werken aan een genocide, waardoor de status quo behouden blijft. Die demonstranten en experts van de Verenigde Naties hebben volgens Chesal onvoldoende inzicht, waarbij genegeerd wordt dat een wapenembargo in dit geval een signaal is richting Amerika en Israël, en waarbij ingaan tegen het Handvest van de Verenigde Naties en meewerken aan een genocide ten onrechte afgeschilderd wordt als betekenisloos. Zie ook het stukje hieronder. https://nos.nl/artikel/2577560
8 04 Als eerste land binnen de Europese Unie besliste Slovenië om alle wapenhandel met Israël te verbieden. De regering verbood ook de doorvoer van wapens naar Israël via Slovenië. Het verbreken van de banden van medeplichtigheid is niet alleen van belang voor de Palestijnen, maar ook voor het in stand houden van het internationaal recht, dat niet toevallig tot stand kwam nadat inzicht verkregen was welke verschrikkingen de Tweede Wereldoorlog teweeg had gebracht; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/04/slovenie-bant-als-eerste-eu-land-alle-wapenhandel-met-israel/
8 07 Terwijl de presidenten Donald Trump en Vladimir Poetin zich opmaken voor hun eerste fysieke ontmoeting in jaren, blijven persoonlijke gesprekken tussen de Russische president en zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky uit. In juni zei Poetin al dat hij bereid is met Zelensky te praten, maar pas in de ‘slotfase’ van de onderhandelingen; door de nieuwsredactie van NU. Voor mij (en wellicht ook anderen, die de ontwikkelingen rond Oekraïne tussen China, The coalition of the willing, de Europese Unie, Frankrijk, Groot-Brittannië, de NAVO-landen, de binnenlandse ontwikkelingen in Oekraïne gedurende 3 decennia, Rusland en de Verenigde Staten van Amerika gevolgd heeft) is Poetins houding glashelder en het logische gevolg van tentoongestelde Westerse agressie sinds 2008 of zelfs 1989. https://www.nu.nl/spanningen-oekraine/6364976/zelensky-bereid-tot-ontmoeting-met-poetin-maar-kremlin-houdt-deur-dicht.html
8 07 Tijdens de afsluiting van de internationale Conferentie over Palestina – georganiseerd door de ‘Groep van Den Haag’ (35 landen die zich uitspreken tegen de Israëlische militaire operaties in Gaza) – plaatste de Colombiaanse president Gustavo Petro op 16 juli jl. de genocide op Gaza in een bredere historische en koloniale context. Hij noemde Gaza ‘een experiment van de superrijken’ om de wereld te tonen hoe zij zullen reageren op een opstand van de mensheid. “Wij hebben Gaza in ons eigen bloed meegemaakt. Ook hier kwamen invasies en bezettingen. Ons Colombiaanse land werd 2x bezet, (…). Geen Colombiaan vindt het vreemd dat volkeren, die door tirannieën zijn bezet, in opstand komen. (…) Europa beleefde een episch verhaal na het einde van Hitler, maar vandaag kiezen ze voor de kinderen van Hitler. Vandaag herhalen ze de uitspraken van Hitler (…)”; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/07/colombiaanse-president-gaza-is-een-experiment-het-toont-hoe-ver-de-rijken-bereid-zijn-te-gaan-tegen-het-verzet-van-de-mensheid/
8 07 Ergens halverwege de eerste film van ‘The Hunger Games’ klinkt er hoog boven de dode bomen een mechanisch gezoem. Katniss Everdeen wist al wat er zou komen, voordat ze omhoog keek. Een kleine parachute, een vingerwijzing uit het Capitool. Ze ontvangt een prijs voor hoe goed ze zich had weten te verkopen aan de kijkers, aan het publiek en aan de rijken, dat hun wijn dronk terwijl zij vocht voor eten. Ze krijgt niet genoeg om veilig te zijn, maar precies genoeg om te blijven lijden voor de camera. Wanneer Seppe De Meulder de beelden ziet van de voedseldroppings van zijn regering boven Gaza, kan hij niet anders dan aan die scène terugdenken. Een misselijkmakend spektakel is het, waarin onze regeringen doen alsof ze hun menselijkheid tonen, maar ten volle medeplichtig zijn aan de onmenselijkheid van de hele situatie; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/07/voedseldroppings-zijn-een-misselijkmakend-spektakel-met-groot-hunger-games-gehalte/
8 14 De Hind Rajab Foundation en het Palestijns Centrum voor Mensenrechten hebben bij het Internationaal Strafhof een klacht ingediend tegen de Israëlische legerleiding en politieke top over de gerichte moord op Al Jazeera-journalist Anas Al-Sharif en zijn collega’s. De klacht beschuldigt Israël van het systematisch aanvallen van journalisten in Gaza – een strategie die neerkomt op oorlogsmisdaden en wellicht zelfs genocide. Legerwoordvoerder kolonel Avichay Adraee, premier Benjamin Netanyahu, luitenant-generaal Eyal Zamir, majoor-generaal Tomer Bar en brigadegeneraal Yossi Sariel worden aangeklaagd; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/14/klacht-bij-internationaal-strafhof-tegen-moordenaars-van-journalist-al-sharif/
8 19 Terwijl president Donald Trump met zijn ‘America First’-beleid de wetenschappelijke vrijheid ondermijnt, wil de Europese Unie zich juist profileren als de beschermer daarvan, maar met de Europese ‘Scramble for talent’ dreigt het dezelfde fouten te maken als de VS, en net zo goed wetenschappelijke vrijheden te beknotten: het dominante competitiviteitsdenken gaat ten koste van inclusie en vernauwt de blik op wetenschap. Wil Europa werkelijk een alternatief bieden, dan moet het inzetten op openheid, pluralisme en samenwerking; door Petra De Sutter en Nathan Vandeputte. https://www.sampol.be/2025/08/wetenschap-heeft-meer-nodig-dan-alleen-competitie
8 20 Wanneer we spreken over ‘dekolonisatie’ of ‘kolonisatie’, dan linken we dat snel aan de Grote Politiek. Het is natuurlijk waar, het debat is òòk politiek. Maar door ‘dekolonisatie’ in één adem met ‘dochter’ te noemen, begrijpt iedereen direct dat Nadia Nsayi het niet alleen over publieke debatten heeft waarin je dingen moet gaan uitleggen aan witte mensen, en evenmin over de grote verhalen. Dekolonisatie en kolonisatie hebben ook iets persoonlijks; gevolgen voor individuen, families en vrienden. Dekolonisering gaat net zo goed over haar, schrijft Nsayi, en over haar naasten. Het is niet alleen een kwestie van theorieën, maar ook van ervaringen. Hún ervaringen. Het is een gesprek, dat wij als gemeenschap zouden moeten voeren; door Bitshilualua Kabeya over het boek “Dochter van de dekolonisatie” (2025, uitgegeven door Epo) van Nadia Nsayi. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/20/dekolonisatie-gaat-niet-alleen-over-publieke-debatten-waar-je-dingen-moet-uitleggen-aan-witte-mensen/
8 21 Zo kondigde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio gisteren nieuwe sancties aan: “Vandaag wijs ik Kimberly Prost uit Canada, Nicolas Guillou uit Frankrijk, Nazhat Shameem Khan uit Fiji en Mame Mandiaye Niang uit Senegal aan”, omdat ze “direct hebben deelgenomen aan de inspanningen van het ICC om onderdanen van de Verenigde Staten of Israël te onderzoeken, te arresteren, vast te houden of te vervolgen, zonder de toestemming van een van beide landen”. De sancties houden in dat alle activa, die de aanklagers en rechters op Amerikaans grondgebied bezitten, worden bevroren.
8 22 De nieuw ingevoerde importtarieven van president Donald Trump heeft de meest pro-VS-bondgenoot binnen de BRICS+ tegen de Verenigde Staten van Amerika gekeerd. India had de zwakste schakel van BRICS+ ten voordele van de VS kunnen zijn voor de nieuwe Koude Oorlog tegen China. Echter, de recente importtarieven tegen India hebben het land ertoe gebracht toenadering te zoeken tot China; door Ben Norton. Eerste onderwerp in https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/22/trump-drijft-india-naar-china-en-drie-opinies-over-oorzaken-oorlog-oekraine/
9 01 Volgens de Chinese president Xi Jinping begeeft de wereld zich op een kruispunt. Wat veel van de 20 niet-westerse staatshoofden van de Shanghai Cooperation Organisation-top (SCO) met elkaar gemeen hebben, is dat ze lijden onder het protectionistische economische beleid van de Verenigde Staten van Amerika. Xi vindt dat ontwikkelingslanden hun krachten moeten bundelen. En China faciliteert dat graag. Hij riep vandaag op tot de oprichting van een nieuwe SCO-ontwikkelingsbank. De SCO begon ooit als een zeskoppige organisatie, gericht op regionale veiligheid. Inmiddels is de organisatie zowel in leden als in missie uitgebreid. De SCO heeft zichzelf de laatste jaren herontdekt: de kracht zit nu in handel. Als het aan Xi en zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin ligt, vormt de SCO de basis voor een nieuwe economische wereldorde. Met een SCO-ontwikkelingsbank zou een langgekoesterde wens van Peking in vervulling gaan. Xi probeert al jaren een alternatief betalingssysteem aan de man te brengen, waarbij er meer gehandeld wordt in de Chinese yuan ten koste van de Amerikaanse dollar; door Gabi Verberg. En ik had gewenst dat de Europese Unie zich bij dit initiatief had aangesloten. https://nos.nl/artikel/2580796-sco-top-in-china-tegen-de-koude-oorlogretoriek-maar-wel-richting-nieuw-machtsblok
9 02 Stel je voor dat een arm land de premier van een rijk Westers land zou vermoorden. Dat zou de voorpagina’s van alle kranten halen. Vermoordt Israël daarentegen de premier van de Houthi-regering in Jemen, dan is dat nauwelijks nieuws, maar toch kwam op 28 augustus Ahmed Ghaleb al-Rahawi om bij een Israëlische aanval op Sanaa, samen met verschillende ministers van de regering; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/02/niet-in-het-nieuws-israel-doodt-premier-van-jemen/
9 03 Heel veel mensen, zeker in de lage-inkomenslanden, besteedden in 2024 een groot deel van hun inkomen aan het kopen van kledij, huisvesting, transport of voedsel. Daarnaast zijn onderwijs en gezondheidszorg belangrijke uitgaven, die al meer weg hebben van investeringen: geld dat burgers en samenlevingen opzij zetten voor gezondheid en scholing. Gezondheidszorg neemt volgens de Wereldbank en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), meer dan 9% van het mondiale inkomen op, met grote verschillen tussen landen en rijke landen die daaraan vaak verhoudingsgewijs meer besteden. Op mondiaal niveau spreek je over om en nabij de € 10.000 miljard. Alles bij elkaar besteden mensen over heel de wereld zo’n € 5.000 miljard aan onderwijs, € 2.353 aan defensie, dan wel oorlog (of de voorbereiding daarop), € 1.924 aan energietransitie, € 400 aan AI-datacentra en € 185 aan officiële ontwikkelingshulp.
Per 100 miljoen inwoners investeerden de Verenigde Staten van Amerika € 104 miljard (1,5% van het bbp) aan energietransitie, de Europese Unie € 77 miljard (2%), China € 40 miljard (3%), Centraal- en Latijns Amerika € 9 miljard (0,8%), India € 7 miljard (2,5%) en Afrika € 2 miljard (1,4% van het bbp).
Er waren in 2024 wereldwijd in totaal voor € 1.316 miljard aan buitenlandse investeringen. Meer dan eenderde daarvan, € 520 miljard, ging naar Azië. Noord-Amerika trok € 294 miljard aan, tegen € 189 miljard voor het continent Europa (in 2023 was dat nog € 346 miljard). Latijns-Amerika zag € 140 miljard aan inkomende investeringen en Afrika € 83 miljard euro. Wanneer je de berekening per hoofd van de bevolking maakt, volgt Afrika op grote afstand van de andere werelddelen. De VS steken er dan met kop en schouders bovenuit, met veruit de meeste inkomende investeringen van alle werelddelen.
Kijken we naar de private investeringen in artificiële intelligentie dan beginnen China, Europa en de VS voor 2013 met een bedrag tussen de $ 5 en 10 miljard. De VS eindigen in 2024 op $ 109 miljard, Europa op $ 19 miljard en China op $ 9 miljard.
Al deze cijfers geven ons een idee welke wereld we aan het bouwen zijn en welke keuzes landen maken. Globaal genomen investeert de wereld vandaag meer in defensie dan in de energietransitie. De grote opkomende landen China en India gaan tegen die tendens in. Deze grote ontwikkelingslanden, die per hoofd van de bevolking nog altijd veel armer zijn dan de rijke landen, besteden een groter deel van hun inkomen aan hun energietransitie en dragen zo verhoudingsgewijs meer bij tot een stabieler klimaat dan de rijke landen, wat heel de wereld ten goede komt. De VS investeren meer dan dubbel zoveel in wapens als in de energietransitie. Ook de EU besteedt al meer aan wapens dan aan windmolens. Hoever zal de EU, onder invloed van Trump, in de Amerikaanse richting opschuiven de komende jaren? De bewapeningswedloop zelf heeft overigens een zware koolstofvoetafdruk, omdat ze de productie van cement en staal de hoogte in jaagt. De lancering van ChatGPT zette een wedloop in gang naar een soort AI, die steunt op massaal veel data en rekenvermogen én goedkope arbeid uit het Globale Zuiden. Die keuze werd gemaakt door een beperkt aantal bedrijfsleiders in de VS. AI draait zeker om geld en macht voor die bedrijven. Maar er is ook een veiligheidsdimensie, want AI zal een toenemende rol spelen in defensie. Hoewel geclaimd wordt dat AI het klimaatprobleem zal oplossen, [blijkt of; GjH] lijkt in de praktijk het omgekeerde gaande. Het afbouwen van de officiële ontwikkelingssamenwerking past in het beeld van een wereld, waarin de rijke landen meer investeren in AI en in wapens dan in de zorg voor de planeet, die in de eerste plaats de kwetsbaarsten moet beschermen tegen de gevolgen van de klimaatcrisis; door John Vandaele. https://www.mo.be/analyse/waar-het-geld-van-de-wereld-naartoe-vloeit
9 05 Volgens economisch antropoloog Jason Hickel en filosoof Dylan Sullivan komt de Westerse vijandigheid jegens China niet voort uit bezorgdheid over een vermeende bedreiging van de ‘op regels gebaseerde internationale orde’. Wat erachter schuilt, is de angst voor het alternatief dat China biedt: een orde die de Westerse suprematie ter discussie stelt, vertaald door Dirk Nimmegeers. Bovendien heeft China in meer dan 40 jaar in internationale conflicten geen enkele kogel afgevuurd. In diezelfde periode is de Verenigde Staten van Amerika daarentegen meer dan een dozijn landen in het Zuiden binnengevallen, en heeft landen gebombardeerd of een regimewissel opgedrongen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/05/de-echte-reden-waarom-vs-aansturen-op-oorlog-tegen-china/
9 08 Liberalen hebben de afgelopen 50 jaar in de rijke wereld vrijwel alle belangrijke sociale instellingen gedomineerd. Het is bijna onmogelijk om een bedrijfsleider, beleidsmaker of mediapersoonlijkheid te vinden, die in wezen geen liberaal is. Tussen liberalen leven en werken zonder hun ideeën te delen is een enorme uitdaging.
Een bepaalde houding is typisch voor liberalen: ze zijn vaak gericht op details en dekken zich met hun standpunten over ieder onderwerp in door een beroep te doen op de ‘beide kanten van het debat’. Ze beweren zich aan een bepaald moreel kader te houden, maar willen niet ‘ideologisch’ overkomen. Dus lijken ze gechoqueerd en wringen ze veel met hun handen zonder iets inhoudelijks te zeggen. Ze hebben vooral een hekel aan ‘ideologen’, vanuit de onjuiste veronderstelling dat hun eigen opvattingen gebaseerd zijn op een objectieve beoordeling van het bewijsmateriaal en niet op een coherent ideologisch kader. Deze misvatting maakt liberalen zo gevaarlijk: hun ideologie is verborgen en wordt niet erkend, waardoor het lastig is om deze aan te vechten. Het belangrijkste waar liberalen het over eens zijn, is dat het over het algemeen goed gaat. Wanneer het niet goed gaat, komt dat omdat een of andere slechterik knoeit met een systeem, dat een goed systeem is. Herstel dus de normaliteit, is hun visie, dus weg met die slechterik; door Grace Blakeley, vertaald door Ann Dejaegere, in in haar bespreking van het boek “The Collapse of Global Liberalism” (2025, uitgegeven door Polity) door Philip Pilkington. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/08/is-het-liberalisme-echt-dood-nee-dus/
9 09 China kan als wereldleider stellen dat het meer investeert in klimaatactie dan in wapens. Zo zorgt het beter voor de wereld dan het Westen; door John Vandaele.
7 22 “Als je mij enkel als slachtoffer ziet en vol medelijden naast mij komt staan”, zo stelde bijvoorbeeld Ahed Tamimi, “dan wil ik dat medelijden niet. Wat ik wel wil is dat de mensen ons zien als verzetsstrijders, als verdedigers van de vrijheid, en dat ze daarin onze partners zouden zijn.”; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/22/is-de-nieuwe-superman-pro-palestijns/
7 24 In Gaza is geen oorlog tegen Palestijnse kinderen gaande, maar een genocide tegen alle Palestijnen, tegen Palestina en tegen het bestaan van alles dat relaties heeft met de Palestijnse identiteit.
Van alle pijnlijke beelden uit Gaza, vaak gedocumenteerd door Palestijnen zelf, was nou net een beeld dat op een ongeziene, onvoorstelbare manier viraal ging, niet eens echt. Het was een met artificiële intelligentie gegenereerde foto. Als collectief voelen we ons comfortabeler bij een door AI gegenereerd beeld van Palestijns lijden dan bij de realiteit. Echte beelden dwingen ons namelijk om de huidige genocide recht in de ogen te kijken. Het confronteert ons met onze eigen medeplichtigheid.
De weigering om Palestijnse beelden en stemmen te vertrouwen gaat niet alleen over ongemak, maar over geïnternaliseerde xenofobie.
We verwachten dat de ontmenselijking van Palestijnen vaak uit een voorspelbare, zionistische hoek komt, maar ook niet-zionistische bondgenoten maken zich hier schuldig aan. Op sociale media wordt dat pijnlijk zichtbaar in de manier waarop Palestijns lijden wordt herleid tot een trend. De logica daarachter is vaak dat we, wanneer we hun lijden aanpassen aan de taal van wat nu viraal gaat, meer mensen bereiken en ons collectief er dan misschien meer om zal geven. Dat reduceert Palestijnen tot een trend, tot een ‘iets’ en wel een iets wat je in een format kunt gieten. In feite voelt het aan als formele, niet-doorleefde solidariteit.
We mogen het collectieve doel van de bevrijding en volledige dekolonisatie van Palestina nooit uit het oog verliezen.
7 24 We mogen hopen dat deze twee dagen [dat de Groep van Den Haag hier in Colombia samenkomt; GjH] alle aanwezigen zullen aanzetten tot samenwerking om concrete maatregelen te nemen om een einde te maken aan de genocide in Gaza en, hopelijk, een einde aan de uitroeiing van de Palestijnen in wat er nog over is van Palestina. Het is belangrijk, omdat dit het proefterrein is voor een systeem waarin gerechtigheid, rechten en vrijheid voor iedereen werkelijkheid worden. Deze hoop, die mensen zoals ik koesteren, is een discipline. Een discipline die we allemaal zouden moeten beoefenen.
Maar vandaag zijn we ook getuige van een breuk. Het immense lijden van Palestina heeft de mogelijkheid tot verandering gecreëerd. Ook al komt dit (nog) niet ten volle tot uiting in de politieke agenda’s. Er is een revolutionaire verschuiving aan de gang. Een verschuiving die – als ze standhoudt – zal worden herinnerd als een moment waarop de geschiedenis een andere wending nam.
En tegen de Palestijnen en degenen uit alle hoeken van de wereld die hen steunen, vaak met grote offers en tegen hoge kosten, zeg ik: wat er ook gebeurt, Palestina zal dit tumultueuze hoofdstuk hebben geschreven. Niet als voetnoot in de kronieken van would-be veroveraars, maar als het nieuwste hoofdstuk in een eeuwenoude saga van volkeren, die in opstand zijn gekomen tegen kolonialisme, onrecht en vandaag meer dan ooit tegen neoliberale tirannie; door Francesca Albanese, vertaald door Gaston Van Dyck. Zie ook de laatste ‘7 24’ onder de kopjes ‘Mensenrechten’, ‘Wereldverhalen’ en ‘West-Azië’.
7 31 Gisteren las ik dat Qiu Confucius (551-479 v.Chr.) gezegd zou hebben: “Zigong vroeg: ‘Is er een woord waarnaar men gedurende zijn hele leven kan handelen?’ De Meester zei: ‘Dat is dan wel ‘wederzijdsheid’; wat je voor jezelf niet wilt, leg dat ook niet aan anderen op.’ Bron: “Taoïsme” (2022, uitgegeven door Athenaeum-Polak & Van Gennep), geschreven door Michel Dijkstra.
8 01 Wat ik onbegrijpelijk vind, is dat alle niet-VS-landen hun handen niet gewoon ineen slaan en president Donald Trump simpel laten begaan met zijn importheffingen. Zij houden dan nog altijd een wereldmarkt over en zouden daarmee de Verenigde Staten van Amerika isoleren, hetgeen die importheffingen snel van tafel zou vegen. België, de Europese Unie, de NAVO-landen en Nederland doen er daarentegen alles aan om de populariteit van president Donald Trump onder Amerikanen te vergroten. Dit is onbegrijpelijk (voor mij).
8 03 Het COC riep gisteren tijdens de CanalPride kiezers op om bij de Nederlandse verkiezingen in oktober te stemmen op een partij, die de lhbti+-belangen belangrijk vindt. “De vrijheid en mensenrechten, die we vieren met de Pride, worden mede bepaald bij de Kamerverkiezingen”, stelde de belangenorganisatie; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2577322
8 15 De tijd van ‘gewoon’ brieven schrijven en demonstreren tegen de genocide in Gaza is voorbij, vinden veel activisten. Ze roepen iedereen op om tot acties met meer impact te komen: massale boycots, sabotage, stakingen. ‘Een spoorlijn blokkeren kost tonnen, en daar gaat het om: bedrijven kun je [alleen; GjH] raken in hun portemonnee.’ Door Roxane Soudagar. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/wat-kun-je-doen-voor-gaza-stakingen-boycots-sabotage/
8 17 Vandaag las ik “De camino” uit (2021, uitgegeven door Luitingh-Sijthof) van Anya Niewierra. Aanvankelijk legde ik het boek weg, nadat in het begin een zelfmoord omschreven werd als ‘een heldendaad’. Anderen overtuigden me dat het boek toch het lezen waard is. En schrijven kan deze Niewierra. Vier inzichten hield ik aan dit boek over: 1. Wil men voorkomen om in een leugen te moeten voortleven, dan is het handig om zo snel als mogelijk open kaart te spelen over dubieuze kwesties (naarmate tijd vordert kan het moeilijker worden voor de draad te komen), 2. Het kan nodeloos desastreus zijn om iemand de waarheid te vertellen (denk aan kinderen van (groot-)ouders met een NSB-verleden), ook ‘de’ waarheid is iets gecompliceerds en kent meerdere dimensies, maar men doet ook onrecht door de onbehaaglijke waarheid te verzwijgen, 3. Zelfmoord kan wel degelijk een heldendaad zijn en 4. Zo’n pelgrimstocht, zoals de hoofdpersoon Lotte Bonnet liep, is vanwege de massaliteit niets voor mij; ik zou een route haaks op de camino kiezen.
8 18 Gisteren las ik “De Camino” uit en vandaag het ‘Elementaire deeltje 78’ “Taoïsme” (2022, uitgegeven door Polak & Van Gennep) van Michel Dijkstra. Ik had het op mijn bergwandeltocht door de Dolomieten als enige leesvoer bij me. Door ‘De tao van Poeh’ van Benjamin Hoff kwam ik erachter dat ik op mijn 11de jaar een taoïstische ervaring gehad heb, te weten die van het ongekerfde blok. Dijkstra leverde een mij-verhelderende kijk op het Taoïsme; een Chinese, filosofische, mystieke en religieuze stroming, waarin ik mij verder nooit verdiept heb. Hoewel veel in nevelen gehuld blijft, hetgeen Dijkstra meeslepend en uitstekend uitlegt, blijkt de basis van het taoïsme te liggen in de geschriften van Lao Zi (604‑507 v.Chr), die grotendeels verloren zijn gegaan. Niet met mijn verstand, maar met mijn buik vermoed ik er iets van te begrijpen: wie wij zijn, is te bevatten wanneer we doorvoelen wat de essentie is van ons persoonlijke, tijdelijke, unieke leven hier op aarde. Onze ratio is verbonden met dat tijdelijke leven, en kan ons daarbij niet helpen. Wij zijn daarentegen wel degelijk verbonden met een niets, dat alles is, gelijk alles wat ons omgeeft met datzelfde niets verbonden is.
Het belang van het taoïstisch inzicht ligt, concludeer ik, op het vlak van onze taakvervulling, die er doorgaans volstrekt anders uitziet, dan ons door de cultuur waarin we geboren zijn en/of waarin we leven wordt meegegeven; zelfs wanneer die cultuur gebaseerd is op het taoïsme!
8 19 Eergisteren las ik “De camino” uit, gisteren het Elementaire deeltje “Taoïsme” en vandaag “Over het verdwijnen van rituelen” (2019, 2025, uitgegeven door De Nieuwe Wereld/Ten Have) van Byung-Chu Han. Dat boek bespreekt de invloed van het neoliberalisme op ons dagelijks leven en die is niet mals. Het draait allemaal om de gevolgen van de transitie van individu naar consument en van het veranderingsproces van burger naar participant. Onder het kopje ‘De gevolgen van het neoliberale denken voor mensen als u en ik’ meer hierover achter de link https://gerardusdagboek.com/f-werkstukken/.
9 19 Wie tegelijk het verzet tegen de Israëlische genocide steunt en het bestaansrecht van etnostaat Israël verdedigt, begrijpt niet dat de radicalisering van het zionistische establishment al decennia gaand is en in de natuur van de Joodse staat is ingebakken; door Ludo De Witte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/19/heeft-israel-bestaansrecht/
6 23 Achttien prominente Belgische experts in het internationaal recht waarschuwen dat België een onvoorwaardelijke plicht heeft om genocide te helpen voorkomen. Doet het dat niet, dan riskeert het land zelfs vervolgd te worden voor medeplichtigheid. Het Genocideverdrag uit 1948 verplicht staten om alles te doen wat in hun vermogen ligt om genocide te voorkomen; door Marc Vandepitte. Waar blijven de experts in andere landen, zoals Nederland? https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/23/verschijnt-belgie-straks-voor-het-internationaal-strafhof/
6 26 Teveel Nederlandse kinderen krijgen te maken met moeilijke omstandigheden. Meer dan 70.000 kinderen zijn uitgevallen op school. Tegelijk is het mogelijk dat door de (financiële) druk op de jeugdzorg kinderen niet op tijd de juiste hulp krijgen. De gemeente Utrecht en Utrechtse scholen maken zich ook grote zorgen over onderwijsachterstanden. Het kabinet wil een belangrijke subsidieregeling stopzetten, die juist dat moet tegengaan; de Onderwijskansenregeling (OKR). Utrecht dreigt door de rijksbezuiniging alleen al € 5,6 miljoen kwijt te raken. Elf Utrechtse scholen in het voortgezet onderwijs worden hierdoor getroffen; door Ilse Lavell en de redactie van RTV Utrecht. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3911479/groeiende-wachtlijsten-sinds-de-komst-van-metmaya en https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3911813/kaalslag-in-het-klaslokaal-utrecht-verliest-miljoenen-voor-tegengaan-achterstanden-op-school
6 27 Hoe vaker hij kwam, hoe meer hij hun verbondenheid begon te zien en te begrijpen. Hij zag hoe dezelfde groep mensen elkaar elke avond voor 19 uur aan de Brusselse Beurs omhelsde bij aankomst. Hoe ze samen de vlaggen uitrolden. Hoe ze met elkaar spraken, met muziek op de achtergrond. En uiteindelijk, hoe hun stemmen zich verbonden en de eerste woorden over de Beurs galmden: “Free, free Palestine”; door Youna Mulock Houwer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/27/waarom-iedereen-een-voorbeeld-moet-nemen-aan-de-beurs-betogers/
6 27 Geachte redactie van De Limburger, het wordt nu dus echt tijd dat jullie niet meer klakkeloos stukken uit De Telegraaf overnemen. Ik doel uiteraard op het ‘verslag’ van het partijcongres van GroenLinks/PvdA in De Limburger van maandag 23 juni jl.. Ik doel met name op de zin: “Dan kan Frans Timmermans als een katholieke priester uit het Zuiden uitroepen ‘houdt elkaar vast’” had toch op de redactie van een Limburgse krant opgemerkt moeten zijn als een vorm van denigrerend racisme? Dat je van De Telegraaf niet mag verwachten dat ze in het artikel aandacht besteedt aan het partijprogramma van de nieuwe grote partij in het midden van de Nederlandse politiek, dat kan ik begrijpen, Telegraaflezers stemmen op de PVV en de VVD. Maar dat de verschraling van de regionale media er nu toe leidt dat de redevoering van onze eigen Limburgse politicus Frans Timmermans aan de gewone Limburgse krantenlezer voorbij gaat, dat is heel erg. Erger nog is het dat we in plaats daarvan uitgebreid kennis mogen nemen van wat de erkende hoerenloper Rob Oudkerk ervan vindt. Landgraaf, Sante Brun. https://santebrun2.blogs.com/my_weblog/2025/06/de-telejraaf.html
7 08 Over de wet, die de woningbouw moet versnellen, moet een extra advies komen van de Raad van State. Dat vindt een meerderheid van de Eerste Kamer. Senatoren zijn bezorgd dat de PVV-toevoeging ‘discriminatoir’ is. In dat aangenomen amendement wordt het verboden om statushouders (asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen) voorrang te verlenen op sociale huurwoningen, ook al is hun situatie nijpend. Daarmee krijgen statushouders dus een slechtere positie dan andere mensen, die wèl een urgentieverklaring kunnen krijgen wanneer ze bijvoorbeeld dakloos zijn of ziek; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2574211-zorgen-in-eerste-kamer-over-mogelijk-discriminerend-onderdeel-woningwet
7 12 Enkele Belgische organisaties, die zich verzetten tegen het Israëlische geweld tegen palestijnen, en enkele palestijnen uit België maken zich op voor een juridische confrontatie met de eigen regering. Ze willen dat België stopt met wegkijken en haar verantwoordelijkheid neemt inzake de genocide, die zich volgens hen voltrekt in de Gazastrook. Deze week werd een officiële ingebrekestelling bezorgd aan de federale regering. Als daar komende week geen bevredigend antwoord op komt, stappen de eisers naar de rechtbank. En dat zou een wereldprimeur zijn: nooit eerder werd een Europese staat juridisch aangeklaagd voor passieve medeplichtigheid aan genocide in Gaza; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/12/unicum-belgie-aangeklaagd-voor-medeplichtigheid-aan-genocide-in-gaza/
7 17 In de Utrechtse gemeenteraad werd een ‘burgermotie’ besproken over het boycotten van Israëlische organisaties en producten. Toen bleek dat de motie het niet haalde, werden de pro-palestijnse demonstranten agressief en luidruchtig; door Marc van Rossum du Chattel. Zou ik er bij geweest zijn, dan had ik me vanuit mijn gevoel voor rechtvaardigheid eveneens geroerd. Dat gevoel zou bepalend voor mijn gedrag zijn; sterker dan mijn wens me fatsoenlijk te gedragen, meneer Van Rossum du Chattel. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3922037/raadsvergadering-loopt-uit-de-hand-burgemeester-dijksma-belaagd-door-pro-palestina-demonstranten
7 21 Vandaag is een Belgische nationale feestdag en koning Filip (Filips) Maria hield zijn traditionele televisietoespraak. Die viel dit jaar op door zijn ongebruikelijke politieke beladenheid. Zonder Israël expliciet te noemen, veroordeelde de koning het geweld in Gaza scherp en sprak hij over ‘ernstige humanitaire wantoestanden’ en ‘een ondraaglijke crisis’; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/21/filip-noemt-het-beestje-bij-de-naam-gaza-is-een-schande-europa-faalt/
7 28 Rechtse regimes hebben het doorgaans moeilijk met de rechtspraak, denk maar aan Recep Erdoğan, Viktor Orbán en Donald Trump. De drang naar meer greep op de samenleving botst onvermijdelijk met de onafhankelijkheid van rechters. De Vlaamse minister-president Diependaele kondigde ook al aan dat hij in beroep zou gaan tegen een onlangs uitgesproken rechterlijke uitspraak. Onder druk van enkele coalitiepartners draaide hij echter bij: eerst zou er een ‘onafhankelijk juridisch advies’ worden ingewonnen over de zin van zo’n beroep. 138 Juristen namen de beschikking alvast onder de loep. Hun conclusie luidt dat een beroep voor de Vlaamse overheid noch juridisch zinvol is, noch ethisch verdedigbaar: Israël voert in Gaza een militair offensief dat door experts en internationale ngo’s als genocide wordt bestempeld. Zowel het Internationaal Gerechtshof als het Strafhof hebben maatregelen tegen Israël genomen, waaronder arrestatiebevelen tegen premier Bejamin Netanyahu en voormalig defensieminister Yoav Gallant voor misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden. België, inclusief Vlaanderen, is gebonden aan internationale verdragen, die medeplichtigheid aan zulke misdaden verbieden. Landen moeten daarentegen alles in het werk stellen om medeplichtigheid aan ernstige mensenrechtenschendingen – waaronder genocide – te vermijden. Een strikte controle op militaire doorvoer naar Israël en wapenembargo zijn daarbij het absolute minimum. En daarover ging de rechterlijke uitspraak; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/27/juristen-kraken-beroep-diependaele-over-wapendoorvoer-naar-israel/
8 05 De commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken (CAVV) adviseert de Nederlandse regering en Eerste en Tweede Kamer. In een nieuwe publicatie zet de CAVV uiteen wat de verplichtingen zijn, die volgen uit het Genocideverdrag, dat ook door Nederland is ondertekend en geratificeerd. Een van de plichten is dat landen zoveel mogelijk moeten doen om genocide in een ander land te voorkomen. Doen zij dat niet, dan kunnen zij aansprakelijk worden gesteld voor het verzaken van deze preventieplicht.
Bijna tegelijkertijd kwam het College van de Rechten van de Mens met een dringende oproep aan de Nederlandse regering om zwaardere maatregelen te treffen tegenover Israël. Op die manier zou de druk op Israël moeten worden opgevoerd, zodat het stopt met mensenrechtenschendingen in Gaza. “De nood in Gaza is dusdanig hoog dat zwaardere pressiemiddelen niet langer uitgesteld mogen worden”, stelt het College; door NOC Nieuws. Belangrijke adviezen voor een regering, die de humane problemen in Palestina, en zo u wilt Israël, gemist heeft. https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2577633
8 05 Een Afghaanse man vroeg in Nederland een verblijfsvergunning aan voor bepaalde tijd, maar Nederland wees in 2024 zijn aanvraag af. De man was via België de Europese Unie binnengekomen. Volgens de Dublinverordening zou België dan verantwoordelijk zijn voor de behandeling van zijn aanvraag. Maar hij wilde daar niet naar toe, omdat hij vreest dat België hem geen opvang verleent. De zaak kwam voor bij de Nederlandse Raad van State en hij kreeg gelijk. De uitspraak van de afdeling Rechtspraak van de Nederlandse Raad van State was niet mals: “Zij onderkent dat systeemfalen in een andere lidstaat ertoe leidt dat ernstig afbreuk wordt gedaan aan het Dublinsysteem en de loyale samenwerking, die daarbij tussen EU-lidstaten geldt. Maar het is de taak van de bestuursrechter om bij de overdracht van asielzoekers aan andere EU-lidstaten op basis van de feiten te beoordelen of sprake is van zulk systeemfalen, waardoor zij het risico lopen op een onmenselijke behandeling.” Het gevolg van de rechterlijke uitspraak is dat Nederland alleenstaande mannelijke asielzoekers niet meer mag terugsturen naar België. Nu komen zij in Nederland in de asielprocedure; door Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/05/onverschilligheid-is-beleid-bij-asiel-en-de-media-volgen-regering-klakkeloos/
8 07 In een opmerkelijke stap heeft de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) van Amsterdam Israël voor het eerst officieel bestempeld als een ‘bedreiging voor de Nederlandse staat’. Het rapport richt zich op de pogingen van Israël om de politiek en publieke opinie in Nederland te beïnvloeden, met speciale aandacht voor de Ajax-Maccabi-rellen van november 2024, die in Amsterdam uitbraken voorafgaand aan de UEFA Europa League-wedstrijd. Het is de eerste keer dat een Westerse inlichtingendienst de potentiële gevaren erkent, die voortkomen uit Israëls wereldwijde Hasbara-netwerk, dat zich richt op het beïnvloeden van politieke en publieke percepties wereldwijd; door Kit Klarenberg. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/07/nederlandse-terreurbestrijding-noemt-israel-een-bedreiging-voor-de-staat/
8 07 De Belgische tolk Akkaya(?) Bilal schreef kritische artikelen over het anti-moslimbeleid van de Franse minister van Justitie Gérald Darmanin. Toen werd hij plotseling ontslagen. De reden zou een inlichtingenrapport zijn van de Belgische Staatsveiligheid, waarin hij werd bestempeld als een ‘gevaarlijke radicaal’. Wat er daarna gebeurde gaf hem het sterke vermoeden dat de tentakels van de Franse regering zich tot ver over de Franse grens uitstrekken; door Bilal. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/07/een-franse-minister-en-de-belgische-staatsveiligheid-spanden-samen-om-mij-de-mond-te-snoeren/
8 08 Uit onderzoek van Apache blijkt dat Belgische politiezones samenwerken met Israëlische bedrijven. Deze samenwerking kan internationale verplichtingen schenden, waaronder het Genocidenverdrag. Liga voor Mensenrechten en SOS Gaza vragen daarom een onafhankelijk onderzoek naar de mensenrechtenimpact en rechtmatigheid van deze praktijken; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/08/sos-gaza-en-liga-voor-mensenrechten-dienen-klacht-in-bij-comite-p/
8 28 Amnesty International Nederland heeft de gemeente Amsterdam gedagvaard. Dat doet de mensenrechtenorganisatie vanwege een in haar ogen onrechtmatig demonstratieverbod in november vorig jaar. Het verbod gold in de 6 dagen na de rellen rond de voetbalwedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv. De eerste 3 dagen mocht niemand demonstreren. In de 3 dagen daarna kon dat wel wanneer demonstranten een ontheffing aanvroegen. Sommige demonstraties vonden daarom niet plaats in het centrum van de stad, maar op het terrein van de Westergasfabriek. Amnesty noemt het verbod een te ver gaande inperking van het demonstratierecht. De organisatie stapt naar de rechter, omdat duidelijk moet worden dat zo’n vergaand verbod nooit gerechtvaardigd kan zijn. Volgens Amnesty was dit verbod niet noodzakelijk en niet proportioneel. Door een rechterlijke uitspraak probeert Amnesty International Nederland herhaling te voorkomen; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/binnenland/6367021/amnesty-dagvaardt-gemeente-amsterdam-wegens-protestverbod-na-ajax-maccabi.html
9 02 De Belgische regering hoopt wellicht dat met nieuwe maatregelen het protest over het uitblijven van maatregels tegen Israël zal luwen, maar een beweging voor de menselijkheid kan onmogelijk genoegen nemen met een compromis over een genocide. Wat het Belgische akkoord overigens wel bewijst, is dat de druk van de publieke opinie werkt. Wat de regering doet is allemaal te laat en te weinig, maar de maatregelen, die nu genomen worden, zijn wel degelijk een overwinning voor de solidariteitsbeweging. “Deze akkoorden zijn geen eindpunt”, reageert 11.11.11, “Het Internationaal Gerechtshof heeft de juridische onderlat al duidelijk geïdentificeerd. Wat vandaag op tafel ligt, blijft daar nog steeds onder.” Door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/02/compromis-over-genocide-dit-beslisten-vlaamse-en-federale-regeringen-over-israel/
9 03 De Belgische Burgerwet voor Palestina eist de erkenning van de genocide tegen het Palestijnse volk. Verder een volledig embargo tegen Israël en de vervolging van daders van oorlogsmisdaden. En tenslotte eist de burgerwet de erkenning van Palestina als soevereine staat – onvoorwaardelijk, met volledige erkenning van het recht van het Palestijnse volk op zelfbeschikking en op terugkeer naar hun gronden en huizen. Het is een Burgerwet, een constitutioneel instrument waarmee burgers bindende wetgeving in het parlement kunnen indienen. Komen er 25.000 handtekeningen, dan zal de Belgische Burgerwet voor Palestina het parlement verplichten te debatteren en te stemmen; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/03/belgisch-burgerwetsvoorstel-voor-palestina/
9 04 Tussen 2014 en 2024 werd de Nederlandse economie ruim 21% groter, terwijl het aantal inwoners met nog geen 7% toenam. En wanneer de economie sneller groeit dan het aantal mensen, is er per persoon [in theorie; GjH] meer te besteden en te verdelen. Althans, afhankelijk ervan hoe [en hier zit ’m de kneep; GjH] de welvaart wordt verdeeld; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6367869/nederlandse-economie-groeit-harder-dan-bevolking.html
9 15 Op de internationale ranglijst voor academische vrijheid is Nederland inmiddels gedaald van de bijna perfecte score van 0,92 in 2018 naar 0,76 in 2024. Van alle westerse landen scoren alleen Griekenland, Portugal en de Verenigde Staten van Amerika lager. Menig land uit het globale Zuiden scoort hoger, zoals bijvoorbeeld Burkina Faso; door Nieuwsuur. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2582649-nederlandse-universiteiten-schuwen-debat-met-andersdenkenden
6 26 Een paar honderd mensen herdachten vreedzaam de doden, die een jaar geleden vielen bij protesten. Vorig jaar in juni kwamen ook vele duizenden de straat op, het grootste deel Gen-Z jongeren: onder de 30, die zich verzetten tegen geplande belastingverhogingen en andere overheidsmaatregelen. Gisteren werden in de hoofdstad Nairobi door betaalde gemotoriseerde bendes en de Keniaanse politie minstens 8 mensen vermoord en 400 verwond, waarvan 83 ernstig; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/26/kenia-in-opstand-woede-tegen-corruptie-en-geweld-breekt-los/
8 23 De positie van de inheemse bevolking in Australië is nergens zo slecht als in het Noordelijk Territorium. Daar gaat het om criminaliteit, gezondheidszorg, huisvesting, kindersterfte, onderwijs en verslaving, maar het opvallendste cijfer is dat van de gevangenispopulatie: bijna 1% van de totale bevolking zit in hechtenis; waarvan ruim 90% van inheemse afkomst is; door Meike Wijers. https://nos.nl/artikel/2579649-recordaantal-inheemse-mensen-achter-tralies-in-noorden-van-australie
8 11 President Donald Trump maakt niet zijn land, maar China ‘still greater and greater’. Dat betoogt Melvin Goodman, voormalig CIA-analist, hoogleraar bestuurskunde aan de Johns Hopkins University in de Verenigde Staten van Amerika. Hij ziet China’s positie op het wereldtoneel door het grillige en isolationistische beleid van de VS groeien; door Melvin Goodman. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/11/trump-makes-china-great-again/
9 29 China is geen liberale democratie. Maar over hoe het wel werkt bestaan veel misverstanden, die worden versterkt door boosaardig anti-Chinees racisme in de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika. De Chinese academicus Zhang Weiwei legt in dit interview met Ben Norton uit hoe de Chinese regering te werk gaat, hoe het politieke systeem werkt, haar socialistische markteconomie en hoe het Chinese bestuur aankijkt tegen democratie. Het tweede onderwerp in https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/29/tegendraads-leesvoor-media-ethiek-in-gaza-en-wat-met-bolivia-en-china/
9 15 Geen enkel land heeft zoveel microkredieten per inwoner als Cambodja. Wat in de jaren ’90 begon als een kleinschalig initiatief van ngo’s is daar uitgegroeid tot een miljardenmarkt. Die bereikt niet het beoogde doel. Terwijl Europese ontwikkelingsbanken winst boeken en België meeprofiteert, glijden Cambodjaanse gezinnen steeds dieper de armoede in. Apache vond bewijzen van mensenrechtenschendingen, ontbossing en voedselonzekerheid. In 2024 vertelde slechts 13% van de leners dat microkrediet hun leven direct had verbeterd. Geen van de 10 families, die Apache interviewde, gaf aan dat hun leven verbeterde na het afsluiten van een microkrediet. Nary noemt het zelfs ‘een regelrechte nachtmerrie’. Het enige waar zij aan denk zijn hun schulden. “We eten weinig. Ik slaap amper. Mijn man is ziek. Onze zoon is ondertussen gestopt met school”; door Anneleen Ophoff. https://apache.be/2025/09/15/honger-huiselijk-geweld-en-zelfmoordneigingen-met-uw-belastinggeld
6 26 Het stadje Schengen in Luxemburg herdacht op 14 juni 2025 het 40-jarig bestaan van het gelijknamige verdrag. Wat ooit begon als een baken van [verderfelijk beleid, gezien de consequenties ervan voor migranten, en; GjH] Europese eenheid — het vrij verkeer van personen zonder binnengrenzen — dreigt juist dat deze dagen te worden overschaduwd door de steeds luider klinkende roep om grensbewaking en nationale soevereiniteit. Officieel dienen die grenscontroles om de migratiedruk aan te pakken, maar volgens zeggen is dit ‘niets meer dan politiek theater’, een toneelstuk voor een publiek dat gerustgesteld wil worden, geenszins een effectieve maatregel; door Manfred Ingelbrecht. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/26/schengen-40-jaar-nieuwe-grenscontroles-zijn-slechts-politiek-theater/
7 02 De activiteiten van Frontex aan de Europese buitengrenzen volgt 11.11.11 al jaren. Dat die operaties op gespannen voet staan met mensenrechten is een understatement. De afgelopen jaren kwam het agentschap meermaals in opspraak vanwege betrokkenheid bij illegale pushbacks. Frontex blijft operaties coördineren waarbij de Libische kustwacht mensen op zee onderschept, waarna ze systematisch slachtoffer zijn van detentie en foltering. Enerzijds zijn mensenrechten vrij stevig verankerd in het mandaat van Frontex (de Frontex verordening) en zijn de Europese regels helder als het gaat over het ‘non-refoulement-beginsel’: pushbacks zijn niet toegelaten. Anderzijds overtreden zo goed als alle lidstaten die regels met voeten, ook in landen waar Frontex actief is. Alleen al in 2024 telde 11.11.11 meer dan 120.000 illegale pushbacks door EU-lidstaten, vaak gepaard gaande met brutaal geweld; door Flor Didden. https://www.sampol.be/2025/07/als-frontex-haar-eigen-regels-volgt-heft-het-zichzelf-op
7 18 De West-Europese landen zouden moeten erkennen dat hun veiligheid (en die van Oekraïne) onmogelijk kunnen worden gerealiseerd door een strategie van confrontatie, die tot doel heeft de oorlog uit te breiden, Rusland te isoleren en de vijandigheid tussen de Europese Unie en Rusland te versterken.
Sinds het einde van de Koude Oorlog in 1991 wordt de relatie tussen de EU en Rusland gekenmerkt door gemiste kansen, strategische fouten en wantrouwen, hetgeen in het artikel gepreciseerd wordt. De laatste jaren is deze fragiele relatie verergerd tot een militaire confrontatie in Oekraïne. De oorlog in Oekraïne, die een verwoestende economische, geopolitieke en menselijke tol eist, heeft de kloof tussen de Europese Unie en Rusland dramatisch en gevaarlijk verdiept. Er is daarom dringend behoefte aan een nieuwe evaluatie van de manier waarop Europa de motieven van Rusland zelfstandig bekijkt [zich niet langer slaapwandelend conformeert aan het beleid van de Verenigde Staten van Amerika; GjH] en hoe het met zijn buurland moet omgaan; door Jeffrey Sachs. Zijn 5 voorstellen [in dit zeer lezenswaardige artikel; GjH] gaan niet over verzoening; ze gaan over het leggen van de basis voor een duurzame veiligheid voor Oekraïne en vrede in Europa. https://lavamedia.be/de-europese-relatie-met-rusland-herdenken/
7 22 Voor het eerst in de geschiedenis worden de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie aangeklaagd voor het Hof van Justitie, en wel wegens hun ‘nalatigheid’ tegenover het geweld in Gaza. Voor het eerst in de geschiedenis worden deze 2 machtige instellingen aangeklaagd voor het niet naleven van hun eigen verdragsverplichtingen. Beide instellingen hebben verzuimd op te treden tegen de oorlogsmisdaden en het risico op genocide, die de Israëlische regering sinds oktober 2023 in Gaza pleegt. Het juridische middel, dat ingezet wordt, is ongezien: artikel 265 van het EU-Verdrag, dat het mogelijk maakt om een Europese instelling voor het gerecht te dagen als ze ‘in gebreke blijft’, met andere woorden, als ze passief blijft in een situatie waar actie vereist is. De klacht van 90 pagina’s is het gevolg van een formele ingebrekestelling, die op 12 mei jl. werd verstuurd. Twee maanden later is er nog steeds niets ondernomen, en dus trokken de advocaten naar de rechtbank; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/22/eu-voor-het-gerecht-gesleept-wegens-passiviteit-in-gaza-genocide/
7 23 De Europese Unie concludeerde vorige maand dat Israël het handelsverdrag met de Europese Unie schendt, maar consequenties wilden de lidstaten daar niet aan verbinden. In plaats daarvan kwam er een maatregelenpakket dat de EU ‘achter de hand wil houden’. Ongeveer tweederde van de Europese investeringen in Israël wordt gedaan door Nederlandse bedrijven en Nederland is de grootste buitenlandse investeerder in Israël. Individuele landen kunnen zonder de EU wel degelijk maatregelen tegen Israël treffen; geen producten meer importeren uit Israëlische illegale nederzettingen, de staat Palestina erkennen en/of de wapenexport naar Israël stilleggen. Wanneer Nederland dat zou doen, zou dat een krachtig effect hebben. En Nederland doet het soms ook: in 2023 besloot de Nederlandse overheid bepaalde producten van chipmachinefabrikant ASML niet langer naar China te exporteren. Zoiets kan bij Israël ook. Kortom, je kunt als land besluiten te handelen in lijn met internationale regels; door Kaja Bouman. https://nos.nl/artikel/2576100
7 24 Frankrijk gaat binnenkort de Palestijnse staat erkennen. Frankrijk is de eerste van de G7-landen (de overleggroep van economische grootmachten), die dat doet. Dit staat symbool voor de steeds kritischere houding, die Europese landen aannemen ten aanzien van Israël. Dat is volgens mij goed nieuws, maar president Emmanuel Macron focust [helaas; GjH] ook op de demilitarisering van Hamas en de Palestijnen in het algemeen [en niet op demilitarisering van Israël; GjH]; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6363630/macron-zegt-dat-frankrijk-binnenkort-palestina-gaat-erkennen-geen-alternatief.html
7 24 De voormalige Labour-leider Jeremy Corbyn heeft een nieuwe, linkse partij opgericht. Hij doet dat samen met de Britse parlementariër Zarah Sultana, die begin deze maand uit de partij van premier Starmer stapte. Corbyn wil met zijn nieuwe partij een links alternatief bieden voor Labour. Speerpunten zijn de bestrijding van kinderarmoede en het breken van de macht van bedrijven. “Het systeem werkt niet als 4,5 miljoen kinderen in armoede leven in het 6de rijkste land op aarde”, zeggen Corbyn en Sultana. “Het systeem werkt niet als de regering zegt dat er geen geld is voor de armen, maar wel miljarden vrijmaakt voor oorlogen.” Ook wil Corbyn dat het Verenigd Koninkrijk de wapenleveranties aan Israël onmiddellijk stopzet en de nieuwe partij wil dat de energie- en waterbedrijven en het openbaar vervoer weer in staatshanden komen.
Op de vraag of zijn partij ‘Labour in een nieuw jasje’ wordt, reageerde Corbyn afwijzend. De Labour-partij wordt van bovenaf bestuurd. Het is een gecentraliseerde partij waar controlefreaks het voor het zeggen hebben en die alles willen controleren wat in de partij gaande is. Zijn nieuwe partij zal zijn wortels in de gemeenschap hebben en wordt van onderen af opgebouwd. Het wordt een politieke partij, die aan de kiezers behoort; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2576303
7 28 Op 5 juli 2024 trad Keir Starmer aan als premier van het Verenigd Koninkrijk, nadat zijn partij Labour een grote meerderheid behaalde in het parlement. Gelet op het aantal stemmen, dan haalde Labour onder Starmer ruim een half miljoen stemmen mìnder dan onder zijn voorganger Jeremy Corbyn in 2019 – en die uitslag was toen al een dieptepunt voor de partij. Een jaar later is Starmers populariteit verder gekelderd. Vandaag peilt Labour rond de 20%, minder dan de helft van wat het een jaar geleden bij de verkiezingen haalde.
7 31 Na [maandenlange decennia; GjH] onvoorwaardelijke steun aan Israël, tonen Westerse politici hun medeleven met Gaza. Maar wie goed kijkt, ziet niets anders dan krokodillentranen, louter en alleen bedoeld om de groeiende verontwaardiging bij het publiek te sussen, geenszins om Israël tot de orde te roepen; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/31/gaza-bart-de-wever-en-krokodillentranen/
8 02 Op de Amsterdamse CanálParade vaart er voor het eerst ook een boot met hofmedewerkers, juristen en rechters mee. Dat zorgt voor opgetrokken wenkbrauwen, maar óók voor bijzondere steun van burgers, buitenlui en juristen voor deze opvallende stap. Want verliezen magistraten, die uitbundig feesten, daardoor niet hun onafhankelijkheid en onpartijdigheid? Familie en jeugdrechter Elvira Devis, vanmiddag meevarend matroos, die namens de 3 deelnemende gerechten spreekt, legt uit dat we artikel 1 van onze grondwet, en artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie moeten vieren, precies zoals we in ere houden dat we diefstal, moord en verkrachting afkeuren; Mieke van der Weij en Pieter van der Wielen in gesprek met Elvira Devis. https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuwsweekend/019869db-c1b1-7306-bc4f-5d399ca8fd88/2025-08-02-een-boot-vol-rechters-op-de-canalparade-had-al-veel-langer-moeten-meevaren
8 04 In de Finse hoofdstad Helsinki zijn in het afgelopen jaar geen verkeersdoden gevallen; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2577536
8 04 “Zwitsers ontredderd door onverwacht hoge Amerikaanse importheffingen”. Dat is de kop en daar gaat het artikel over; door Chiem Balduk. Het artikel gaat dus uitdrukkelijk niet over het desastreuze beleid van de Verenigde Staten van Amerika. https://nos.nl/artikel/2577544
8 08 De partij zonder naam ‘yourparty.uk’ heeft met een beperkte website en geen of negatieve aandacht in de mainstream media in 2 weken al meer dan 650.000 Britten bereid gevonden het initiatief van Jeremy Corbyn en Zarah Sultana te ondertekenen. Van daar naar een echte partij is nog een hele weg te gaan, maar het potentieel is overduidelijk. Owen Jones bespreekt met Jeremy Corbyn wat de plannen zijn: Eerste onderwerp in https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/08/corbyn-over-yourparty-gov-roger-waters-hiroshima-nagasaki-en-de-bbc/
8 23 Op maandag 11 augustus jl. in Kopenhagen beviel de Groenlandse Ivana Brønlund van haar eerste dochter, die ze Aviaja-Luuna noemde. Maar na nog geen uur werd de pasgeboren baby haar afgenomen en in de pleegzorg opgenomen. Brønlund had een omstreden test moeten doen om uit te wijzen of ze voldoende bekwaam is een kind op te voeden. Sindsdien heeft ze haar dochter niet meer gezien, terwijl de FKU, zoals de test heet, in Denemarken niet afgenomen mag worden aan Groenlanders; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/opmerkelijk/6366600/groenlandse-vrouw-moet-baby-uur-na-geboorte-afstaan-door-verboden-test.html
9 10 Wordt Frankrijk [ook; GjH] een land met 2 duidelijk gescheiden bevolkingslagen: boven en onder? Dat is de keuze, die de Franse bevolking krijgt voorgelegd door president Emmanuel Macron en zijn 6 regeringen in 2 jaar tijd. Die regeringen hadden met elkaar gemeen dat ze pertinent weigerden af te wijken van hun plan om de Franse staatsschuld volledig af te wimpelen op de gewone werkende bevolking, terwijl de rijke bovenlaag ongehinderd nog rijker mag worden; door Lode Vanoost.
6 26 In New York, een stad met 8 miljoen inwoners, heeft in een ongelijke verkiezingsstrijd de linkse politicus Zohran Mamdani de Democratische voorverkiezing voor het burgemeesterschap gewonnen. Daarmee versloeg hij niemand minder dan voormalig gouverneur Andrew Cuomo, gesteund door de partijtop en tientallen miljoenen aan donorgeld. Mamdani is een 33-jarige uitgesproken democratisch socialist. Hij is moslim en heeft een Indiase achtergrond. Hij werd geboren in Oeganda en groeide op in New York; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/26/linkse-aardverschuiving-in-new-york-socialist-wint-voorverkiezingen/
7 23 Een aantal studenten in de Amerikaanse staat Columbia zegt dat het demonstreren op de campus ‘gevaarlijk’ geworden is na een overeenkomst tussen de regering en de universiteit, en de aanhouding van Mahmoud Khalil, een vooraanstaande figuur in de studentenprotesten op Columbia; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2576108
8 29 Agressie van de Verenigde Staten van Amerika tegen Venezuela is niets nieuws. Sinds de Venezolanen in 1999 Hugo Chávez verkozen als president is bruutheid in constante opbouw. Het gaat om grondstoffen. Chávez brak met de traditionele achtertuinpolitiek, die de enorme hoeveelheden aan mineralen en olievoorraden van het land ter beschikking stelden van de VS. Voor de grote noorderbuur is dat onaanvaardbaar. Niet dat het de eerste keer is dat een Latijns-Amerikaans land uit die imperialistische greep probeert los te komen. In 1959 deed Cuba dat, in 1979 Nicaragua en dus in 1999 Venezuela. De twee eerste landen kampen al decennia met een diplomatieke, economische en financiële blokkade van de VS en het regelmatig opstoken van nationale onrust. In Nicaragua werd daarbij een heuse contra-oorlog gefinancierd en opgezet; een terreuroorlog tegen de bevolking; door Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/29/venezuela-in-het-vizier-amerikaanse-oorlogsvloot-dreigt/
6 26 Een jaar geleden verscheen een essay van de Amerikaanse politicoloog en Midden-Oostendeskundige Norman Finkelstein, waarin hij de Israëlische aanval op Iran al voorspeld had. “Wanneer Israël een land in het vizier heeft, kan enkel totale onderwerping het van zijn plannen doen afzien. Israël zal bijna zeker de provocaties blijven opstapelen tot Teheran geen andere keuze meer heeft en wel moet reageren”, schreef Finkelstein toen; door Norman Finkelstein, vertaald door Marina Mommerency. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/26/politicoloog-finkelstein-voorspelde-in-april-2024-al-de-aanval-op-iran/
7 04 De 400 distributiepunten in Gaza, die tijdens het tijdelijke staakt-het-vuren actief waren, zijn nu vervangen door 4 militair gecontroleerde distributiepunten. Dit dwingt twee miljoen mensen richting overbevolkte, gemilitariseerde zones waar ze dagelijks te maken krijgen met kogelvuur, terwijl ze proberen toegang te krijgen tot hulp en voedsel. Een consortium van meer dan 200 humanitaire organisaties roept op onmiddellijk een eind te maken aan de dodelijke Israëlische voedselbedeling in Gaza en zo snel mogelijk terug te keren naar de VN-geleide coördinatiemechanismen; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/04/honger-of-kogels-in-gaza-wordt-humanitaire-ramp-verpakt-als-hulpverlening/
7 08 Het idee van 2 afzonderlijke staten, Israël en Palestina, is een dodelijke illusie [gebleken; GjH]. De diplomatieke focus voor Palestina op een tweestatenoplossing heeft geleid tot meer apartheid en kolonisatie. De Palestijnen werden opgesloten in enclaves, terwijl Israël systematisch hun bewegingsvrijheid beperkte, hun land inpikte en hun watertoevoer afsloot. Gaza werd een openluchtgevangenis en is nu één groot vernietigingskamp, waar de Israëlische staat een Ëndlosung aan het uitvoeren is. Jeruzalem werd een exclusief Joodse stad. Israël heeft altijd geweigerd om de fundamentele rechten van Palestijnen te erkennen: het recht op gelijke behandeling, op terugkeer en het recht op verzet tegen bezetting. Een tweestatenmodel dat die rechten negeert, is geen vredesplan, maar de legitimatie van apartheid. Het is onmogelijk om nog twee leefbare staten te creëren. Daarom moeten we durven denken aan één democratische staat voor iedereen; door Marc Vandepitte over het gedachtegoed van Haim Bresheeth. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/08/een-staat-voor-iedereen-waarom-het-tweestatenmodel-in-palestina-is-vastgelopen/
7 15 Hoewel bijna 8.000 mensen – waaronder duizenden burgers – sinds december 2024 in Syrië het leven lieten, blijft dit grootschalige geweld nagenoeg onbesproken in de media. In deze bijdrage wordt duidelijk hoe burgerdoden, internationale hypocrisie en sektarische executies stilletjes aanvaard worden als zijnde geopolitieke belangen; door Defend Democracy, vertaald door Katrien Vandegaer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/15/massamoord-en-mediazwijgen-het-vergeten-bloedbad-in-syrie/
7 15 Israël heeft in strijd met het Afscheidingsakkoord van 1974 in Zuid-Syrië minstens 10 nieuwe militaire bases gebouwd, vooral in de provincies Daraa en Quneitra. Dit leidt tot massale ontheemding en vernietiging van landbouwgrond en woningen. Het toont aan dat Israël van plan is om er definitief te blijven. Er gaan geruchten dat Israël en Syrië geheime onderhandelingen voeren over een territoriale herverdeling, waarbij Syrië mogelijk delen van Noord-Libanon (zoals Tripoli) zou krijgen in ruil voor Israëlisch behoud van de Golanhoogten. Hoewel Syrië officiële plannen voor agressie ontkent, lijkt het erop dat het land onder invloed van de Verenigde Staten van Amerika zou kunnen meewerken aan een regionale herschikking, die Libanon verder destabiliseert.
En sinds de start van de omstreden voedselbedeling in Gaza eind mei zijn er door de omstreden Amerikaans-Israëlische Gaza Humanitarian Foundation bijna 800 mensen omgekomen toen ze humanitaire hulp probeerden te ontvangen. Daarbij worden mensen op zoek naar voedsel door het Israëlische leger in de borst en het hoofd geschoten. Kinderen zijn in meer dan de helft van de aanvallen slachtoffer.
7 24 De Palestijnse Bezette Gebieden zijn vandaag een hel. In Gaza heeft Israël zelfs de laatste functie van de VN – humanitaire hulp – ontmanteld om de bevolking die het tot vernietiging heeft veroordeeld, opzettelijk uit te hongeren, keer op keer te verdrijven of te doden. In de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, gaat de etnische zuivering voort door middel van onwettige belegering, willekeurige detentie, buitengerechtelijke executies, wijdverbreide marteling en massale verdrijving. In alle gebieden onder Israëlisch bestuur leven de Palestijnen onder de terreur van vernietiging, die in realtime wordt uitgezonden naar een [passief; GjH] toekijkende wereld; door Francesca Albanese, vertaald door Gaston Van Dyck. Zie ook de laatste ‘7 24’ onder de kopjes ‘Inzichten’, ‘Mensenrechten’ en ‘Wereldverhalen’.
7 31 Wat Israël in Gaza [Jeruzalem en de zogenoemde ‘Westoever’; GjH] uitvoert, is geen oorlog maar een zorgvuldig geplande genocide, met honger als wapen en een [olie- en; GjH] vastgoedfantasie als einddoel. Terwijl kinderen [mannen en vrouwen; GjH] sterven van ontbering, dromen Israëlische ministers al hardop van een strandresort op de ruïnes van een [opgeruimd; GjH] volk; door Chris Hedges. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/31/de-gazaanse-riviera/
8 01 De genocide in Gaza en het geweld op de Westbank passen in het plan van premier Benjamin Netanyahu om de Gazastrook te annexeren, een plan dat gesteund zou worden door de regering van president Donald Trump. Dit zou de volgende verschrikkelijke fase van de genocide in Gaza betekenen, terwijl ook de annexatie van de bezette Westelijke Jordaanoever doorgaat; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/01/el-haaretz-israel-plant-de-spoedige-inlijving-van-heel-palestina/
8 04 Hoe kan iemand een begin van uitleg vinden, laat staan begrip tonen, voor de praktijk van Israël om disproportioneel en met voorbedachten rade kinderen tot doelwit van vernietiging te nemen? Met haar controle over de bevolkingsregisters, toezicht en geavanceerde wapens zijn deze moorden geen ongelukken; ze zijn onderdeel van het Israëlische overheidsbeleid. Vanaf oktober 2023 vermeldde de Israëlische eerste minister Benjamin Netanyahu het Bijbelse verhaal van Amalek om de massamoord in Gaza, waaronder die op kinderen, te rechtvaardigen. Het doden en verminken van kinderen – nog altijd een oorlogsmisdaad onder het internationaal recht – heeft in Israël de volledige legitimiteit gekregen, en werd zelfs door de uitspraken van zionistische rabbijnen en door de retoriek van talrijke Israëlische ministers aangemoedigd.
In een gemeenschap met één van de hoogste cijfers qua alfabetisering in de regio, ondanks decennia van bezetting en bombardementen, zijn opgeleide jongeren niet alleen symbolen van overleving. Ze symboliseren bevrijding. Daarom is voor een gewelddadig koloniaal regime een kind met een boek, een droom of een geheugen gevaarlijker dan welk wapen dan ook; door Linah Alsaafin, vertaald door Bart Dewil.
Naschrift: Persoonlijk houdt de verbeelding van het volgende voorval mij al dagen bezig: “De Israëlische bezetter folterde de moeder van Youssef Al-Zaq, zodat ze een miskraam zou krijgen”, zo vertelde Youssef’s neef Ahmed Sahmoud me. Fatema, de moeder van Youssef zette echter een gezonde jongen op de wereld, terwijl ze tijdens de bevalling aan armen en benen geboeid werd gehouden. Ze kreeg daarbij slechts minimale medische zorg van haar Israëlische cipiers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/04/waarom-israel-de-kinderen-van-gaza-vermoordt/
8 11 Ik heb alle details van de pijn meegemaakt, schrijft Al Jazeera journalist Anas al-Sharif in zijn testament, heb vele malen lijden en verlies geproefd, maar ik heb nooit geaarzeld om de waarheid te vertellen zoals die is, zonder verdraaiing of vervalsing – zodat Allah getuige kan zijn tegen degenen die zwegen, degenen die onze moord accepteerden, degenen die ons de adem benamen en wier harten onbewogen bleven bij het zien van de verspreide resten van onze kinderen en vrouwen, en degenen die niets deden om het bloedbad te stoppen, waarmee ons volk al meer dan anderhalf jaar te maken heeft; door Anas al-Sharif, vertaald door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/11/journalist-anas-al-sharif-dit-is-mijn-testament-aan-de-wereld/
8 16 Op 23 juli jl. stemde het Israëlische parlement (de Knesset) met een overweldigende meerderheid vóór een niet-bindende motie, die de annexatie van de bezette Westelijke Jordaanoever door Israël toestaat. De Israëlische minister van Financiën Bezalel Smotrich kondigde op 14 augustus aan dat de werken worden aangevat voor de bouw van nederzettingen in de zogenaamde ‘E1-zone’ tussen Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever. Het plan zal op woensdag 20 augustus van kracht worden. E1 is de schakel tussen Jeruzalem en de bestaande nederzetting Ma’ale Adumim. Het plan is bedoeld om Oost-Jeruzalem — dat de Palestijnen opeisen als toekomstige hoofdstad — af te scheiden van de bezette Westelijke Jordaanoever.
8 21 1. Israël is een koloniale staat, die sinds 1948 systematisch Palestijnen verdrijft van hun grond en hun huizen. Ook na de Oslo-akkoorden, die uitzicht hadden moeten bieden op een Palestijnse staat, bleef Israël systematisch Gaza blokkeren en kolonies bouwen op de Westelijke Jordaanoever. Het is vervolgens mede uit de frustratie over het niet respecteren van die Oslo-akkoorden door Israël dat de aanhang van Hamas onder Palestijnen is gegroeid.
2. Sinds oktober 2023 is Israël een moordcampagne gestart met als doel alle Palestijnen uit Gaza te verdrijven. Juristen, mensenrechtenorganisaties en VN-rapporten spreken van ‘een genocide’. Er kan in deze context geen sprake zijn van ‘zelfverdediging’, die al dan niet proportioneel is. Een bezettende macht kan geen zelfverdediging inroepen tegen een bezet volk.
3. We weten dat men graag denkt in termen van goed tegen kwaad, of het licht tegen de duisternis. Het is dan ook bijzonder dat er in België getwijfeld wordt of degene die op kinderen schiet nu echt wel de grote [slechterik held; GjH] in het verhaal is. Maar dit soort benaderingen is hoe dan ook weinig productief. Wanneer kinderen worden vermoord kun je de schuld daarvan niet bij de slachtoffers leggen. De vraag is niet of Palestijnen het perfecte slachtoffer zijn. En of ‘alles wat elke Palestijn doet in uw stelsel van normen en waarden past’ doet [eigenlijk totaal; GjH] niet ter zake. Het gaat erom dat het mensen zijn. Ze hebben dus rechten, mensenrechten. En die worden overtuigd en serieus geschonden. Het internationaal recht kent geen termen als ‘de superheld’ of ‘de slechterik’. Het kent wel termen zoals ‘bezetter’ en ‘onderdrukt volk’. Het is heel duidelijk aan welke kant het internationaal recht staat: aan die van de onderdrukten. Wie het internationaal recht erkent, is dus ook verplicht om de medeplichtigheid aan de misdaden van Israël te stoppen; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/21/minister-president-matthias-diependaele-n-va-ik-weet-niet-wie-de-grotere-smeerlap-is-wie-schiet-op-kinderen-of/
4. Naschrift: 8 23 Een meerderheid van de Nederlandse Tweede Kamer vindt dat de “islamitische terreurorganisatie Hamas totaal vernietigd” moet worden en dat de ‘militante beweging’ “geen enkele rol” mag krijgen in de toekomst van Gaza; door NOS Nieuws. Een opmerkelijk standpunt voor een land dat de doodstraf zegt te hebben afgeschaft. Tevens een opmerkelijk standpunt voor een land dat het Internationaal Strafhof huisvest. De tekst zou mijns inziens hooguit mogen luiden “dat leden van Hamas worden berecht”. Maar de Nederlandse Tweede Kamer ondermijnd de Nederlandse Grondwet ook op dit punt. https://nos.nl/artikel/2579577-kamer-na-gaza-debat-hamas-moet-vernietigd-geen-boycot-bezette-gebieden
9 01 Genocide-onderzoekers hebben vastgesteld dat Israël volkerenmoord pleegt in Gaza. Bij de International Association of Genocide Scholars (IAGS) zijn 500 wetenschappers aangesloten. Bij een stemming heeft 86% van hen ingestemd met de resolutie dat Israël genocide pleegt tegen Palestijnen in Gaza. Het is de 9de keer in het ruim 30-jarige bestaan van IAGS dat de leden consensus hebben bereikt dat er een genocide gaande is. Israël maakt zich volgens de verklaring schuldig aan gerichte aanvallen op artsen, burgers, journalisten, scholen, universiteiten en ziekenhuizen. Ook wordt gewezen op de uithongering van de Palestijnse enclave en het vernietigen van ruim 90% van alle woningen in Gaza; door NOS, met een plan voor Gaza wnneer de Palestijnen uit Gaza verdreven zijn. In dat document met een verhelderende afbeelding uit het plan, dat de opstellers ‘The GREAT Trust’ noemen, wordt geopperd om Gaza zeker 10 jaar te laten besturen door een nog op te richten stichting in Amerikaanse handen (16u30). Het artikel over de stemming onder genocide-onderzoekers vindt u op 11u14 onder https://nos.nl/liveblog/2580719-tanks-dieper-gaza-stad-in-honderden-wetenschappers-israel-pleegt-genocide#UPDATE-88509386 en IAGS Resolution on Gaza, August 2025 onder https://genocidescholars.org/publications/resolutions/
9 10 Qatar is het 6de land dat door Israël gebombardeerd werd in de afgelopen maand na Jemen, Libanon, Palestina en de aanvallen op de Flotilla in Tunesië en eerder ook Iran. Er bestaat geen ander land dat op zoveel plaatsen tegelijkertijd bombardeert en zich tegelijkertijd voorstelt als slachtoffer; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/10/israel-bombardeert-qatar-hoe-hier-nog-duiding-over-geven/
9 10 De Irgoen (‘organisatie’), in 1931 afgescheurd van de Joodse militie Haganah, werd indertijd steeds radicaler. In 1940 had Irgoen zelf te maken met een afscheuring, de Lehi (“Strijders voor de vrijheid van Israël”), ook bekend onder de naam ‘groep Stern’ (die onder meer contact zocht en vond met de Italiaanse fascisten) om het Britse koloniale bewind in Palestina, officieel een ‘mandaatgebied’ van de Volkenbond, met alle middelen te bestrijden. Terreuraanslagen door die groepen volgden elkaar jarenlang op, niet alleen tegen de Britse bezetter, maar ook tegen Palestijnse burgers en zelfs tegen gematigde Joden, die hun acties veroordeelden. Kortom, wie vandaag het argument ‘terrorisme’ hanteert, wordt verzocht de complexe historische werkelijkheid eveneens te benoemen: de zionistische beweging heeft jarenlang een terroristische component gehad, met een lange reeks moorddadige aanslagen tegen Palestijnen èn gematigde Joden; door Guy Vanthemsche.
9 13 We zijn getuige van een gevaarlijke escalatie in Gaza-stad, waar Israëlische troepen hun operaties hebben opgevoerd en iedereen hebben bevolen naar het zuiden te trekken. Er werd bevestigd dat er hongersnood in de stad en de omliggende gebieden heerst. Hoewel de Israëlische autoriteiten eenzijdig een gebied in het zuiden tot ‘humanitaire’ zone hebben verklaard, hebben ze geen effectieve maatregelen genomen om de veiligheid te waarborgen van degenen, die gedwongen zijn daarheen te verhuizen [c.q. verplaatsen; GjH]. De omvang en schaal van de diensten, die er verleend worden, zijn ontoereikend om iedereen, die er al is, te ondersteunen; laat staan nieuwkomers; door het ‘Humanitarian Country Team’ (HCT) via Soetkin Van Muylem. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/13/er-blijft-geen-veilige-plek-meer-over-in-gaza/
9 16 De commissie van experts van de VN-mensenrechtenraad zegt 4 van de 5 misdaden in Gaza gepleegd te zien worden, die als genocide gekwalificeerd kunnen worden: het aanbrengen van ernstig geestelijk of lichamelijk letsel, moorden, het tegengaan van geboortes en het moedwillig verslechteren van overlevingskansen. Alleen voor het 5de genocidemisdrijf, het gedwongen overplaatsen van kinderen, is geen bewijs. Daarnaast wijst de commissie op uitspraken van Israëlische militairen en politici, die zouden uitwijzen dat het gaat om moedwillig beleid. Oud-defensieminister Yoav Gallant, president Isaac Herzog en premier Benjamin Netanyahu worden met name genoemd, maar de commissie benadrukt geen uitspraken van andere hoofdrolspelers te hebben onderzocht. De commissie haalt citaten van de 3 aan als bewijs dat Israël niet alleen Hamas als vijand ziet, maar alle Palestijnen. Zo sprak Gallant sprak over een strijd tegen ‘menselijke beesten’ en Netanyahu over wraakaanvallen op alle plekken waar Hamas zit ‘in die verdorven stad Gaza’, waarmee hij de strijd volgens de commissie dus breder trekt. Tegen beiden heeft het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uitgevaardigd.
Als bewijs voor de conclusie wijst het rapport erop dat Israël zich op ongekende schaal schuldig maakt aan het doden van Palestijnen, hongersnood veroorzaakt door humanitaire hulp af te knijpen, systematisch onderwijs- en zorgfaciliteiten aanvalt en cultureel en religieus erfgoed vernietigt. De commissie wijst er ook op dat Israël een aanmaning van het Internationaal Gerechtshof om zich in te houden naast zich neer legt.
9 19 Wie dacht dat de Israëlische leugens over wat op 7 oktober 2023 gebeurde sindsdien voldoende ontkracht werden, vergist zich. President Donald Trump kwam er tijdens zijn bezoek aan Groot-Brittannië op terug met het Biden-argument van videobeelden – die niet bestaan. Chris Gunnes, voormalig hoofd van UNRWA, het VN-agentschap voor hulp aan de Palestijnse vluchtelingen, zet de leugens nog eens op een rij.
9 09 In Nederlandse geschiedenisboeken komt hij amper voor, maar in Suriname is Boni een held. Schrijver Tessa Leuwsha schreef “Boni – in het spoor van de Surinaamse vrijheidsstrijder” (2025, uitgegeven door Atlas Contact), een boek over de achttiende-eeuwse vrijheidsstrijder, die zich vanuit het moerasland van Suriname verzette tegen de Nederlandse kolonisator. De Marrons waren nazaten van naar het binnenland van Suriname gevluchte tot slaaf gemaakten. Zij hebben de Nederlandse kolonisator eeuwenlang bestreden. Dat soort verzet is in de Nederlandse koloniale geschiedenis onder de mat gemoffeld. Echter, het vormt je identiteit wanneer je [helden kent weet hebt; GjH] uit je eigen geschiedenis; door Femke van Zeijl in gesprek met Tessa Leuwsha. https://www.oneworld.nl/identiteit/tessa-leuwsha-boni-interview/
9 21 Het schenden van het internationale recht en mensenrechten door onze overheid en zogenaamd bevriende mogendheden zie ik vanwege het voorafgaande als onze core bussenis. We kunnen heel veel, en ‘onze’ kennis van zaken is omvangrijk, maar onwetend gehouden door de mainstream media zijn we (in alfabetische volgorde: België, Nederland, Europa en de Verenigde Staten van Amerika) gedurende de afgelopen 4 tot 5 decennia een gesel, die veel van onze medemensen pijnlijk treft (en mij ook, maar dan voornamelijk moreel).
Het is niet anders.
Mijn verwachting is dat zolang de Verenigde Staten van Amerika kiezen voor destructie, wij voor exact dezelfde destructie kiezen.
Er is in mijn ogen veel fout gegaan, doordat wij ons – onwetend – baseren op het Romeinse recht. Het Romeinse recht voert terug naar hun ‘Slavenwetten’. De intrinsieke rechten van alles en iedereen worden domweg ontkend. Iemand (en daarmee worden in het oude Rome alleen de welgestelde mannen bedoeld) kan met zijn bezit doen wat hij wil, behalve datgene wat ‘door geweld of krachtens de wet’ wordt beperkt. De Romeinse juristen waren in hun privé-levens ‘Pater familias’; de baas over hun vrouw, hun kinderen en andere ondergeschikten, terwijl ze in al hun behoeften werden voorzien door tientallen of honderden slaven. De Romeinse magistraten hadden de vrijheid ieder van hen te doden, te martelen, te verkrachten of te verminken, wanneer hij dat wilde en op elke manier waarop hij daar zin in had zonder dat de kwestie anders werd opgevat dan als ‘privé-aangelegenheid’. Wat hierbij zowel onthullend als opvallend is, is hoe de Romeinse jurisprudentie de logica van oorlog, en dus van ‘willekeurig geweld’, inzet in de intiemste sferen van maatschappelijke verhoudingen, waaronder de zorgverhoudingen die een huiselijk leven mogelijk maakten. Rome bracht de samenhang tussen geweld en zorg naar nieuwe uitersten, en wij baseren ons denken nog altijd op dit macabere ideeëngoed. Dat blijkt ook uit dit Zomerdagboek. En dan doel ik op genderongelijkheid, onze omgang met de aarde, racisme, noem maar op. Het grof bejegenen van een vrouw door haar echtgenoot of het slaan van kinderen kan bijvoorbeeld nog altijd opgevat worden als een vorm van liefde. Laat staan onze omgang met minderheden en andere vreemden. Dit is de nalatenschap geworden van de Romeinse bezetting en zelfs nu nog voor de basis van onze ideeën over maatschappelijke structuren. Meer hierover en over heel andere mogelijkheden van denken vindt u onder ‘Enkele berichten uitgelicht’ onder het kopje “Opoffering is de schaduw van onze beschaving” op 13 september 2024 (of hieronder dit kopje maar dan toen ik schreef over de zomer van 2024.
Gerardus' internet-dagboek 